INFORMACJA I SZKOLENIA

Informujemy społeczeństwo o realizacji prac wykonywanych przez państwowa służbę geologiczną.

 sam

Państwowa służba geologiczna pełni rolę informacyjną, wspierającą i koordynującą wybrane zadania, także te, które wymagają udziału specjalistów i naukowców z wielu dziedzin.

Nadrzędnym celem tej działalności jest bieżące, systematyczne i kompleksowe informowanie społeczeństwa o realizacji prac wykonywanych przez państwową służbę geologiczną, których wynikiem są informacje na temat bazy surowcowej kraju, zasobach złóż kopalin o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej i wpływających na bezpieczeństwo energetyczne Polski.

Informacje, dostępne dla każdego w zasobach internetowych Państwowego Instytutu Geologicznego, służą także popularyzacji wiedzy z zakresu nauk geologicznych. Działalność informacyjna służy wielu grupom interesariuszy – przedstawicielom jednostek rządowych i samorządowych, administracji geologicznej szczebla powiatowego i wojewódzkiego, jednostek naukowo – badawczych, organizacji prowadzących działania w obszarze środowiska, podmiotów gospodarczych oraz studentom, uczniom i nauczycielom, przedstawicielom mediów i pozostałemu zainteresowanemu tą tematyką ogółowi społeczeństwa.

Państwowa służba geologiczna realizuje działania informacyjne poprzez prowadzenie głównej strony internetowej pgi.gov.pl oraz serwisy tematyczne poświęcone zagadnieniem realizowanym w ramach prowadzonych projektów. Jednym z przykładów takiej działalności było stworzenie serwisu informacyjnego „Gaz i ropa z formacji łupkowych” (www.infolupki.pgi.gov.pl) popularyzującego wiedzę geologiczną z zakresu węglowodorów z formacji łupkowych.

Aktualnie państwowa służba geologiczna rozpoczyna realizację kolejnego zadania informacyjnego poświęconego surowcom mineralnych o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej i bezpieczeństwa energetycznego Polski.

Państwowa służba geologiczna merytorycznie wspiera bieżące działania Ministra Środowiska jako organu administracji geologicznej oraz inne organy administracji państwowej w zakresie dotyczącym złóż pierwiastków promieniotwórczych, węgli, węglowodorów, metali, podziemnego składowania, energii geotermalnej, lokalizacji farm wiatrowych, elektrowni jądrowych oraz materiałów koncesyjnych. Działania wspierające polegają na sporządzaniu ekspertyz, opinii, analiz, raportów i prezentacji przez ekspertów Państwowego Instytutu Geologicznego - PIB doraźnie zlecanych przez Ministra Środowiska lub inne organy administracji państwowej.

W ramach Komisji Opracowań Kartograficznych państwowa służba geologiczna prowadzi szeroko zakrojoną działalność opiniodawczą z zakresu kartografii geologicznej, ochrony georóżnorodności, geologii złożowej, hydrogeologii i geologii inżynierskiej oraz innych opracowań w dziedzinie geologii. Opracowania i projekty są opiniowane przez zespoły specjalistów z danej dziedziny, w skład zespołów wchodzą zarówno przedstawiciele PIG-PIG jak i specjaliści z wyższych uczelni oraz Polskiej Akademii Nauk. W ramach wydanych opinii autorom opracowań i projektów zalecane są niezbędne poprawki i uzupełnienia mające na celu podniesienie jakości końcowych opracowań. 

Kierunki działań

Działalność informacyjna państwowej służby geologicznej w zakresie geologii, na arenie krajowej i międzynarodowej

