Zasoby wód podziemnych

Państwowa Służba Hydrogeologiczna zajmuje się określaniem zasobów wód podziemnych i ich związków z wodami powierzchniowymi oraz ekosystemami. Do ważnych zadań należy aktualizacja rozpoznania zasobów wód podziemnych kraju: odnawialnych, dyspozycyjnych i perspektywicznych.

Termin zasoby wód podziemnych wprowadzono do hydrogeologii ponad 100 lat temu przez analogię do stosowanego w geologii złóż pojęcia zasobów kopalin stałych. Określenie to wykorzystano na potrzeby planowania przestrzennego i inwestowania w budowę ujęć wód podziemnych. Dyskusja na temat zasobów dyspozycyjnych wód podziemnych jest ściśle związana z ewolucją definicji oraz z wprowadzaniem nowych metod badawczych w hydrogeologii (Ryc. 1.) – najpierw metod analitycznych, następnie metod wykorzystujących modele fizyczne, a obecnie modele numeryczne.

arykul zasoby wód podziemnych

Ryc. 1. Etapy w ewolucji definicji zasobów dyspozycyjnych wód podziemnych i metod ich ustalania.

Wielkość zasobów zwykłych wód podziemnych możliwych do zagospodarowania, rozumianych jako suma zasobów dyspozycyjnych (21,4 mln m3/d) i perspektywicznych (15 mln m3/d), wynosi w Polsce ok. 36,4 mln m3/d (wg stanu rozpoznania na 31.12.2015 r.),  [ pdf Biuletyn państwowej służby hydrogeologicznej. Zadania państwowej służby hydrogeologicznej w 2015 r. Synteza (14.93 MB) .]

Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy, w 2013 roku rozpoczął jako generalny wykonawca realizację 6-letniego przedsięwzięcia "Wykonanie programów prac i dokumentacji hydrogeologicznych ustalających zasoby dyspozycyjne wód podziemnych dla potrzeb przeprowadzania bilansów wodnogospodarczych oraz opracowania warunków korzystania z wód regionu wodnego i zlewni" (w skrócie „Zasoby dyspozycyjne”). Przedsięwzięcie to, uruchomione z inicjatywy Głównego Geologa Kraju, ma na celu udokumentowanie zasobów dyspozycyjnych wód podziemnych na obszarach dotychczas nieudokumentowanych. Podstawą realizacji prac jest umowa o dofinansowanie w formie dotacji zawarta w dniu 25 lipca 2013 r., pomiędzy Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (Dotującym) a Państwowym Instytutem Geologicznym - Państwowym Instytutem Badawczym (Dotowanym).

Głównym celem przedsięwzięcia jest udokumentowanie zasobów dyspozycyjnych zwykłych wód podziemnych dla obszaru całego kraju. Zasoby dyspozycyjne ustalone zostaną w oparciu o wyniki prac i badań terenowych, laboratoryjnych, inwentaryzacyjnych i modelowych, wykonanych zgodnie z bowiązującymi przepisami prawnymi, z zatwierdzonym przez Ministra Środowiska projektem prac/robót geologicznych (lub programem prac opracowanym przez PIG-PIB) oraz z uwzględnieniem wskazań i wytycznych nowego poradnika metodycznego Metodyka określania zasobów dyspozycyjnych wód podziemnych w obszarach bilansowych z uwzględnieniem potrzeb jednolitych bilansów wodnogospodarczych (Herbich, Kapuściński, Nowicki, Rodzoch, 2013).

Nowy poradnik, nawiązując do dotychczasowych, krajowych doświadczeń w zakresie ustalania zasobów zwykłych wód podziemnych, uwzględnia jednocześnie nowe wymagania zapisane w Ramowej Dyrektywie Wodnej UE, przeniesione do prawa krajowego. Pojęcie zasobów dyspozycyjnych wód podziemnych przyjęte i stosowane w naszym kraju od wielu lat, w sensie definicji nie jest tożsame z pojęciem zasobów dostępnych wód podziemnych przyjętym w RDW, ale nie jest też z nim sprzeczne. Dyrektywa określa te zasoby w sposób bardziej ogólny, odnosząc je do obszarów JCWPd, a nie do obszarów bilansowych, tak jak w naszym kraju. Ramowy charakter dyrektywy pozostawia poszczególnym krajom możliwość indywidualnego podejścia do ustalania zasobów dyspozycyjnych wód podziemnych, zgodnego z ich dotychczasowymi doświadczeniami i dostosowanego do przyjętego sposobu gospodarowania wodami. Dyrektywa wymaga jedynie, aby ocena „dostępności” zasobów była wykonywana także dla obszarów JCWPd, jako podstawowych jednostek oceny stanu ilościowego i chemicznego wód podziemnych, wymagających okresowego raportowania do Komisji Europejskiej” (cyt. z Herbich, Kapuściński, Nowicki, Rodzoch, 2013).

