GEOINFORMACJA

Warunkiem realizacji zadań wykonywanych przez państwową służbę geologiczną jest wsparcie IT w zakresie utrzymania i rozwoju wykorzystywanych systemów informatycznych.

it

Podstawą realizacji zadań wykonywanych przez państwową służbę geologiczną jest zapewnienie wszechstronnego wsparcia IT, w zakresie utrzymania i rozwoju wykorzystywanych systemów informatycznych.

Zarządzanie geoinformacją z wykorzystaniem architektury systemów informatycznych pozwala uporządkować i usystematyzować zasoby baz danych państwowej służby geologicznej w jedno zintegrowane rozwiązanie informatyczne. Podjęte działania zmierzają do budowy dedykowanej infrastruktury IT (sieć korporacyjna, centrum przetwarzania danych) oraz przygotowania narzędzi wspomagających gromadzenie, przetwarzanie i udostępnianie informacji geologicznej.

Cel zaplanowanych działań:

  • zapewnienie wydajnej infrastruktury technicznej, obejmującej nowoczesne centrum przetwarzania danych geologicznych i sieć korporacyjną,
  • usprawnienie procesów zarządzania projektami informatycznymi PSG, zarządzania architekturą systemów informatycznych, w tym zbiorem rozwiązań IT, infrastrukturą i standardami technologicznymi,
  • zapewnienie nadzoru i kontroli jakości funkcjonowania procesów w projektach informatycznych,
  • wdrożenie nowoczesnych metod wytwarzania oprogramowania z wykorzystaniem zewnętrznych partnerów informatycznych,
  • stworzenie spójnych zbiorów zasad i norm przetwarzania zgromadzonych danych pod kątem bezpieczeństwa.

Podstawowym zadaniem w zakresie geoinformacji jest integracja, podniesienie kompletności i jakości danych. W tym celu planuje się budowę Polskiej Referencyjnej Platformy Geologicznej. Rozwiązanie to pozwoli stworzyć platformę wiedzy wspomagającą potrzeby informacyjne, decyzyjne i edukacyjne w zakresie zarządzania zasobami podziemnymi.

Pierwszym etapem prac jest wyszczególnienie danych referencyjnych. Integracja przyniesie wymierne korzyści, z których wymienić można: ograniczenie zbędnego wprowadzania danych już istniejących i podniesienie wiarygodności informacji. Podjęte działania wpłyną także na obniżenie i racjonalizację kosztów zarządzania rozproszonymi dotychczas zasobami.

Docelowo integracja obejmie wszystkie dane merytoryczne w PIG-PIB, co umożliwi realizację celów stawianych przed społeczeństwem informacyjnym zapewniając dostęp do informacji geologicznej dla naukowców, przedsiębiorców i obywateli.

Kierunki działań

Utrzymanie i rozwój systemów informatycznych na potrzeby realizacji zadań PSG

  • Rozbudowa i utrzymywanie infrastruktury sprzętowej i programowej oraz aplikacji, w  tym wszystkich baz

Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy realizuje wiele swoich zadań określonych w ustawie z wykorzystaniem systemów IT. W ramach tego zadania realizowane będą usługi utrzymania aktualnie eksploatowanych oraz przyszłych systemów IT. Do usług tych, w zakresie aplikacji, zaliczają się prace własne komórek IT PIG-PIB (prace administratorów, zarządzanie projektem, architekci rozwiązań) oraz usługi zlecane na zewnątrz, polegające między innymi na usuwaniu błędów oraz dostosowywaniu oprogramowania do aktualnych potrzeb użytkowników.

Jedynym z kluczowych systemów wymagających gruntownej modernizacji jest system Midas, który wymaga przeniesienia na nową architekturę programową. Planowana jest także rozbudowa platformy BPM (zbudowanej zgodnie z wytycznymi architektury SOA), na której aktualnie wdrażana jest aplikacja wspierająca proces digitalizacji dokumentów zgromadzonych w NAG. Rozbudowa polegała będzie na implementacji na platformie, wybranych procesów funkcjonujących w PIG-PIB. W trakcie realizacji zmian w systemach IT weryfikowana będzie potrzeba i tam gdzie możliwe to stosowana będzie architektura zorientowana na usługi.

