Państwowy Instytut Geologiczny - PIB - Skamieniałe drewno Jury Krakowsko-Częstochowskiej

Skamieniałe drewno Jury Krakowsko-Częstochowskiej

czwartek, 21 kwietnia 2011

168 milionów lat temu na obszarze dzisiejszej Jury Krakowsko-Częstochowskiej było płytkie morze, po którym dryfowały pnie drzew.

Zapraszamy do odwiedzenia galerii...

kliknij, aby powiększyć i dowiedzieć się więcej...

Skamieniałe drewno Jury Krakowsko-Częstochowskiej
Jura Krakowsko-Częstochowska kojarzy się nam z białymi, twardymi skałami przepełnionymi morskimi skamieniałościami, takimi jak amonity czy gąbki
Cegielnia Gnaszyn Wienerberger. Są jednak miejsca na Jurze, gdzie skały nie są ani białe, ani twarde. Często w ich rejonie stawia się cegielnie, w których wydobywa się szary ił do produkcji cegieł. Brzmi nieciekawie, ale nawet tutaj można odkryć niesamowite geologiczne skarby
Pośród szarego iłu możemy znaleźć fragmenty skamieniałych drzew. Skąd się tam wzięły? Przecież w czasie powstawania iłów było tu morze...
Teren Polski w jurze środkowej prawie cały pokryty był błękitnym płytkim morzem. Jednak wschodnie, południowe i północne krańce terytorium Polski były zapewne lądem. To z tych obszarów na teren Jury Krakowsko-Częstochowskiej napłynęło drewno
Jak to się stało, że rośliny lądowe znalazły się w środku morza? Nawet duże i mocne drzewa łamią się czasem pod naporem burz i huraganów. Powalone kłody transportowane były rzekami do morza i tam swobodnie dryfowały, nasiąkając z czasem wodą. Gdy robiły się zbyt ciężkie, opadały na dno. Tam zatopione drewno dzień po dniu pokrywała coraz grubsza warstwa bardzo drobnego osadu (dzisiejszego iłu). Tak przykryte drewna mogły przetrwać miliony lat
Sosna to czy świerk? 168 milionów lat temu tereny lądowe porastały zupełnie inne gatunki drzew niż te, które oglądamy dzisiaj. Wiele z nich już dawno temu wymarło, ale niektóre przetrwały do dziś właściwie niedotknięte przez ewolucję. O takich roślinach (np. o miłorzębie czy araukarii) mówimy wtedy, że to "żywe skamieniałości"
Drewno przetrwało 168 milionów lat?!? Jak to możliwe? Przecież tak łatwo się niszczy - szybko próchnieje i butwieje.... Pamiętajmy jednak, że nie jest ono tym samym drewnem, które palimy obecnie w kominku! Duża część jego fragmentów została zmineralizowana - całkowicie lub częściowo zastąpiona przez minerały z grupy węglanów, głównie przez syderyt (FeCO3)
Nawet gdy drewno jest silnie przekrystalizowane, możemy zauważyć charakterystyczne elementy budowy drzewa, jak słoje przyrostowe czy też...
Sęki :)
Jeśli natomiast fragmenty drewna ulegną uwęgleniu, zacierają się elementy budowy. Mamy do czynienia wtedy albo z odmianą węgla brunatnego - ksylitem, albo jego bitumiczną postacią - gagatem
Pasażerowie na gapę. Czasami na okazach skamieniałego drewna obserwujemy morskie bezkręgowce, które zamieszkiwały pływające drewno, traktując je jak bezpłatny transport, lokum i miejsce zdobywania pożywienia
Jura to nie tylko amonity. W tym ciekawym regionie warto spędzić więcej czasu i poszukać skarbów sprzed 168 milionów lat

Zdjęcia: L. Marynowski, J. Smolarek

Ilustracje: J. Smolarek, M. Borowiec

Wszystkie materiały wykorzystane w galerii pochodzą z folderu: "Skamieniałe drewno - nieznany bohater znanej Jury" wykonanego przez Oddział Górnośląski PIG-PIB