Złoża węgla kamiennego w Polsce należą do euroamerykańskiej karbońskiej prowincji węglonośnej, która w Europie tworzy dwa pasma zagłębi: paraliczne powstałe w zapadlisku na przedpolu fałdowań górotwórczych i limniczne powstałe w bezodpływowych kotlinach i zapadliskach śródgórskich. W Polsce złoża występują w trzech zagłębiach, z których dwa: Górnośląskie Zagłębie Węglowe (GZW) i Lubelskie Zagłębie Węglowe (LZW) są typu paralicznego, a Dolnośląskie Zagłębie Węglowe (DZW) jest zagłębiem limnicznym. Wydobycie węgla kamiennego prowadzone jest obecnie w dwóch z nich: Górnośląskim Zagłębiu Węglowym (GZW) oraz w Lubelskim Zagłębiu Węglowym (LZW). Trzecie, Dolnośląskie Zagłębie Węglowe (DZW), ma znaczenie jedynie historyczne. Na mapach przedstawiono lokalizację złóż węgla kamiennego, brunatnego i torfów. Górnośląskie Zagłębie Węglowe jest głównym zagłębiem Polski. Za wyjątkiem jednej, tu zlokalizowane są obecnie wszystkie czynne kopalnie. W Lubelskim Zagłębiu Węglowym działa jedna kopalnia – Bogdanka. W Dolnośląskim Zagłębiu Węglowym eksploatację węgla kamiennego zakończono w 2000 r., kiedy zaniechano wydobycia z kopalni Nowa Ruda (pole Słupiec). Powodem zaniechania eksploatacji złóż z tego zagłębia były trudne warunki geologiczno-górnicze, powodujące nierentowność wydobycia. Zasoby odpowiadające parametrom zasobów bilansowych, a występujące w obszarach złóż zaniechanych, zostały zaliczone do zasobów pozabilansowych, ich wielkość w DZW szacowana jest na około 369 mln ton. Rozpoznanie LZW, a w szczególności stan poznania jego granic, nie uległ zmianie i jest stosunkowo słaby. Przyjmuje się około 9 100 km2 jako obszar o zdefiniowanych perspektywach złożowych i grubości nadkładu od 360 do ponad 1 000 m. Czynna jest pierwsza kopalnia węgla eksploatująca złoże zajmujące powierzchnię około 57 km2, co stanowi 0,5 % obszaru zagłębia. Złoża rezerwowe rozpoznane szczegółowo zajmują obszar 340 km2, a złoża rozpoznane wstępnie – 610 km2. Znaczną część stanowi obszar o nadkładzie ponad 1 000 m i oszacowanych zasobach potencjalnych. Zasoby bilansowe węgli w LZW, stanowią około 21,6 % polskich zasobów bilansowych węgla kamiennego. Górnośląskie Zagłębie Węglowe jest głównym zagłębiem Polski. Za wyjątkiem jednej, tu zlokalizowane są obecnie wszystkie czynne kopalnie. Powierzchnia Górnośląskiego Zagłębia Węglowego w granicach Polski szacowana jest na około 5 800 km2. Złoża eksploatowane zajmują aktualnie około 1 100 km2 (czyli około 19 % powierzchni), złoża rezerwowe o zasobach rozpoznanych szczegółowo (w kategorii C1) zajmują 660 km2 (11 %), złoża rezerwowe o zasobach rozpoznanych wstępnie (kat. C2) – 765 km2 (13 %), a złoża wyeksploatowane lub zaniechane – 635 km2 (11 %). Około 27 % powierzchni zajmują obszary perspektywiczne, gdzie oszacowano zasoby występujące w strefie głębokości do 1 000 m. Pozostałą część zagłębia zajmują głównie obszary o zasobach prognostycznych i o nadkładzie większym od 1 000 m oraz peryferyjne części zagłębia bez perspektyw zasobowych. Obecnie, około 78,3% udokumentowanych zasobów bilansowych polskich węgli kamiennych występuje w GZW. Kopalnie węgla od początku okresu przemian ustrojowych podlegają restrukturyzacji, a stan geologicznych zasobów bilansowych zmniejsza się corocznie nie tylko na skutek wydobycia i strat eksploatacyjnych, a przede wszystkim ze względu na weryfikację i przeklasyfikowanie zasobów w procesie przystosowania ich do warunków gospodarki rynkowej. Najbardziej znaczące zmiany bazy zasobowej w tym okresie dotyczą GZW i DZW. Wydobycie w latach 1990 – 2003 zmniejszyło się z ponad 150 do około 96 mln ton. Udokumentowane zasoby bilansowe złóż węgla kamiennego wg stanu na 31.12.2007 rok wynoszą 43 082 mln ton. Prawie ¾ zasobów, to węgle energetyczne, ¼ to węgle koksujące, a inne typy węgli stanowią ułamek procenta wszystkich zasobów węgla. Zasoby złóż zagospodarowanych stanowią obecnie 37 % zasobów bilansowych i wynoszą 16 119 mln ton. Geologiczne i przemysłowe zasoby węgla kamiennego, strukturę ich rozpoznania, a także stopień zagospodarowania złóż dla całego kraju przedstawiono w tabeli 1. Tabela 1 Węgle kamienne - mln t
W ogólnym stanie zasobów geologicznych złóż węgla kamiennego, w stosunku do 2006 roku nastąpił przyrost zasobów bilansowych o 1 086 mln ton. Przyrost ten wynikł głównie z udokumentowania nowego złoża Dębieńsko 1 (517,9 mln ton) oraz powiększenia złoża Bogdanka przez przyłączenie do niego północnej części złoża Lublin K-3 (247,1 mln ton). Pozostałe znaczne przyrosty zasobów z tytułu opracowania dodatków do dokumentacji nastąpiły w 2007 roku w złożach: Knurów (211,8 mln ton), Budryk (184,5 mln ton), Borynia (122,5 mln ton), Jas-Mos (91,3 mln ton), Centrum (15,2 mln ton), Krupiński (11,4 mln ton) oraz Byczyna (11,2 mln ton). Znaczny ubytek zasobów powstał w złożu Lublin K-3 (-193,6 mln ton), w wyniku przyłączenia jego północnej części do złoża Bogdanka. Pozostałe ubytki zasobów w 2007 roku były dużo mniejsze i wynikły z tytułu dokładniejszego rozpoznania i przekwalifikowania zasobów oraz eksploatacji i strat. W 2007 r. rozpoznanie zasobów bilansowych w poszczególnych kategoriach nie uległo zmianom. Zasoby rozpoznane szczegółowo (w kategoriach A, B i C1) wynoszą 16 867 mln ton i stanowią 39 % łącznej sumy udokumentowanych zasobów bilansowych. Zasoby przemysłowe kopalń ustalone w projektach zagospodarowania złoża wynoszą 4 209 mln ton i w stosunku do roku ubiegłego zmniejszyły się o 849 mln ton. Stanowią one 26 % geologicznych zasobów bilansowych złóż zagospodarowanych. Wydobycie brutto w 2007 r. według materiałów przekazanych do bilansu przez użytkowników złóż węgla kamiennego wyniosło 82 779 tys. ton. W stosunku do roku poprzedniego wydobycie węgla | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