Oprócz warstwy aplikacyjnej świadczone będą usługi utrzymania infrastruktury sprzętowej niezbędnej do funkcjonowania systemów IT. Ponieważ wraz z rozwojem systemów IT, zwiększa się zapotrzebowanie na moc obliczeniową, infrastruktura będzie modernizowana w celu zapewnienia wymaganej wydajności i niezawodności.

  • Modernizacja sieci korporacyjnej i urządzeń teleinformatycznych

Modernizacja sieci korporacyjnej została wdrożona w latach ubiegłych. W planach jest utrzymywanie usługi sieci korporacyjnej.

  • Rozbudowa i utrzymanie e-usług

W ramach kierunku działań dotyczącego rozbudowy i utrzymania e-usług realizowane jest wdrożenie repozytorium scyfryzowanych zasobów archiwalny (CAG) w ramach realizowanego projektu wdrożenia aplikacji do monitorowania procesów digitalizacji dokumentów archiwalnych w NAG. Aplikacja ma wspomóc zarządzanie zeskanowaną dokumentacją i dostarczyć zasoby pod e-usługi wglądu i udostępniania dokumentacji archiwalnej.  Do końca 2017 roku planowane jest opracowanie e-usługi korzystającej z scyfryzowanych zasobów dokumentacji archiwalnej.

Ważnym przedsięwzięciem ukierunkowanym również na uruchamianie nowych e-usług z obszaru PSG jest  budowa SI Geoinfonet, w ramach którego zaplanowano między innymi usługi wspierające zadania organów administracji geologicznej, przedsiębiorców i obywateli, w zakresie przekazywania i udostępniania informacji o koncesjach, parametrach wydobywania węglowodorów ze złoża, czy danych geologicznych.

Integracja baz danych geologicznych służących wsparciu realizacji zadań PSG

Prowadzone są prace nad integracją danych geologiczno-inżynierskich w ramach CBDG. W ramach opracowania Architektury docelowej PIG-PIB i planu jej implementacji zostaną zidentyfikowane wymagania, działania, ich priorytety i projekty mające na celu integrację zasobów danych PIG-PIB.  Działania te będą stopniowo uruchamiane.

Wdrożenie zarządzania Architekturą PIG-PIB

Celem działania jest opracowanie i wdrożenie nowoczesnej metody strategicznego planowania, budowy, rozwoju i eksploatacji systemów informacyjnych i baz danych.Metoda ta, wraz z opracowanymi metodami zarządzania portfolio i projektami informatycznymi, wytwarzania oprogramowania, zarządzania danymi i ich jakością, zarządzania usługami IT, polityką bezpieczeństwa, będzie jednym, zintegrowanym, spójnym zbiorem zasad i procedur zarządzania IT w Instytucie. Będzie pierwszym krokiem i podstawą do zarządzania portfolio projektów, aplikacji i infrastruktury oraz do wdrożenia efektywnego zarządzania danymi, ich jakością i bezpieczeństwem.

  • Opracowanie i wdrożenie dostosowanej do potrzeb PIG-PIB metody zarządzania Architekturą PIG-PIB (architekturą korporacyjną) - nowoczesnej metody strategicznego planowania, budowy, rozwoju i eksploatacji systemów informacyjnych i baz danych PIG-PIB.

W 2015 r. została opracowana koncepcja i plan wdrożenia zarządzania Architekturą Instytutu w perspektywie roku 2020, a następnie szczegółowa metoda zarządzania Architekturą Instytutu wraz z projektem Repozytorium Architektury. Od początku roku 2016 rozpoczął się proces wdrażania metody, zgodnie z opracowanymi dokumentami: założenie i konfiguracja Repozytorium, organizacja Biura i Rady Architektury oraz analiza i opracowywanie Architektury PIG – PIB i umieszczanie jej w Repozytorium, analiza wniosków i doskonalenie.

  • Opracowanie Architektury PIG-PIB w perspektywie roku 2020 i plan jej implementacji

Zadanie obejmuje analizę i opracowanie Architektury istniejącej (as-is) Instytutu (pryncypia i zasady, standardy, wymagania architektoniczne, problemy i potrzeby wewnętrzne oraz klientów, warstwa biznesowa, danych, aplikacji i infrastruktury technicznej, materiały normatywne i referencyjne), opracowanie wizji Architektury i planu jej implementacji w perspektywie roku 2020 oraz szczegółowej Architektury (to-be).