 Uwzględniając aktualny stan udokumentowania zasobów i priorytety w zaspokajaniu potrzeb wodnych kraju, realizację projektu „Zasoby dyspozycyjne” podzielono na dwie transze:

  • I transza – obszary priorytetowe: udzielonych koncesji węglowodorowych, aglomeracji miejsko-przemysłowych, górnictwa odkrywkowego (ryc. 1); realizacja w latach 2013-2016 (wykonanie 10 programów prac i 19 dokumentacji)

2492 i transza

Ryc. 1 Realizacja programów prac i dokumentacji w I transzy projektu.

2694 i transza 1 dok -Wykonanie dokumentacji hydrogeologicznych 

2693 i transza 1 progrm dok - Wykonanie programów prac i dokumentacji hydrogeologicznych 

 

Nr  

Wykonanie dokumentacji hydrogeologicznych 

12

Subzbiornik Bogucice (GZWP 451); proponowana nazwa – Zlewnia prawobrzeżnej Wisły od Wilgi do Raby

14

Zlewnia Radomki ze zlewnią Zagożdżonki

17

Rejony Popowo, Serock i Legionowo

21

Zlewnia Szeszupy, Czarnej Hańczy i Marychy  w granicach państwa

22

Zlewnia górnej Łyny

23

Zlewnia Wisły od ujścia Zgłowiączki do ujścia Brdy (bez zlewni Drwęcy i Tążyny)

28

Zlewnia Osobłoga, Straduni, Dolnej Nysy, Stobrawy, Dolnej M. Panwi i Chrząstawy wraz z przyległą zlewnią bezpośrednią Odry

34

Zlewnia Prosny

59

obszar bilansowy Międzyodrza – rejon wodnogospodarczy S-II Międzyodrze część A.

 

Wykonanie programów prac oraz dokumentacji hydrogeologicznych 

16

Zlewnia prawobrzeżnej Wisły od Wieprza po Kanał Żerański 

20

Zlewnia Mołtawy i Skrwy Prawej

46

Zlewnia Osy i Fryby

47

Zlewnie Wyżnicy, Chodelki, Bystrej i Kurówki

49

Zlewnia Baryczy i Krzyckiego Rowu

50

Zlewnia Pregoły (bez Łyny)

51

Zlewnia prawobrzeżnego środkowego Sanu wraz ze zlewnią Sanny

53

Zlewnia Liswarty, Oleśnicy  i Warty od Liswarty do Widawki

57

Zlewnia Orzyca

58

Zlewnia dolnej Łyny w granicach państwa

 

  • II transza – obszary pozostałe: udzielonych koncesji na poszukiwanie gazu konwencjonalnego, obszary zagrożone suszą, obszary ochronne Natura 2000, strefy przygraniczne, pozostałe (ryc. 2); realizacja w latach 2015-2018 (wykonanie 13 programów prac i 21 dokumentacji)

 2 transza

Ryc. 2 Realizacja programów prac i dokumentacji w II transzy projektu.

