Kartografia hydrogeologiczna

Państwowa Służba Hydrogeologiczna jest generalnym wykonawcą seryjnych map hydrogeologicznych. Koordynujemy, nadzorujemy i wykonujemy mapy tematyczne w skalach szczegółowych i przeglądowych oraz regionalnych syntez hydrogeologicznych w formie atlasów i monografii.

1. MAPA HYDROGEOLOGICZNA POLSKI 1:50 000 (MHP)

Pierwsza edycja MHP została zrealizowana na przełomie lat 1996 - 2004. Opracowanie 1069 arkuszy, obejmujących obszar całej Polski, odbywało się w ciągu czterech transz dwuletnich. Mapa została wykonana na zamówienie Ministra Środowiska ze środków wypłaconych przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Przykład arkusza Mapy Hydrogeologicznej Polski w skali 1:50 000

 

MHP jest mapą seryjną, sporządzaną w cięciu arkuszowym na podkładzie topograficznym 1:50 000 w układzie współrzędnych 1942. Mapa wykonana jest w sposób jednolity co do zakresu i prezentacji warstw informacyjnych. Każdy arkusz mapy stanowi odrębną bazę danych hydrogeologicznych GIS w systemie oprogramowania Intergraph (opracowanie cyfrowe w programach MGE/ Microstation w postaci eksportów cyfrowych i baz danych (Oracle)).
MhP zawiera informacje dotyczące użytkowych poziomów zwykłych wód podziemnych z szerszą interpretacją głównego piętra/poziomu wodonośnego, stanowiącego najważniejsze źródło zaopatrzenia w wodę.

Warstwy informacyjne MHP - identyfikacja głównego użytkowego piętra/poziomu wodonośnego z podaniem jego charakterystyki w zakresie

  • zasięgu i głębokości występowania oraz miąższości i przewodności,
  • jakości wód podziemnych jako źródła zaopatrzenia ludności w wodę do spożycia,
  • stopnia zagrożenia wód podziemnych zanieczyszczeniami z powierzchni terenu, 
  • możliwości uzyskania wydajności z typowej studni wierconej, 
  • aktualnego położenia zwierciadła wód podziemnych i kierunków ich przepływu,
  • odnawialności zasobów wód podziemnych oraz ich dopuszczalnego zagospodarowania.

MHP podaje lokalizację oraz techniczną i hydrogeologiczną charakterystykę ujęć wód podziemnych, a także lokalizację i uproszczoną charakterystykę obiektów uciążliwych dla wód podziemnych.

Po zakończeniu i edycji MHP (wersji arkuszowej) nastąpiło: 

  • scalenie MHP poprzez przeniesienie arkuszowych baz danych GIS do ciągłej przestrzennie bazy danych MhP w środowisku oprogramowania INTERGRAPH GeoMedia Professional, co pozwala na efektywną pracę z mapą w dowolnie zdefiniowanych granicach (arkusz podkładu topograficznego, województwo, powiat, zlewnia, region wodny, park krajobrazowy i in.), o różnym zestawie informacyjnym (wybrane elementy, łączenie z innymi mapami);

Przykład ciągłej obszarowo bazy danych GIS MhP

  • wymiana warstw informacyjnych MhP związana z wprowadzanymi standardami (m.in. z Mapą hydrograficznego podziału Polski, klasyfikacją dla prezentowania stanu wód);
  • systematyczna aktualizacja bazy danych MhP (m.in. aktualizacja warstw o parametrach zmiennych w czasie, uzupełnianie i weryfikacja baz obiektowych);
  • uzupełnianie bazy danych MhP o nowe warstwy informacyjne (charakterystyka hydrogeologiczna pierwszego poziomu wodonośnego);
  • rozwój oprogramowania do pozyskiwania i kartograficznego odwzorowania warstw informacyjnych.

2. MHP „PIERWSZY POZIOM WODONOŚNY – WYSTĘPOWANIE I HYDRODYNAMIKA” (PPW-WH)

MHP PPW-WH jest mapą seryjną, pozyskiwaną w cieciu arkuszowym, w układzie współrzędnych „1942” – analogicznie do Mapy hydrogeologicznej Polski 1:50000. Mapa wykonywana jest od 2004 roku. Dotychczas wykonano cztery transze zrealizowane w latach: 2005-2006 (I ) ; 2006-2007 (II); 2008-2009 (III), 2010-2011(IV). Łącznie opracowano 684 arkusze.

W latach 2015-2016 planowane jest wykonanie 86 arkuszy, a w latach 2017-2018 - 142 arkusze. Poniższa rycina przedstawia harmonogram prac na  lata 2015-2018.

