W naszym Muzeum pojawili się nowi mieszkańcy. Tak jest, n ie jeden, a całe stado! Żeby ich spotkać musicie jednak spojrzeć w górę.&nb sp;
O pterozaurach, które od teraz szybują w przestrzeni Muzeum Geologicznego opowiada pomysłodawca przedsięwzięcia, dr Robert Bron owicz:
Pomysł zawieszenia ponad salą główną naszego Muzeum modelu pterozaura pojawił się już jakiś czas temu. Początkowo miał to być jedynie pojedynczy model. Temat został odłożony na jakiś czas na przysłowiową półk ę, na której przeleżał do zeszłego roku, kiedy go reaktywowano. Pojawiła si ę nowa wizja, żeby zamiast jednego, przygotować pięć modeli pterozaurów poc hodzących ze stanowisk mniej lub bardziej oddalonych od Polski.
Wizję tę zrealizowała paleoartystka Marta Szubert, z której talentu kor zystaliśmy już wcześniej przy produkcji modelu dilofozaura Dyzia i tetrapod ów. Umiejętności i doświadczenie w wykonywaniu modeli wymarłych zwierząt po zwoliły pani Marcie odtworzyć pterozaury dokładnie w takiej formie w jakiej je sobie wyobraziliśmy.
Nasze pterozaury ustawione są jakby tworzyły tor lotu biegnący łukiem wzdłuż sali Muzeum, a ich po zy są dynamiczne, reprezentujące inne fazy machnięcia skrzydłami oraz lotu. Tym samym pierwszy z naszych pterozaurów ustawiony został tak, jakby dopiero co odbił się od balkonu i machnął mocno skrzydłami w dół rozpoczyna jąc swój lot. Następny ma już skrzydła w górę, wykonując kolejne machnięcie błonami rozpiętymi na wydłużonym czwartym palcu każdej z kończyn przednich . Są też modele ustawione bardziej poziomo, z tułowiem skręconym względem o si ciała, jakby wykonywały skręt. Dzięki temu całość jest pełna dynamiki, ż ycia i sprawia wrażenie jakby faktycznie w naszym Muzeum zamieszkały żywe g ady latające ery dinozaurów.
Proces powstawan ia modeli był długi i żmudny:
Akcja zawieszenia modeli odbyła się w dniach 17-21 listopada. Nie była łatwa, ponieważ niektóre z ni ch znajdują się na wysokości pierwszego piętra. Zajęła się tym specjalna, d obrze przygotowana ekipa, pracująca pod czujnym okiem pomysłodawcy.
& nbsp;
Warto bliżej poznać naszych nowych mieszkańców i dowiedzieć się dlaczego akurat oni do nas prz ybyli. W kolejności od największego to:
Bako nydraco – to największy pterozaur prezentowany na naszej wyst awie. Odnaleziono go w zachodniej części Węgier, w osadach późnej kredy (sa nton). Jego nazwa odnosi się do Lasu Bakońskiego, czyli pasma górskiego gdz ie zlokalizowane jest stanowisko paleontologiczne, z którego pochodzi ten g ad. Natomiast ‘draco’ to po łacinie smok. Materiał kopalny to praw ie kompletna żuchwa, fragmenty czaszki oraz należące najprawdopodobniej rów nież do niego kręgi szyjne i kości kończyn. Bakonydraco miał średn ie rozmiary, osiągając mniej więcej 3,5-4 m rozpiętości skrzydeł. Według ni ektórych badaczy, mógł polować na niewielkie kręgowce lądowe, podobnie jak dzisiejsze bociany.
Dorygnathus – podobnie jak austriadaktyl i germanodaktyl, pterozaur ten pochodzi z te renu Niemiec. Pierwszy okaz znaleziono w osadach dolnej jury (toark) Bawari i. Późniejsze, bardziej kompletne okazy pochodzą z innych niemieckich stano wisk, m.in. z Wirtembergii. Nazwa tego gada to połączenie dwóch greckich sł ów ‘dory’ (włócznia) + ‘gnathos’ (szczęka). Miał on dwa r odzaje zębów. W jego przypadku były to długie, szpiczaste zęby z przodu pys ka, służące zapewne do łapania ryb i krótkie, proste z tyłu szczęk do przyt rzymywania ofiar. Rozpiętość jego skrzydeł, jak się szacuje, mogła sięgać o k. 1,7 m.
