KARTOGRAFIA GEOLOGICZNA

Inicjujemy, koordynujemy i wykonujemy opracowania seryjnej kartografii geologicznej, hydrogeologicznej i środowiskowej, obejmujące swoim zasięgiem obszar całego kraju, jak również nieseryjne opracowania regionalne.

kartografia

Państwowa służba geologiczna realizuje zadania z zakresu podstawowej i tematycznej kartografii geologicznej. Inicjuje, koordynuje i wykonuje opracowania seryjnej kartografii geologicznej, hydrogeologicznej i środowiskowej, dążąc do utrzymania stałej aktualności danych geologicznych. Opracowania te obejmują swoim zasięgiem obszar całego kraju. Realizowane sa także nieseryjne opracowania regionalne.

Opracowywanie map geologicznych jest jedną z najistotniejszych działalności większości (przeciętnie dla 30 z 35 służb, członków EGS) Europejskich Służb Geologicznych (EGS). Jest to podyktowane stale rosnącym zapotrzebowaniem odbiorców, zarówno osób prywatnych jak i podmiotów gospodarczych, jednostek administracji państwowej i samorządowej oraz uczelni wyższych. Raport z analizy statystycznej strony internetowej PIG-PIB (2015) wskazuje, że fraza „mapa geologiczna” jest jedną z najczęściej wyszukiwanych.

Podążając za najnowszymi trendami, państwowa słuzba geologiczna rozwija i modernizuje opracowania kartograficzne. W 2020 roku Polska będzie jednym z pierwszych krajów w Europie z kompletną, opracowaną dla całego kraju I Edycją Szczegółowej Mapy Geologicznej Polski w skali 1:50 000 (dostępną w wersji cyfrowej). Wszystkie opracowania kartograficzne są sukcesywnie udostępniane przez przeglądarkę internetową CBDG.

Kierunki działania

Redakcja i przygotowanie do udostępniania arkuszy Szczegółowej Mapy Geologicznej Polski w skali 1:50 000

Państwowa służba geologiczna jest głównym wykonawcą i koordynatorem największego przedsięwzięcia polskiej geologii – opracowania Szczegółowej Mapy Geologicznej Polski w skali 1:50 000. Pierwsza, pełna edycja mapy, obejmująca opracowanie 1069 arkuszy oraz reambulację 117 najstarszych z nich, zakończy się w grudniu 2020 roku, po 67 latach od rozpoczęcia prac. W 2009 roku zakończono etap opracowań autorskich i od tego momentu wszystkie 1069 arkuszy jest dostępne w wersji analogowej w NAG. Równolegle, cały czas trwają prace nad opracowaniem wersji GIS. Według stanu na dzień 31.05.2016 r. zostanie opracowanych cyfrowo (GIS) 665 arkuszy, razem z 214 arkuszami opracowanymi jedynie w wersji analogowej (wydruki offsetowe) uzyskamy 879 arkuszy SMGP.

Reambulacja częściowa Szczegółowej Mapy Geologicznej Polski w skali 1: 50 000 – uzupełnienie I Edycji SMGP

Prace merytoryczne służące uaktualnieniu treści (reambulacji) najstarszych arkuszy SMGP rozpoczęły się w 2001 r. Do tej pory uaktualniono 117 najstarszych map. W latach 2014-2017 trwają prace pełnej aktualizacji dla kolejnych 25 arkuszy. Planowana jest cykliczna, pełna aktualizacja kolejnej partii 20-25 najstarszych arkuszy w czasie 8 lat.. 214   arkuszy SMGP opracowanych przed 1990 rokiem, wydanych jedynie w wersji offsetowej zostanie uaktualnione oraz zredagowane w technologii GIS do postaci ujednoliconej dla całej I edycji SMGP.