Państwowa służba geologiczna od lat rozwija działalność informacyjną w obszarze geologii. Do działań informacyjnych należy przede wszystkim prowadzenie głównej strony internetowej wraz z w wieloma stronami tematycznymi oraz stronami prowadzącymi wprost do specjalistycznych baz danych. Główna strona internetowa Instytutu udostępnia tysiące danych geologicznych, przeznaczonych głównie dla geologów, pracowników administracji rządowej i samorządowej oraz przedsiębiorców. W serwisie internetowym zamieszczane są informacje o wynikach badań naukowych prowadzonych w PIG-PIB, usługach świadczonych innym podmiotom, bazach danych, zasobach kartografii geologicznej oraz działalności edukacyjnej i wydawniczej Instytutu. Prowadzony jest również popularnonaukowy serwis Jedna Ziemia (http://www.jednaziemia.pl/) informujący w przystępny sposób o procesach zachodzących wewnątrz i na powierzchni Ziemi oraz najciekawszych wynikach badań geologicznych. Tworzone są także tematyczne strony internetowe na tematy szczególnie aktualne lub skierowane do określonych grup odbiorców. Przykładową stroną specjalistyczną jest serwis „Gaz i ropa z formacji łupkowych” (http://infolupki.pgi.gov.pl/) utworzony w ramach zakończonego w marcu 2016 roku projektu „Wsparcie działań informacyjnych i analityczno-wdrożeniowych  nt. węglowodorów z formacji łupkowych na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Polski i ochrony środowiska, w tym udziału społeczeństwa w procesie udzielania koncesji”, poświęcony tematyce węglowodorów z formacji łupkowych. Serwis stanowi bazę wiedzy na temat zagadnień geologicznych związanych z genezą, warunkami występowania i  zasobami gazu i ropy z łupków w Polsce. Serwis jest wzbogacony informacjami na temat technologicznych i prawnych aspektów poszukiwania i rozpoznawania tych surowców. Poszczególne moduły tematyczne są adresowane do użytkowników o różnym przygotowaniu merytorycznym oraz do zróżnicowanych grup wiekowych, m.in. część serwisu jest adresowana do dzieci i młodzieży, inna do studentów i nauczycieli, a jeszcze inna do osób, które mogą się poszczycić wykształceniem z dziedziny nauk o Ziemi. Serwis jest prowadzony w języku polskim i angielskim. Towarzyszy mu specjalny kanał w serwisie You tube i w mediach społecznościach.

Istotnymi działaniami informacyjnymi są organizowane przez państwową służbę geologiczną konferencje, seminaria i spotkania poświęcone najważniejszym zagadnieniom związanym z prowadzonymi badaniami i projektami, a także działania promujące bazę surowcową Polski. Działania te są realizowane w kraju i za granicą w ramach projektów specjalistycznych np. „Wsparcie działań informacyjnych i analityczno-wdrożeniowych  nt. węglowodorów z formacji łupkowych na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Polski i ochrony środowiska, w tym udziału społeczeństwa w procesie udzielania koncesji” (2013 – 2016), a obecnie i w przyszłości będą kontynuowane w ramach zadania „Działalność informacyjna Państwowej Służby Geologicznej w zakresie udostępniania danych nt. występowania i dostępności surowców mineralnych o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej i bezpieczeństwa energetycznego Polski” (2016-2018). Wybranymi przykładami zrealizowanych i planowanych tego typu działań są:

  • konferencja „Shale Gas as a Bridge Energy Carrier – from Fossil Fuels to Green Energy” zorganizowana wokół Szczytu Klimatycznego COP 19 w listopadzie 2013 roku w Warszawie,
  • konferencja „Unconventional hydrocarbons - the Polish experience in the European dimension” zorganizowana we wrześniu 2015 roku w Brukseli, adresowana w szczególności do przedstawicieli Parlamentu Europejskiego, Komisji Europejskiej, Komitetu Sterującego Unii Europejskiej, przemysłu oraz organizacji proekologicznych,
  • regularny udział w targach i warsztatach w ramach AAPG (American Association of Petroleum Geologists) Annual Convention & Exhibition w Houston w 2014 roku, w Denver w 2015 roku i w czerwcu 2016 roku w Calgary, gdzie pośród uczestników z całego świata promuje się potencjał basenów naftowych Polski oraz we współpracy z przedstawicielami Ministerstwa Środowiska przedstawia się warunki przystąpienia do prac poszukiwawczych za gazem i ropą w Polsce w oparciu o obowiązujące przepisy ustawy Prawo geologiczne i górnicze,
  • udział w Międzynarodowym Kongresie Geologicznych w RPA w sierpniu 2016 roku, gdzie we współpracy ze stowarzyszeniem Europejskich Służb Geologicznych, PSG zaprezentowała potencjał surowcowy Polski.

Państwowa służba geologiczna prowadzi także działania o charakterze informacyjno-edukacyjnym skierowane do najmłodszych odbiorców – dzieci i młodzieży szkolonej. Organizuje spotkania, warsztaty i konkursy o tematyce geologicznej mające na celu wpajanie trudnej wiedzy geologicznej w przystępny sposób.