Dimorphodon – ze wsz ystkich prezentowanych na wystawie pterozaurów, dimorfodon odnaleziony zost ał najdalej w stosunku do Polski. Skamieniałości pochodzą z Wielkiej Brytan ii, z osadów najniższej jury (hettang) miasta Lyme Regis w hrabstwie Dorset . Dimorfodon to pierwszy pterozaur odkryty poza granicami Niemiec. Na jego skamieniałość natrafiła Mary Anning, która amatorsko zbierała okazy paleont ologiczne we wspomnianym wyżej regionie Anglii (Mary odkryła również pierws zego prawidłowo zidentyfikowanego ichtiozaura, pierwsze dwa szkielety plezj ozaurów, kopalne ryby oraz bezkręgowce). Skamieniałość opisał William Buckl and, ten sam który opublikował opis pierwszego poznanego dinozaura jakim je st Megalosaurus. Nazwę Dimorphodon nadał temu pterozaurow i Richard Owen, osoba która ustanowiła termin Dinosauria. Odkryty przez Mar y Anning okaz to niekompletny szkielet pozbawiony czaszki. W niedługim czas ie od tego odkrycia, natrafiono na kolejne okazy, tym razem z zachowanymi b rakującymi elementami. Na podstawie dwóch rodzajów zębów w szczękach tego g ada, nadano mu nazwę Dimorphodon, będącą zlepkiem greckich słów ‘< em>di’ (dwa) + ‘morphe’ (kształt) + ‘odon’ (ząb). Pt erozaur ten miała charakterystyczną dużą, wysoką czaszkę. Rozpiętość jego s krzydeł wynosiła ok. 1,45 m.
Austriadactylus – jak sama nazwa wskazuje, pterozaura tego odkryto na tereni e Austrii, konkretnie w Tyrolu. Pochodzi on z osadów datowanych na późny tr ias (noryk). Drugi człon nazwy zaczerpnięto z greckiego ‘daktylos’ czyli palec, odnosząc się do wydłużonego czwartego palca pterozaurów, na k tórym rozpięta była błona lotna. Materiał kopalny to fragmenty czaszki i żu chwy, kości kończyn i pasa biodrowego oraz kilka kręgów, w tym te z nasady ogona. Charakterystyczny dla tego pterozaura był trójkątny grzebień umiejsc owiony na czaszce, najwyższy na krańcu przednim pyska i stopniowo wygaszają cy się idąc ku tyłowi. Rozpiętość skrzydeł austriadaktyla oszacowano na ok. 1,2 m.
& nbsp;
Germanodactylus – skamien iałości tego pterozaura pochodzą z terenu Niemiec, a pierwszy okaz znalezio no w słynnym wapieniu Solnhofen (tym samym, z którego pochodzi Archaeop teryx i pierwszy poznany pterozaur, czyli Pterodactylus) dato wanym na późną jurę (tyton). Jego nazwa, podobnie jak w przypadku austriada ktyla, nawiązuje do kraju pochodzenia i czwartego palca kończyny przedniej będącego stelażem dla błony lotnej. Germanodaktyl znany jest na podstawie p rawie kompletnego szkieletu. Charakteryzował się szpiczasto zakończonym pys kiem i grzebieniem na górnej części czaszki. Rozpiętość jego skrzydeł to ok . 1,1 m.
Zapraszamy do odwiedzenia naszego Muzeum i spot kania z królami mezozoicznych przestworzy!
Modele wymarłych l
atających gadów zostały wykonane w ramach projektu „Upowszechnianie wi
edzy z zakresu geologii oraz promocja działań służby geologicznej” i sfinan
sowane ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodne
j
CONTACT:Muzeum Geologiczne DTSTAMP:20260415T234157Z DTSTART;TZID=Europe/Warsaw:20211123T080000 SEQUENCE:0 TRANSP:OPAQUE END:VEVENT END:VCALENDAR