Serdecznie zapraszamy na otwarcie wystawy pt.: „Jeden ze światów. Wrażliwe kamienie i nieoczekiwane homologie”, które odbędzie się 2 9 października 2026 r. (czwartek) o godz. 18.30 w Muzeum Geologicznym PIG-P IB.
Autorką wystawy jest dr Matylda Tracewska z Wydziału Malarstwa Ak ademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Na ekspozycji będą prezentowane pra ce powstałe w ramach rezydencji artystycznej zrealizowanej w Narodowy m Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu. Wystawa goszcząca w Muzeum Geologicz nym jest trzecią odsłoną projektu.
Serdecznie zapraszamy!
;
Muséum national d’Histoire naturelle (MnHn) jest jedną z najstarszych i największych placówek muzealno-badawczych na ś wiecie. Założone w 1793 roku jako kontynuacja Królewskiego Ogrodu Roślin Le czniczych, Muséum zatrudnia obecnie około 2500 pracowników, w tym 600 badac zy, jako struktura partnerska Uniwersytetu na Sorbonie. Zbiór skał i minera łów Departamentu Geologicznego należy do wyjątkowo imponujących i zawiera o kazy sprowadzane do Francji od XIX w. ze wszystkich krajów i kontynentów. R ezydencja Matyldy Tracewskiej jest pierwszą tego typu inicjatywą zorganizow aną przez Muséum, które pragnie w ten sposób otworzyć się na działania arty styczne i za pomocą interdyscyplinarnych projektów na styku nauki i sztuki realizować swoje zadania statutowe.
Pomysł rezydencji artystycznej w Muséum national d’Histoire naturelle w Paryżu narodził się we współpracy z paryskim stowarzyszeniem kulturalnym MuPa (Museion Paris), które koordynowa ło projekt, oraz Eleonorą Savorelli - niezależną kuratorką z Mediolanu, prz ewodniczącą stowarzyszenia kulturalnego Marte z siedzibą w Rawennie. Włoska kuratorka współpracowała z artystką przez cały proces twórczy i sprawowała opiekę nad wystawami prezentującymi rezultaty rezydencji. Pierwsza z nich miała miejsce w 2025 roku w Rawennie we Włoszech, w ramach IX Biennale Moza iki Współczesnej, druga zaś odbyła się w marcu tego roku w Instytucie Bibli oteki Polskiej w Paryżu, na wyspie Île Saint-Louis, w samym sercu Paryża, w pobliżu katedry Notre-Dame. Trzecią, warszawską odsłonę wystawy mamy ogrom ną przyjemność zaprezentować na terenie Muzeum Geologicznego PIG-PIB.
MuPa to paryskie stowar zyszenie, którego celem jest przybliżanie szerokiej publiczności twórczości współczesnych artystów eksperymentujących z techniką mozaiki oraz realizac jami interdyscyplinarnymi. Angażuje się również we wspieranie artystów na w szystkich etapach ich pracy badawczej i realizacji projektów.
Matylda Tracewska, autorka prac, od dawna pracuje z materią mineralną, a od kilku lat zajmuje się też malarstwem na kamieniach obrazowych. Wśród inspiracji a rtystki znajdują się kamienie marzeń (pierres de rêves), pietra paesina, ka mienie z Toskanii o naturalnych wzorach przypominających pejzaż - oraz esej e Rogera Caillois. Francuski socjolog i akademik przez całe życie kol ekcjonował kamienie i pisał o nich, a swoje zbiory zapisał właśnie paryskie mu Muséum, gdzie obecnie są przechowywane. Po wstępnej wizycie studyjnej wi osną 2025 roku, Matylda Tracewska odbyła miesięczną rezydencję w Paryżu we wrześniu 2025 roku, korzystając z zaplecza Instytutu Mineralogii, Fizyki Ma teriałów i Kosmochemii (IMPMC) oraz MnHn. W tym czasie artystka miała możli wość obcowania z nieprzebranymi zbiorami geologicznymi Muséum, z mine rałami, które często nie widziały światła dziennego od XIX wieku, ponieważ proces ich cyfrowej inwentaryzacji wciąż nie został zakończony. Dialog z pa ryskimi badaczami oscylował wokół tematów dotyczących powstania Ziemi i poj awienia się na niej życia. Projekt zrealizowany na terenie muzeum dotyczy s tromatolitów, jednych z najstarszych formacji skalnych powstałych dzięki na gromadzeniu się osadów biogenicznych. Punktem wyjścia dla poszukiwań artyst ycznych była informacja o stromatolitach jako świadectwach narodzin życia n a ziemi, strukturach geologicznych w symboliczny sposób łączących w sobie m aterię nieożywioną i życie.