Działalność szkoleniowa polegająca na organizowaniu i prowadzeniu szkoleń dla różnych grup odbiorców

Prowadzone są szkolenia m.in. z zakresu: geologii złóż, informacji geologicznej, geologicznych baz danych, kartografii, geologii inżynierskiej, geologii środowiskowej, hydrogeologii, oceny oddziaływania na środowisko poszukiwań i eksploatacji surowców mineralnych, aspektów prawnych dotyczących działalności geologicznej i górniczej. Eksperci państwowej służby geologicznej oraz zaproszeni specjaliści z zakresu górnictwa i prawa geologicznego wspierają przedstawicieli administracji geologicznej w poszerzaniu wiedzy i podnoszeniu kompetencji zawodowych.

W ramach projektu „Wsparcie przez Państwową Służbę Geologiczną działań administracji samorządowej wykonującej zadania administracji geologicznej” (2013 – 2015) prowadzone były szkolenia dla geologów powiatowych i wojewódzkich z całej Polski. Był to pierwszy tak duży projekt obejmujący wszystkich przedstawicieli administracji geologicznej szczebla powiatowego  i wojewódzkiego. W pierwszym etapie projektu ukończonego w grudniu 2015 roku, po serii ogólnopolskich konsultacji, przeprowadzono 8 trzydniowych szkoleń, 2 konferencje informacyjno-edukacyjne oraz przygotowano tematyczny numer specjalny czasopisma Przegląd Geologiczny.

Pierwszy etap tego projektu miał charakter pilotażowy i został bardzo pozytywnie odebrany przez przedstawicieli administracji geologicznej. Poprzez ankiety prowadzone w trakcie trwania projektu precyzyjnie określono potrzeby edukacyjne w tym środowisku. Dotychczasowe działania, łącznie z filmem podsumowującym pierwszy etap tego projektu są dostępne na stronie dedykowanej szkoleniom geologicznych (http://www.pgi.gov.pl/szkolenia-dla-samorzadow/o-projekcie.html).

W ramach tematu „Geologia Samorządowa” zostały zorganizowane specjalistyczne warsztaty „Aspekty geologiczno-środowiskowe terenów pogórniczych”, których bezpośrednimi odbiorcami byli pracownicy administracji geologicznej. Podczas warsztatów zostały przedstawione zagadnienia dotyczące rekultywacji terenów pogórniczych w kontekście ich przyszłego zagospodarowania, problemów środowiskowych i prawnych oraz zastosowania metod geoinżynierskich. Do 2019 roku zostaną przeprowadzone kolejne warsztaty, których tematyka zostanie określona na podstawie konsultacji.

W ramach tematu „Wsparcie działań informacyjnych i analityczno-wdrożeniowych  nt. węglowodorów z formacji łupkowych na rzecz bezpieczeństwa energetycznego Polski i ochrony środowiska, w tym udziału społeczeństwa w procesie udzielania koncesji” realizowano szereg szkoleń i warsztatów, w tym m.in.:

  • warsztaty nt. węglowodorów z formacji łupkowych dla samorządów i administracji: „Gospodarka wodna i gospodarka odpadami w procesie poszukiwania i wydobycia węglowodorów ze złóż niekonwencjonalnych” (2014),
  • szkolenie dla pracowników Najwyższej Izby Kontroli na temat gazu z formacji łupkowych (2014),
  • warsztaty dla pracowników urzędu gminy Wiązowna, na terenie której były prowadzone prace poszukiwawcze za gazem z łupków (2014),
  • warsztaty i seminaria nt. węglowodorów z formacji łupkowych dla analityków gospodarczych i biznesowych oraz dziennikarzy zajmujących się tematyką gazu ziemnego z łupków i kwestami środowiskowymi związanymi z poszukiwaniami i wydobyciem węglowodorów (2014, 2015),
  • warsztaty dla polskich posłów VIII kadencji Parlamentu Europejskiego nt. węglowodorów z formacji łupkowych, Bruksela (2014).

Wsparcie działań Ministra Środowiska jako organu administracji geologicznej

Państwowa służba geologiczna wspiera merytoryczne bieżące działania Ministra Środowiska jako organu administracji geologicznej, jak również innych organów administracji państwowej.