  • Zarządzanie Architekturą

Obejmuje stałe zarządzanie opracowaną Architekturą PIG-PIB, zgodnie z udoskonalaną Metodyką, aktualizację opracowanej Architektury, Wizji, planu implementacji i Architektury docelowej i jej dostosowywanie do zmieniających się warunków otoczenia i zmian technologicznych, utrzymywanie i udostępnianie Repozytorium oraz stałe procesy architektoniczne (inicjowanie projektów budowy i rozwoju systemów IT i baz danych ze szczególnym uwzględnieniem integracji danych, wsparcie architektoniczne projektów podczas opracowywania założeń, realizacji i odbiorów). Planowane są okresowe, coroczne audyty metody i jej dostosowywanie do aktualnych uwarunkowań i wymagań. Niezbędne jest śledzenie trendów, a także stałe podnoszenie kompetencji architektonicznych pracowników PIG-PIB. Planowana jest stała współpraca z Ministerstwem i resortem środowiska, Ministerstwem Cyfryzacji i innymi jednostkami publicznymi oraz służbami geologicznymi innych krajów i EGS.

Opracowanie i wdrożenie dostosowanej do potrzeb PIG-PIB metody zarządzania danymi i ich jakością

Podstawowym zadaniem PIG-PIB jest wytwarzanie, gromadzenie, przetwarzanie i udostępnianie danych, informacji i wiedzy geologicznej. Kluczowe dla działalności Instytutu jest właściwe, efektywne zarządzanie danymi i ich jakością. W ramach zadania planowane jest opracowanie dostosowanej do potrzeb i możliwości Instytutu metody zarządzania danymi i ich jakością oraz stopniowe wdrożenie jej w życie. Podstawą do wdrożenia tej metody są działania zapoczątkowane w ramach wdrażania Architekturą Instytutu: identyfikacja zbiorów i grup danych Instytutu, ich właścicieli, opiekunów merytorycznych i architektów, określenia wagi poszczególnych grup danych dla Instytutu, poziomu ich jakości, udostępniania, wykorzystania. Działania te będą doprecyzowane na większym poziomie szczegółowości, zostaną opracowane odpowiednie procesy i procedury oraz wytyczne dla podniesienia jakości i wykorzystania zasobu danych instytutu. W dalszych latach działaniem ciągłym będą procesy zarządzania danymi zgodnie z opracowaną metodą, szkolenia pracowników oraz okresowe oceny efektywności metody i jej dostosowywanie, a także wsparcie dla realizowanych działań i projektów integracji i wzbogacania i podnoszenia jakości zasobu danych PIG-PIB.

Wdrożenie polityki bezpieczeństwa w ramach Systemu Zarządzania Bezpieczeństwem Informacji

Opracowano i wdrożono politykę bezpieczeństwa danych osobowych wraz z instrukcją zarządzania systemami informatycznymi. Obecnie są realizowane prace nad stworzeniem procesów dla kluczowych systemów bezpieczeństwa, które będą podstawą do stworzenia kompleksowej Polityki Bezpieczeństwa opartej o normę ISO 27001. Docelowo polityka bezpieczeństwa będzie obejmowała wszystkie zidentyfikowane zasoby, którymi dysponuje PIG-PIB, a w tym PSG i opisze procesy przypisując właścicieli zbiorów danych.

Kolejnymi etapami będzie wpisanie Polityki Bezpieczeństwa PIG-PIB w strategię cyberbezpieczeństwa Państwa, którą obecnie tworzy Ministerstwo Cyfryzacji, a PIG-PIB uczestniczy w jej tworzeniu ze względu na posiadane zasoby.

Opracowanie i wdrożenie dostosowanych do potrzeb PIG-PIB metody zarządzania projektami i portfelem projektów, metody wytwarzania oprogramowania

Poprawa efektywności i elastyczności planowania oraz rozliczania wszystkich projektów PSG (zwłaszcza projektów IT), wymaga korzystania z  nowoczesnych zasad zarządzania projektami i portfolio projektów, opartych o najlepsze praktyki i metodyki ( PRINCE2 z elementami metodyk zwinnych).

