logo1


    bullet Parę słów o ...
      — Lekturę tej strony polecamy osobom niewtajemniczonym. Krótki opis właściwości gipsu, procesy powstania różnorodnych form, najsłynniejsze w Polsce i na świecie rejony występowania ciekawych form gipsowych, zastosowanie.

GIPS - rozetkowa szczotka kryształów gipsu na skale

okaz gipsu

Lokalizacja: Kopalnia "Rudna" k./Lubina
Fot.: J. Modrzejewska


OPIS

Podstawowe własności


Wzór chemiczny:CaSO4.H2O
Układ krystalograficzny:klasa słupa jednoskośnego
Pokrój kryształów:tworzy słupkowe lub tabliczkowe kryształy
Łupliwość:doskonała lub wyraźna, minerał miękki Tw = 1,5 - 2.0
Gęstość:G = 2,32 g/cm3
Wygląd:połysk szklisty, perłowy lub jedwabisty, minerał bezbarwny, przezroczysty, często zabarwiony lub pokryty nalotami

Geneza


  • Produkt ewaporacji (odparowania) wody morskiej.
  • Hydratacja (uwodnienie) anhydrytu.
  • Produkt wietrzenia siarczków zwłaszcza wśród skał węglanowych.
  • Wytrącanie się w solfatarach obszaru wulkanicznego.
  • Minerał utworów hydrotermalnych niskich temperatur.
  • Produkt wykwitów w suchych strefach klimatycznych.


Zastosowanie


  • Budownictwo i ceramika.
  • Medycyna.
  • Produkcja kwasu siarkowego.
  • Hutnictwo.
  • Produkcja nawozów sztucznych.


Występowanie w Polsce

Minerał bardzo pospolity. Skały gipsowe tworzące duże pokłady występują w południowej i południowo - wschodniej Polsce (np: dolina Nidy, ok. Sandomierza). Skały te występują na Górnym Śląsku, Śląsku Opolskim. Duże pokłady skał gipsowo - anhydrytowych eksploatowane są na Dolnym Śląsku ( np: Niwnice). Skały te są również charakterystyczne dla wysadów solnych występujących na Niżu Polskim.

Opracował: mgr Janusz Jaczkowski