Baza punktów dokumentacyjnych Szczegółowej Mapy Geologicznej Polski w skali 1: 50 000

Podczas terenowych prac kartograficznych zostało wykonanych kilkaset tysięcy punktów dokumentujących przypowierzchniową budowę geologiczną. Są one sukcesywnie wprowadzane do baz danych i udostępniane ogółowi społeczeństwa poprzez CBDG. Zakończono już I i II etap tego przedsięwzięcia. Na stronie internetowej CBDG każdy zainteresowany uzyskał dostęp do kilkudziesięciu tysięcy profili geologicznych wprowadzonych dla 330 arkuszy SMGP. Obecnie trwają prace III etapu – zostaną w nim wprowadzone dane geologiczne dla kolejnych 150 arkuszy. W 2018 roku planowane jest rozpoczęcie IV-ostatniego etapu prac dla kolejnych 150 arkuszy SMGP. Łącznie zostaną udostępnione szczegółowe profile geologiczne z 770 arkuszy SMGP.

Mapa Litogenetyczna Polski w skali 1: 50 000

Na osnowie SMGP powstają mapy pochodne, dedykowane konkretnym zagadnieniom i odbiorcom, obejmujące swoim zakresem inne spektrum prezentowanych danych. Jedną z nich jest Mapa Litogenetyczna Polski w skali 1:50 000, ukazująca litologię i genezę osadów budujących powierzchnię terenu z elementami geodynamicznymi. Mapa wykonywana jest na podkładzie numerycznego modelu terenu. Do chwili obecnej wykonano 700 z 1069 arkuszy MLP (zakończenie edycji planowane jest na grudzień 2022).

Reambulacja Mapy Geologicznej Polski w skali 1:200 000

Mapa Geologiczna Polski w skali 1:200 000 dedykowana jest zagadnieniom regionalnym. Mapa sporządzana jest w celu przedstawienia aktualnego obrazu budowy geologicznej obszaru państwa w dwóch wersjach:

  • „A” jako mapa zakryta z pokrywą osadów czwartorzędowych,
  • „B” – mapa odkryta – prezentująca ukształtowanie i wiek osadów budujących bezpośrednie podłoże czwartorzędu.

MGP jest również jedyną mapą umożliwiającą prowadzenie korelacji transgranicznych (skala powszechnie stosowana w krajach sąsiednich). Mapa ta posłuży również jako warstwa bazowa przy opracowaniu europejskiej mapy skał macierzystych gleb w skali 1:250 000. Do pełnego pokrycia kraju konieczne są jeszcze 3 etapy prac trwające od 27 do 39 miesięcy w zależności od przyjętej metodyki prac. Zakończenie pełnej edycji jest możliwe już w 2027 roku.

Mapa geologiczna skał macierzystych gleb w skali 1:250 000

Planowana jest ogólnoeuropejska realizacja mapy skał macierzystych gleb. Obecnie trwają prace grupy roboczej Task Force Superficial Deposits EGS, w której Polskę reprezentuje PSG. Ze względu na brak finansowania projekt nie wyszedł z fazy projektowej.

Mapa Geomorfologiczna Polski w skali 1:50 000 – warstwa referencyjna GIS

Opracowanie wyłącznie w wersji GIS (geobazy), docelowo warstwy ciągłej dla całego kraju mapy geomorfologicznej jako warstwy referencyjnej z informacją o genezie osadów powierzchniowych na potrzeby głównie opracowań geologiczno-inżynierskich. Pilotaż zadania wykonany na zamówienie Głównego Geodety Kraju. Prace nad mapą rozpoczęto w 2013 roku.

Reambulacja Szczegółowej Mapy Geologicznej Sudetów w skali 1: 25 000

Aktualizacja mapy składającej się ze 135 arkuszy,opracowywanej w latach 1950 -1996. Od 2017 roku planowany jest pilotaż projektu – opracowanie i zatwierdzenie do realizacji pierwszych 7 projektów.

Szczegółowa Mapa Geologiczna Regionu Świętokrzyskiego w skali 1: 25 000

Szczegółowa Mapa Geologiczna Regionu Świętokrzyskiego będzie mapą seryjną dla regionu wykonywaną w kolejności podyktowanej wymogami naukowymi, potrzebami gospodarczymi kraju oraz racjami ochrony środowiska. Pełna edycja mapy obejmuje 197 arkuszy w skali 1:25 000.