W ramach projektu „Wsparcie działań Ministra Środowiska jako organu administracji geologicznej w postaci: ekspertyz, opinii, analiz, raportów i prezentacji dotyczących złóż pierwiastków promieniotwórczych, węgli, węglowodorów, metali oraz podziemnego składowania, energii geotermalnej, lokalizacji farm wiatrowych i elektrowni jądrowych oraz materiałów koncesyjnych  –  zadanie ciągłe PSG” wykonano dotychczas około 150 opracowań tj.: ekspertyz, opinii, analiz, bieżących raportów i prezentacji. Ze względu na duże natężenie zleceń liczba opracowań znacznie przekroczyła liczbę zakładaną na etapie wdrażania tematu, co wskazuje na dużą przydatność merytorycznych działań wspierających.

Działania te realizują głównie eksperci z PIG-PIB z pionu państwowej służby geologicznej na podstawie doraźnych zleceń Ministra Środowiska, urzędników z Departamentów Geologii i Koncesji Geologicznych oraz Departamentu Nadzoru Geologicznego Ministerstwa Środowiska. Część zleceń pochodziła od innych organów administracji państwowej, tj.: Ministerstwa Gospodarki, Ministerstwa Skarbu, Wyższego Urzędu Górniczego, Najwyższej Izby Kontroli, Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, Rządowego Centrum Legislacji, Burmistrza Oleśna, Sądów Okręgowych w Lublinie i Nowym Dworze Mazowieckim.

W ramach nowego tematu w latach 2017-2021 planuje się kontynuowanie wsparcia merytorycznego działań Ministra Środowiska, jak również innych organów administracji państwowej na podstawie bieżących, zwykle krótkoterminowych zleceń, których różnorodna tematyka i forma nie ma pokrycia w pozostałych realizowanych zadaniach PSG ze względu na brak możliwości wcześniejszego przewidzenia ich zakresu merytorycznego.

W ramach projektu „Opiniowanie prac z zakresu kartografii geologicznej, ochrony georóżnorodności, geologii złożowej, hydrogeologii i geologii inżynierskiej wykonywanych w ramach zadań PSG oraz innych opracowań” w latach 2012-2015 odbyło się 360 posiedzeń Komisji Opracowań Kartograficznych, podczas których oceniono wykonanie m.in.:

  • Arkuszy Mapy geośrodowiskowej Polski w skali 1:50 000
  • Arkuszy Mapy litogenetycznej Polski w skali 1:50 000
  • Arkuszy reambulowanej Szczegółowej mapy geologicznej Polski  w skali 1: 50 000
  • Arkuszy Szczegółowej Mapy geologicznej Tatr w skali 1:10 000
  • Arkuszy Map osuwisk terenów zagrożonych ruchami masowymi w skali 1: 10 000
  • Mapy geologiczno-glebowej Polski w skali 1: 25 000
  • Mapy konfliktowości elementów przestrzeni geologicznej i powierzchniowych elementów zagospodarowania przestrzennego w skali 1:200 000
  • Map geologiczno-turystycznych parków krajobrazowych i narodowych w różnych skalach
  • Projektów utworzenia geoparków
  • Projektów robót geologicznych dotyczących prac kartografii geologicznej
  • Materiałów dla złóż węglowodorów w zakresie ochrony środowiska
  • Opinii dla projektowanych obszarów przetargowych perspektywicznych dla występowania surowców mineralnych
  • Opinii o możliwych przyczynach braku eksploatacji udokumentowanych złóż węglowodorów
  • Weryfikacji wyceny informacji geologicznej złóż surowców mineralnych

i wielu innych.

W ramach prac Komisji Opracowań Kartograficznych przygotowano opinie dla Ministra Środowiska, np. do „Planu Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Lubelskiego wraz z Prognozą oddziaływania na środowisko”, „Projektu zmiany studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Żukowo”, „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Wisznice wraz z prognozą oddziaływania na środowisko ustaleń zmiany studium”.

Na potrzeby Departamentu Geologii i Koncesji Geologicznych Ministerstwa Środowiska zaopiniowano 21 wniosków dotyczących rejsów statków bandery niemieckiej (16 wniosków), rosyjskiej (4) i duńskiej (1). Większość planowanych rejsów była poświęcona badaniom hydrograficznym, hydrochemicznym i biologicznym wg standardów HELCOM, w tym w ramach monitoringu HELCOM.

Dla Departamentu Nadzoru Geologicznego Ministerstwa Środowiska przygotowano dane dotyczące występowania kruszywa morskiego do analizy wniosku o wydanie pozwolenia na układanie gazociągu podmorskiego.

Prace Komisji Opracowań Kartograficznych będą kontynuowane w kolejnych latach.                                                          

30.11.2016 r.