Harmonogram realizacji warstw informacyjnych bazy danych GIS MHP  

Warstwy informacyjne bazy danych GIS Mapy hydrogeologicznej Polski 1: 50 000 „pierwszy poziom wodonośny – występowanie i hydrodynamika” obejmują wybrane elementy charakterystyki hydrogeologicznej pierwszej od powierzchni terenu warstwy wodonośnej lub zespołu warstw wodonośnych, wykazujących dobrą łączność hydrauliczną, osiągających łączną miąższość co najmniej 2m przy średnim stanie retencji wód podziemnych. Charakterystyka obejmuje w szczególności elementy istotne dla ustalenia związków hydraulicznych pierwszego poziomu wodonośnego z wodami powierzchniowymi, ekosystemami zależnymi od wód podziemnych oraz obiektami zagospodarowania powierzchni terenu (Instrukcja PIG, 2004).

Mapa zbiorcza PPW – Występowanie i hydrodynamika:

  • identyfikacja pierwszego poziomu wodonośnego (rodzaj i stratygrafia PPW) z podziałem na jednostki hydrodynamiczno-geomorfologiczne
  • hydrodynamika PPW wraz z charakterystyką zwierciadła wód podziemnych
  • głębokość występowania PPW
  • obszary objęte zasięgiem znaczącego obniżenia bądź podniesienia zwierciadła PPW w wyniku działań antropogenicznych
  • związek hydrauliczny wód podziemnych z powierzchniowymi

Przykład arkusza Mapy Hydrogeologicznej Polski - Pierwszy Poziom Wodonośny - występowanie i hydrodynamika

3. MHP „PIERWSZY POZIOM WODONOŚNY – WRAŻLIWOŚĆ NA ZANIECZYSZCZENIE I JAKOŚĆ WÓD” (PPW-WJ)

Mapa pozyskiwana etapowo w cięciu arkuszowym, w układzie współrzędnych „1942” – analogicznie do Mapy Hydrogeologicznej Polski 1:50 000. Dotychczas warstwy informacyjne  „wrażliwość i jakość” wykonano na obszarze 390 arkuszy. Prace były realizowane w trzech transzach: I transza pilotażowa obejmująca 85 arkuszy, wykonana w latach 2006-2008, II transza obejmująca 155 arkuszy, wykonana w latach 2009-2010 i III transza obejmująca 150 arkuszy zrealizowana w latach 2012-2013.

harmonogram MHP-PPW- WJ

Warstwy informacyjne bazy danych GIS Mapy hydrogeologicznej Polski 1: 50 000 „pierwszy poziom wodonośny – wrażliwość na zanieczyszczenie i jakość wód” stanowią kontynuację prac dotyczących rozpoznania i charakterystyki pierwszego poziomu wodonośnego. 

Wykonanie warstw informacyjnych jest ważne ze względu na konieczność oceny podatności płytkich wód podziemnych na zanieczyszczenia z powierzchni terenu oraz  oceny stanu jakościowego płytkich wód podziemnych, stanowiących źródło zaopatrzenia w wodę ludności wiejskiej korzystającej ze studzien kopanych oraz bezpośrednio związanych z ekosystemami wód powierzchniowych oraz ekosystemami lądowymi, w tym siedlisk sieci obszarów chronionych NATURA 2000.

Mapa zbiorcza PPW – Wrażliwość na zanieczyszczenie

  • wrażliwość wód pierwszego poziomu wodonośnego na zanieczyszczenie
  • granice jednostek hydrogeologicznych warunków występowania pierwszego poziomu wodonośnego
  • obiekty i działania antropogeniczne pogarszające stan fizyko-chemiczny wód pierwszego poziomu wodonośnego (obszary przekształcone antropogenicznie, ogniska zanieczyszczeń)
  • obszary objęte zasięgiem znaczącego obniżenia bądź podniesienia zwierciadła PPW.

Przykład arkusza Mapy Hydrogeologicznej Polski - Pierwszy Poziom Wodonośny - Wrażliwość na zanieczyszczenie

Mapa zbiorcza PPW – Jakość wód

  • zawartość związków azotu w wodach pierwszego poziomu wodonośnego;
  • wybrane wskaźniki jakości wód pierwszego poziomu wodonośnego w punktach opróbowania (azotany, azotyny, jon amonowy, siarczany, chlorki, pH, PEW)

Przykład arkusza

Główny Koordynator MHP
dr Piotr Herbich
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Sekretarz Zespołu Koordynacyjnego MHP
mgr inż. Joanna Czebreszuk
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.