Tematem prac prezentowanych na wystawie jest kosmogonia. Z pomocą naukowców MnHn udało się ustalić wiek i proweniencję każdego okazu . Kluczowe znaczenie miało wsparcie Pierre’a Sans-Jofre’a - dyrektora i opi ekuna naukowego działu mineralogii i geologii, oraz Sylvaina Bernarda - bad acza z Instytutu Mineralogii, Fizyki Materiałów i Kosmochemii (IMPMC). Nast ępnie, w rezultacie kwerendy etnograficznej, każdy stromatolit udostępniony przez Muséum zestawiony został z tradycją lokalnych społeczności o początk ach świata, stając się jednocześnie głównym bohaterem, budulcem i tłem dla historii mitologicznych. Historie te zasugerowane zostały bezpośrednio na k amieniach za pomocą minimalistycznych interwencji malarskich i mozaikowych. W procesie artystycznym to, co możliwe do zbadania, racjonalne i naukowe, połączyło się z tym, co intuicyjne, przeczute i trudne do uchwycenia.
Matylda Tracewska, artystka
„Praca z materią mineralną od wielu lat stanowi nieodłączny element mojej praktyki artystyc znej. Rezydencja w MnHn otworzyła mnie jednak na nowe kierunki poszukiwań i skłoniła do zmodyfikowania procesu twórczego. Dotychczas, szczególnie gdy malowałam na kamieniu, pracowałam intuicyjnie: obrazy pojawiały się na podł ożu niejako same, jakby były przez nie zasugerowane.
W przypadku stro matolitów takie podejście do materii okazało się niewystarczające. Musiałam bowiem uwzględnić nie tylko to, co widoczne na powierzchni kamienia, jego warstwę wizualną, lecz także to, co pozostaje w nim ukryte - informacje, kt óre potrafią odczytać naukowcy. Dane zupełnie nieistotne w przypadku moich poprzednich prac, takie jak wiek, pochodzenie, skład chemiczny, właściwości czy sposób powstawania poszczególnych formacji skalnych, stały się kluczow e dla stworzenia spójnej narracji plastycznej.
Cykl „Jeden ze światów…” rozwinął się zatem jako odpowiedź na informacje zawarte zarówno na powierzchni kamienia, jak i w jego wnętrzu.
Pomysły na poszczególne prace poprzedziły poszukiwan ia etnograficzne. W warstwie malarskiej nie mamy więc do czynienia z anonim owymi przedstawieniami, lecz z konkretnymi postaciami i opowieściami mitolo gicznymi. Tworząc je, starałam się jednak unikać dosłowności. Choć każdy ob raz opowiada określoną historię związaną z konkretną grupą etniczną, zależa ło mi na tym, aby przede wszystkim wyrażał uniwersalną prawdę o człowieku, podobnie jak wyraża je sam kamień, który - tak to odczuwam - metaforycznie zawiera w sobie cały wszechświat.
W przypadku mozaiki łatwiej było mi zrealizować ten zamiar. Tessery kamienne i szklane organicznie wpisały się w strukturę stromatolitów, uzupełniając je, a tym samym umożliwiając im da lszy rozwój. Dzięki temu stromatolity, te niezwykłe, „żywe” kamienie, mogły stać się jednocześnie materiałem, bohaterami i narratorami opowieści o nar odzinach życia na Ziemi.”
Eleonora Savorelli, kuratorka rezydencji
„Badania prowadzone przez Matyldę Tracewską podczas rezydencji w dziale ge ologii Narodowego Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu sytuują się na styku sztuk wizualnych, nauk przyrodniczych, etnologii i filozofii.
P unktem wyjścia dla tej pracy jest decyzja o wykorzystaniu do celów artystyc znych kamieni będących świadectwem narodzin życia na Ziemi - swoistego punk tu styku materii nieożywionej i organizmów żywych. Są nimi stromatolity. Te rmin „stromatolit” pochodzi od greckich słów „stroma”, oznaczającego posłan ie lub warstwę, oraz „lithos”, czyli skała.
Podstawę badań stanowią s tromatolity oraz żelaziste formacje wstęgowe (ang. banded iron formation, B IF), których wiek sięga nawet 3,2 miliarda lat.