Mapa Geośrodowiskowa Polski w skali 1: 50 000 plansza A i B

Mapa Geośrodowiskowa Polski (MGśP), począwszy od opracowania pierwszej koncepcji w 1997 r. przeszła kilka transformacji. Od 2013 roku PSG realizuje kontynuację drugiej edycji mapy  (MGśP II). Do końca 2016 roku pokrycie aktualnymi danymi geośrodowiskowymi uzyska obszar dziesięciu województw, co stanowi ponad połowę terytorium kraju. Pozostała część kraju zostanie opracowana do końca  2019 roku. Informacje gromadzone są w ciągłej bazie danych przestrzennych GIS.

Dane dostępne są w postaci usług przeglądania WMS, których adresy umieszczone są na dedykowanym portalu mapowym. Ponadto istnieje możliwość przeglądania i pobierania wersji kartograficznej pierwszej edycji Mapy (2005-2012) oraz edycji drugiej (z etapu prac zakończonych w 2015 roku) poprzez skorowidz arkuszy MGśP umieszczony na przeglądarce mapowej Centralnej Bazy Danych Geologicznych.

Usługi prezentujące dane dotyczące warstw tematycznych kopaliny i antropopresja dostępne są również poprzez aplikację GeoLOG, która dedykowana jest urządzeniom mobilnym.

Dostęp do wybranych informacji możliwy jest również poprzez moduł raportowy MGśP. Aplikacja umożliwia generowanie raportów dotyczących rozpoznania potencjalnej bazy surowców mineralnych czy stanu środowiska.

Mapy geochemiczne w skali 1:25 000

Państwowy Instytut Geologiczny-PIB prowadzi od 1989 roku prace w dziedzinie kartografii geochemicznej powierzchniowych środowisk Ziemi w Polsce (gleb, osadów śródlądowych zbiorników wodnych i wód).

Badania w dziedzinie kartografii geochemicznej rozpoczęto postępując od skali przeglądowej do coraz bardziej szczegółowej. Dane geochemiczne są poddawane szczegółowej analizie, dzięki czemu wiadomo czy rejestrowane na mapach anomalie są wynikiem działalności człowieka czy też wynikiem składu chemicznego struktur geologicznych danego obszaru. Wyniki badań opublikowano w formie atlasów geochemicznych.

W zależności od gęstości informacji (ilości punktów badanych przypadających na jednostkę powierzchni) mapy wykonywane są w różnych skalach (przeglądowych, regionalnych lub szczegółowych). Badania I etapu w skali przeglądowej (1: 500 000) wykonano dla całego kraju. W II etapie w skalach regionalnych (1: 50 000 – 1:250 000) opracowano mapy geochemiczne obszarów miejsko-przemysłowych.

Aktualnie prowadzony jest III etap badań tzn. wykonuje się mapy geochemiczne wielkoskalowe (szczegółowe w skali 1:25 000) w najbardziej zanieczyszczonym rejonie Polski – na Górnym Śląsku. Do roku 2016 opracowano 17 arkuszy. Dane  tego etapu można konsultować on-line na stronach internetowych Instytutu.

W latach 2017-2020 planowana jest kontynuacja prac nad Szczegółową mapą geochemiczną Górnego Śląska w skali 1: 25 000 polegająca na badaniach i opracowaniu arkuszy: Tarnowskie Góry, Świerklaniec, Bytom i Piekary Śląskie.

Mapy geologiczno-turystyczne

Nowym kierunkiem prac są mapy i przewodniki geoturystyczne cieszące się dużym zainteresowaniem i uznaniem odbiorców. Do tej pory w PIG-PIB opracowano 10 map geologiczno-turystycznych wybranych Parków Narodowych oraz 6 map dla Parków Krajobrazowych. Planowane jest opracowanie kolejnych map dla kolejnych, wybranych obszarów chronionych. Opracowana przez państwową służbę geologiczną mapa Mazurskiego Parku Krajobrazowego została wyróżniona przez Stowarzyszenie Kartografów Polskich i otrzymała w 2014 oku tytuł „Mapy Roku” oraz Nagrodę Publiczności od uczestników XXXVIII Ogólnopolskiej Konferencji Kartograficznej.

30.11.2016 r.