Monitoring osuwisk

 

Osuwiska są istotnym elementem rzeźby terenu obszarów górskich. W polskiej części Karpat, gdzie jest ich najwięcej, obszary objęte osuwiskami często zajmują 30-40% powierzchni terenu gmin. Niemal każdego roku dochodzi do uaktywnienia się ruchów masowych, co skutkuje uszkodzeniami i zniszczeniami zabudowy mieszkalnej i gospodarczej, infrastruktury komunikacyjnej, ciągów przesyłowych oraz obszarów rolnych i leśnych.

 

Skarpa główna osuwiska w SzczepanowicachRuchom masowym w Karpatach sprzyja występowanie w podłożu osadów fliszowych, znacznie zaangażowanych tektonicznie, oraz silnie urozmaicona rzeźba terenu. Niewątpliwie najwięcej ruchów masowych obserwuje się po długich i intensywnych opadach atmosferycznych oraz w wyniku roztopów wiosennych. Nie można też niedoceniać historycznych trzęsień ziemi, które choć słabe, to także przyczyniają się do uaktywnienia tych procesów, ostatnie wywołane nimi osuwiska powstały w 1957 roku.

 

Fragment zniszczonej drogi przez osuwisko w Szczepanowicach

Zespół pracowników Oddziału Karpackiego PIG-PIB od kilkudziesięciu lat zajmuje się badaniami tych zjawisk. Prowadzone są tu między innymi prace inwentaryzacyjne osuwisk, opracowywane są mapy osuwisk i terenów zagrożonych ruchami masowymi w różnej skali, a także sporządzane są karty rejestracyjne i dokumentacyjne osuwisk. Państwowa Służba Geologiczna ocenia również możliwości stabilizacji osuwisk. Doświadczenie zdobyte w wielu projektach badawczych, często o zasięgu międzynarodowym, przyczyniło się do opracowania i rozwijania specjalistycznej metodyki badawczej.

 

W strefach wysokiego zagrożenia tzw. infrastruktury krytycznej prowadzone są prace monitorujące aktywność osuwisk. Sam monitoring rozpoczyna się równocześnie z prowadzonymi pracami kartograficznymi osuwisk, które mają na celu ich rozpoznanie. Monitoring prowadzony jest różnymi, najnowocześniejszymi technikami pomiarowymi, a jego celem jest poznanie dynamiki procesu osuwania oraz określenie stanu krytycznego. Rozpoznanie osuwiska i jego aktywności stanowi podstawę do prognozowania scenariuszy dalszego jego rozwoju, jak również pozwala na ocenę możliwości stabilizacji stoku.

 

Osuwisko w Milówce

 Opracowali: Piotr Nescieruk, Zbigniew Perski,

Wojciech Rączkowski, Tomasz Wojciechowski