2695 ii transza 1 dok- Wykonanie dokumentacji hydrogeologicznych 

2696 ii transza 1 progrm dok -Wykonanie programów prac i dokumentacji hydrogeologicznych 

Nr  

Wykonanie dokumentacji hydrogeologicznych  

6

Zlewnia Dunajca

9

Zlewnia Sanu i dolnego Wisłoka w południowej części zapadliska przedkarpackiego

29

Sudecka część zlewni Bystrzycy i Nysy Kłodzkiej

38

Zlewnia Obry i Mogielnicy

39

Dolna Warta poniżej Obry

43

Zlewnia Przyodrza – Krosno Odrzańskie

44

Zlewnia Drawy

60

Zlewnia Warty od ujścia Lutyni do kanału Mosińskiego z Lutynią włącznie

 

Wykonanie programów prac oraz dokumentacji hydrogeologicznych  

7

Zlewnia górnej Wisłoki (po Łabuzie)

8

Zlewnia Górnego Sanu 

19

Zlewnie Skrwy Lewej i Zgłowiączki

30

Zlewnia środkowego Bobru bez Szprotawy

37

Zlewnia dolnej Warty po Obrę i zlewnia dolnej Noteci

41

Zlewnia środkowej Noteci po ujście Gwdy

45

Zlewnie Raby, Skawinki, Uszwicy i Kisieliny wraz z bezpośrednią zlewnią Wisły

48

Zlewnia Kaczawy

50a

Zlewnia Biebrzy

52

Zlewnia Łęgu ze zlewnią lewobrzeżnego Sanu

54

Zlewnie Brenia i Strumienia wraz z bezpośrednią zlewnią Wisły po Tarnobrzeg

55

Zlewnia górnej Narwi ze zlewnią Supraśli oraz zlewnie Łosośny i Świsłoczy

56

Zlewnia dolnej Pisy, Szkwy, Rozogi, rzek Ruż i Gać 

 

Wynikiem prac będą:

  • programy prac dla wykonania 23 dokumentacji hydrogeologicznych ustalających zasoby dyspozycyjne wód podziemnych,
  • 40 dokumentacji hydrogeologicznych ustalających zasoby dyspozycyjne wód podziemnych (w zakresie zgodnym z obowiązującymi przepisami prawnymi, z projektami prac/robót geologicznych lub programami prac, oraz z uwzględnieniem wskazań i wytycznych poradnika metodycznego „Metodyka …. (Herbich, Kapuściński, Nowicki, Rodzoch, 2013),
  • zmodernizowana baza danych GIS Zasoby dyspozycyjne wód podziemnych.

Głównymi odbiorcami dokumentacji hydrogeologicznych będą: Krajowy Zarząd Gospodarki Wodnej i właściwe terytorialne regionalne zarządy gospodarki wodnej.

Koordynator Zespołu – kierownik tematu Zasoby dyspozycyjne
mgr Elżbieta Przytuła
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
tel. (+48 22) 459 23 63

Sekretarz Zespołu koordynacyjnego
mgr Karolina Kucharczyk
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
tel. (+48 22) 459 21 51

Administratorzy Baz Danych
mgr Grzegorz Mordzonek
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.
tel. (+48) 22 459 23 91

Redaktorzy merytoryczni (poszczególnych dokumentacji hydrogeologicznych): prof. dr hab. inż. Józef Chowaniec, mgr Sławomir Filar, dr Piotr Herbich, mgr inż. Ryszard Hoc, mgr inż. Zbigniew Kordalski, mgr Janusz Krawczyk, dr Mirosław Lidzbarski, dr Józef Mikołajków, mgr Beata Pasierowska, dr Jan Prażak, mgr Elżbieta Przytuła, dr Lidia Razowska-Jaworek, prof. dr hab. Andrzej Sadurski, mgr inż. Rafał Serafin, dr Lesław Skrzypczyk, dr Lech Śmietański, mgr inż. Zenon Wiśniowski, mgr inż. Krzysztof Witek, dr Małgorzata Woźnicka

Komisja techniczna:

Zespół ds. udostępniania danych: mgr Michał Galczak, mgr Piotr Gałkowski, mgr Marcin Honczaruk, mgr inż. Dorota Węglarz;

Zespół ds. odbioru i kontroli: mgr inż. Joanna Czebreszuk, mgr inż. Sławomir Filar, mgr Tomasz Gidziński, mgr Marzena Jarmułowicz-Siekiera, dr Józef Mikołajków, mgr Dorota Olędzka, mgr Agnieszka Piasecka, mgr Magdalena Szydło, mgr Piotr Wesołowski,

Zespół ds. bazy danych i modeli matematycznych: dr Bartosz Czyżkowski, mgr Agnieszka Felter, mgr inż. Sławomir Filar, mgr Grzegorz Olesiuk, dr Lech Śmietański.