Rozpoczęto również prace w zakresie opracowania  metody wytwarzania oprogramowania, która uwzględniać będzie  rosnące tempo zmian zachodzących w obszarze biznesowym PSG oraz  innowacyjność realizowanych  projektów.  Celem nadrzędnym wdrożenia tej metody  jest przygotowanie zespołów programistów do dokonania sprawnej analizy biznesowej, projektowania i implementacji systemów informatycznych, zarówno realizowanymi  własnymi zasobami jak i zamawianymi u podmiotów zewnętrznych.

Wdrożenie zarządzania usługami IT

Planuje się następujące prace związane z tym wdrożeniem:

  • Stworzenie planu ciągłości działania dla kluczowych usług wspierających prace PSG
  • Przygotowanie procedur i planów przełączenia kluczowych systemów do pracy w serwerowni zapasowej (plan ciągłości działania)
  • Utworzenie katalogu usług
  • Wdrożenie procesów serwisów i zarządzania zmianą zgodnie z ITIL

Wsparcie Głównego Geologa Kraju jako organu odpowiedzialnego za tematy geologia, surowce energetyczne i surowce mineralne we wdrażaniu dyrektywy INSPIRE i ustawy o infrastrukturze informacji przestrzennej

Zgodnie z ustawą z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej, która dokonuje transpozycji dyrektywy INSPIRE, infrastruktura informacji przestrzennej została podzielona na tematy ujęte w trzech grupach tematycznych. Za tworzenie, utrzymywanie i rozwijanie infrastruktury informacji przestrzennej odpowiadają wyznaczone ustawą organy wiodące (ministrowie i kierownicy urzędów centralnych). Wyznaczone organy odpowiadają za integrację i harmonizację zbiorów danych przestrzennych w celu osiągnięcia interoperacyjności, za tworzenie, rozwój i funkcjonowanie infrastruktury, oraz monitorowanie i sprawozdawanie dotyczące jej rozwoju i funkcjonowania. Główny Geolog Kraju (GGK) jest organem wiodącym w trzech tematach danych przestrzennych: geologia, surowce energetyczne i surowce mineralne.

PIG-PIB w imieniu zwierzchniego organu administracji wykonuje zadania związane z budową i utrzymywaniem infrastruktury informacji przestrzennej w części dotyczącej geologii, surowców energetycznych i surowców mineralnych.

W ramach dotychczasowych prac wspierających GGK jako odpowiedzialnego za 3 tematy we wdrażaniu dyrektywy INSPIRE i ustawy o IIP wykonano między innymi następujące prace:

  • Testy transformacji danych do schematów INSPIRE dla trzech tematów danych INSPIRE (geologia, zasoby energetyczne, zasoby mineralne).
  • Udostępniono dwie usługi wyszukiwania danych i usług danych przestrzennych (CSW): usługę wystawioną na potrzeby realizacji zadań związanych z wdrażaniem dyrektywy INSPIRE (usługa INSPIRE) oraz usługę branżową udostępniającą metadane na temat pozostałych danych przestrzennych. Metadane dotyczące geologicznych zbiorów i danych usług przestrzennych są dostępne na geoportalu krajowym (poprzez stowarzyszenie usług katalogowych) i na geoportalu INSPIRE (europejskim).
  • Dokonano odpowiedniej konfiguracji serwerów w celu zoptymalizowania działania usług CSW oraz Katalogu Metadanych niezbędnych do wykonania obowiązków związanych z wdrażaniem dyrektywy INSPIRE.
  • Opracowano procedury aktualizacji metadanych. Procedury zostały opisane za pomocą języka UML.
  • Opracowano plik XSD zgodny z profilem metadanych PIG-PIB oraz skrypt do automatycznego generowania pliku XML zgodnego ze schematem XSD profilu metadanych PIG-PIB.
  • Opracowano ponad 5000 rekordów metadanych dla zbiorów danych przestrzennych, serii danych przestrzennych oraz usług danych przestrzennych.
  • Przygotowano, zaktualizowano i udostępniono 926 arkuszy SMGP, załadowano 700 arkuszy mapy MLP do bazy, 20 map geoturystycznych po wcześniejszym opracowaniu schematu i słowników dla tych map.
  • Na podstawie 35 atlasów i map geochemicznych opracowano 17 map geochemicznych dla poszczególnych pierwiastków chemicznych i dla obszaru całej Polski. Przygotowano odpowiedni schemat danych dla bazy MG.
  • Opracowano 567 arkuszy SMGP na potrzeby prezentacji internetowej.
  • Opracowano warstwę ciągłą dla wydzieleń poligonowych MLP50.
  • Opracowano kompozycję mapową do prezentacji 20 map geoturystycznych.
  • Opracowano kompozycje mapowe na potrzebę 17 nowych usług przeglądania (WMS) prezentujących Mapy geochemiczne pierwiastków.
  • Przygotowano i udostępniono 26 usług sieciowych w Internecie dla SMGP, MLP50, map geoturystycznych, map geochemicznych, MGP 1:200 000.
  • Uruchomiono nową wersję Geoportalu IKAR.
  • Kilkudziesięciu pracowników PIG-PIB zostało przeszkolonych w zakresie zagadnień związanych z dyrektywa INSPIRE. Szkolenia były organizowane przez MŚ.
  • Przedstawiciele PIG-PIB współpracowali w zakresie wdrożenia na poziomie resortowym, krajowym i międzynarodowym, w tym monitorowanie i sprawozdawczość INSPIRE.

Prowadzona jest współpraca na różnych szczeblach: z Krajowym Punktem Kontaktowym INSPIRE, Resortowym Zespołem ds. INSPIRE, między innymi w zakresie rocznego i trzyletniego monitorowania i sprawozdawczości INSPIRE.

Prowadzone są prace utrzymaniowe w zakresie metadanych, katalogu metadanych i usług wyszukiwania CSW. Usługi sieciowe i bazy danych przestrzennych są i będą zarządzane i utrzymywane w ramach przedsięwzięcia „Utrzymanie i rozwój systemów informatycznych PIG-PIB na potrzeby realizacji zadań PSG i PSH”.

Kontynuowane są prace utrzymaniowe w zakresie metadanych, katalogu metadanych i usług wyszukiwania CSW, przeglądania, pobierania i innych. Sprawowany jest nadzór nad nowopowstającymi zbiorami danych przestrzennych, by były zgodne ze specyfikacjami danych przestrzennych INSPIRE.

W latach ubiegłych, zgłoszono szereg zbiorów danych przestrzennych w tematach geologia, zasoby energetyczne i zasoby mineralne jako elementów IIP. Zgłoszono je do Ewidencji zbiorów i usług danych przestrzennych prowadzonej zgodnie z ustawą o IIP przez Głównego Geodetę kraju na potrzeby infrastruktury informacji przestrzennej. Zbiory te powstały wcześniej niż powstały specyfikacje techniczne danych przestrzennych INSPIRE dla tematów, do których są one przypisane. Zgodnie z harmonogramem wdrażania dyrektywy INSPIRE zbiory te będą musiały zostać dostosowane w niezbędnym zakresie do tych specyfikacji, w perspektywie kilku najbliższych lat.

Rozbudowa podstawowej serwerowni i budowa serwerowni zapasowej

Dotychczas przygotowano plany rozbudowy podstawowej serwerowni i serwerowni zapasowej. W przyszłości planowane są w tym zakresie następujące prace:

  • Doposażenie serwerowni podstawowej i zapasowej o niezbędny sprzęt  potrzebny do obsługi aktualnych i planowanych przez PSG zadań i projektów.
  • Migracja sprzętu w ramach rozbudowanej serwerowni.
  • Optymalizacja kosztów utrzymania infrastruktury sprzętowej, polegającej na: wymianie przestarzałego sprzętu, nie posiadającego serwisu, nie produkowanego sprzętu.
  • Przygotowanie systemów do pracy z serwerownią zapasową.
  • Wdrożenie procedur i planów przełączenia kluczowych systemów do pracy w serwerowni zapasowej.

30.11.2016 r.