Wybrane skały, będące świadkami ewolucji Ziemi, stają się terenem poszukiwań artystycznych i naukowych. Inspirują do refleksji nad mitami o stworzeniu świata i człowieka — kosmogoniami i antr opogoniami — związanymi z regionami geograficznymi, z których pochodzą. Pej zaże natury, umysłu i marzeń ożywają, a artystka prowadzi swoje rozważania z poszanowaniem wewnętrznych właściwości kamieni. Mozaika i malarstwo stapi ają się z formacjami skalnymi, dając początek dziełom opowiadającym liczne historie i przedstawiającym wiele światów.
W marmurze z Cotham, wybra nym jako dzieło reprezentujące projekt i datowanym na 2,5 miliarda lat, Yav anna i Nienna stapiają się z amarantowymi kwiatami kosmosu. Zgodnie z opise m zawartym w „Silmarillionie” Tolkiena zostały przedstawione w chwili, gdy dają życie „jednemu ze światów.”
Pierre Sans-Jofre, wykładowc a akademicki i kierownik Zbiorów Geologii Ogólnej MnHn
„Okazy powie rzone Matyldzie łączy wspólna cecha: są to skały, które świadczą o obecnośc i pierwotnych form życia, a zarazem zawierają cenne informacje na temat daw nych środowisk, niekiedy liczących ponad 2 miliardy lat.
Dzięki precy zji swojej pracy i artystycznemu spojrzeniu Matylda potrafiła kształtować i przekształcać te skały w taki sposób, aby odsłonić szczegóły lub warstwy o sadowe, które w innych okolicznościach mogłyby pozostać niezauważone.
Szczególnie oryginalny jest związek, jaki artystka tworzy między skałą, kr ajem jej pochodzenia a mitami dotyczącymi początków życia i ludzkości. Taki e podejście pozwala oddziaływać na odbiorców na wielu płaszczyznach: kultur owej, artystycznej i naukowej.
Przyjrzyjmy się okazowi pochodzącemu z Anglii, na którym przedstawiono dwie siedzące kobiety spokojnie ze sobą ro zmawiające. Zostały umieszczone na warstwie osadowej świadczącej o masowym wymieraniu organizmów sprzed 200 milionów lat - wymieraniu na granicy trias u i jury. Kryzys ten doprowadził do masowego wymierania, w wyniku którego z niknęło ponad 20% gatunków morskich.
Kontrast między dwiema kobietami , które rozmawiają o świecie lub próbują wymyślić go na nowo, a brutalną rz eczywistością masowego wymierania przypomina nam o kruchości świata biologi cznego. Podkreśla również znaczenie wspólnych wysiłków i spokojnego dialogu dla osiągnięcia trwałej harmonii między ludzkością a jej środowiskiem.
Poprzez swoją twórczość Matylda zaprasza nas zatem do refleksji nad nasz ym miejscem w historii Ziemi oraz nad koniecznością zachowania kruchej równ owagi życia.”
O artystce
Matylda Tracewska (1978)
Absolwentka Wydziału Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Zafascynowana mozaiką, kont ynuowała studia na Wydziale Mozaiki Accademia di Belle Arti w Rawennie. Za wystawę dyplomową we Włoszech otrzymała nagrodę specjalną czasopisma Solo M osaico w postaci rezydencji artystycznej w Sankt Petersburgu. Po jej zakońc zeniu, wyjechała do Omanu, gdzie wykonywała wielkoformatowe realizacje z se rii Drzewo Życia dla meczetu Al-Ameen w Muskacie. Od 2017 roku pracuje na A kademii Sztuk Pięknych w Warszawie, początkowo w Pracowni Technologii i Tec hnik Malarstwa Ściennego na Wydziale Malarstwa, obecnie w Pracowni Rysunku dla I roku. W 2025 roku obroniła doktorat. Związana ze środowiskiem artysty cznym Rawenny, brała udział w wielu międzynarodowych wystawach, we Włoszech , Francji, Japonii, Rosji, Wielkiej Brytanii, Turcji i innych krajach. Jest laureatką międzynarodowej nagrody GAEM Young Artists and Mosaics. Tworzy m ozaiki i malarskie obiekty na podłożach mineralnych, maluje na kamieniach p ejzażowych i muszlach. Prowadzi autorskie międzynarodowe warsztaty, na któr ych uczy swojej metody twórczej.
https://www.instagram.com/matyldatracewska/
https://www.instagram. com/eleonora.savorelli/
katalog online: https://museionparis.com /wp-content/uploads/2026/10/Catalogue-en.pdf
