Zasoby gazu zamkniętego

W ramach zadań państwowej służby geologicznej (PSG) opracowano raport dotyczący oszacowania nieodkrytego potencjału złóż gazu zamkniętego typu BCGS (Wójcicki i in., 2014). Raport zawiera wyniki pierwszego etapu analiz geologicznych – prognoz opartych na skąpych informacjach (zasoby geologiczne prognostyczne). Przeanalizowano w nim trzy kompleksy geologiczne znajdujące się w najbardziej perspektywicznych i relatywnie dobrze rozpoznanych rejonach kraju. Są to: piaskowce czerwonego spągowca (perm) ze strefy poznańsko-kaliskiej, piaskowce karbonu ze strefy wielkopolsko-śląskiej i piaskowce kambru z zachodniej części basenu bałtyckiego.

Nie oznacza to, że wykluczono możliwość występowania złóż typu tight gas w innych rejonach kraju –  dalsze analizy będą prowadzone w ramach kolejnych opracowań. Wspomniany raport przygotowano na podstawie różnego typu informacji geologicznych z wyników badań około 500 otworów wiertniczych. Podstawą była analiza archiwalnych danych geologiczno-złożowych z około 30 otworów, a także nielicznych nowych danych pozyskanych przez firmy PGNiG S.A. i San Leon Energy (np. otwór Siciny-2).

mapa wystepowania gazu zamknietego w polsce

Dla każdego z rejonów określono obszary perspektywiczne pod względem występowania gazu zamkniętego, udział odpowiednich skał i potencjalnych poziomów gazonośnych. W raporcie przyjęto takie same kryteria dotyczące występowania gazu zamkniętego jak we wcześniejszym opracowaniu Państwowego Instytutu Geologicznego – PIB (Poprawa, Kiersnowski, 2010b), zweryfikowane na podstawie najnowszych wyników badań utworów karbonu z otworu Siciny-2 oraz wyników niemieckich i innych tego typu prac badawczych prowadzonych na świecie.

Do obliczeń zasobów geologicznych wykorzystano metodę wolumetryczną i w odniesieniu do rozpatrywanych kompleksów skalnych określono objętość przestrzeni porowych prawdopodobnie wypełnionych gazem. W pierwszym przypadku – piaskowce czerwonego spągowca strefy poznańsko-kaliskiej – przyjęto dwa warianty modelu niekonwencjonalnej pułapki złożowej w centrum basenu naftowego, różniące się głębokością.

Dla wszystkich trzech rejonów przeprowadzono analizy statystyczne (metoda Monte Carlo) i wyznaczono możliwe przedziały wartości prognostycznych zasobów geologicznych gazu ziemnego, opierając się na możliwych zakresach niepewności parametrów wejściowych. Otrzymano w ten sposób zakres hipotetycznej całkowitej ilości gazu w nieodkrytych złożach, czyli hipotetyczne ilości gazu zawartego w rozpatrywanych formacjach geologicznych. Najbardziej prawdopodobną wartość GIP określono na 1528–1995 mld m3 (w zależności od przyjętego wariantu niekonwencjonalnej pułapki złożowej w przypadku piaskowców czerwonego spągowca).

Aktualnie dostępna technologia umożliwia wydobycie tylko niewielkiej części całkowitych zasobów geologicznych gazu zamkniętego (podobnie jak i gazu z łupków). Wielkość tę określa współczynnik wydobycia. W miarę postępu technicznego i zdobywania nowej wiedzy na temat złóż gazu zamkniętego współczynnik ten może się zwiększać.

Obecnie nie wiadomo dokładnie, jaka część gazu ziemnego w polskich złożach typu tight jest możliwa do wydobycia.

Zostanie to określone dopiero po szczegółowym rozpoznaniu i udokumentowaniu złóż, z wykorzystaniem danych produkcyjnych z nowych otworów. Na podstawie doświadczeń w eksploatacji złóż gazu zamkniętego w USA orientacyjnie przyjęto, że zasoby technicznie wydobywalne mogą wynosić 5 – 15% (średnio 10%) całkowitej ilości gazu w złożach. Najbardziej prawdopodobne
hipotetyczne zasoby technicznie wydobywalne wynosiłyby wtedy 153 – 200 mld m3, czyli nieco więcej niż udokumentowane zasoby wydobywalne w konwencjonalnych złożach gazu w Polsce, wynoszące 130 mld m3 według stanu na rok 2014.

Omówiony raport jest pierwszym, wstępnym opracowaniem dotyczącym oceny zasobów gazu zamkniętego w Polce.

AUTORZY: IRENEUSZ DYRKA, HUBERT KIERSNOWSKI, ADAM WÓJCICKI