W Sochaczewie rozpoczęto realizację inwestycji, która ma stać się jednym z najważniejszych elementów transformacji energetycznej miasta. Projekt zakłada budowę ciepłowni geotermalnej wykorzystującej lokalne zasoby wód termalnych, a także rozbudowę infrastruktury pozwalającej na włączenie nowego źródła energii do miejskiego systemu ciepłowniczego.
Podstawą przedsięwzięcia są wyniki wcześniejszych badań geologicznych. W 2018 r. przy ul. Okrężnej wykonano odwiert badawczo-rozpoznawczy Sochaczew GT-1 o głębokości 1540 m. Badania hydrogeologiczne potwierdziły występowanie wód termalnych o temperaturze około 44°C oraz wydajności około 180 m³/h. Jednocześnie wody te charakteryzują się bardzo niską mineralizacją, nieprzekraczającą
1 g/dm³, co sprzyja ich wykorzystaniu w instalacjach ciepłowniczych. Wyniki tych analiz potwierdziły, że pod Sochaczewem znajdują się zasoby, które mogą stanowić stabilne źródło energii cieplnej.
Kolejnym etapem projektu było wykonanie drugiego odwiertu geotermalnego. Otwór Sochaczew GT-2 powstał w 2024 r. w rejonie ul. Energetycznej i osiągnął głębokość około 1620 m. Parametry wody okazały się jeszcze korzystniejsze niż w pierwszym odwiercie. Temperatura na wypływie wynosi około 45°C, wydajność sięga blisko 190 m³/h, a mineralizacja jest wyraźnie niższa niż w otworze GT-1. Uzyskane wyniki potwierdziły stabilność warunków hydrogeotermalnych w tej części Mazowsza i umożliwiły przejście do etapu budowy instalacji energetycznej.
Fot. Zaplecze techniczne i infrastruktura wiertnicza podczas realizacji odwiertu Sochaczew GT-2
Realizacja projektu jest możliwa dzięki wsparciu finansowemu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w ramach programu „Polska Geotermia Plus". Inwestycja stanowi kontynuację działań zapoczątkowanych złożeniem przez Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej Sochaczew Sp. z o.o. w grudniu 2019 r. wniosku o dofinansowanie przedsięwzięcia pn. „Budowa zakładu geotermalnego w Sochaczewie”. W 2023 r. spółka pozyskała na ten cel około 62 mln zł, z czego ponad połowę stanowi bezzwrotna dotacja, a pozostałą część niskoprocentowa pożyczka. Całkowity koszt inwestycji szacowany jest na ponad 76 mln zł.
Projekt obejmuje budowę instalacji geotermalnej pracującej w układzie tzw. dubletu, czyli dwóch odwiertów połączonych w obieg technologiczny. Woda termalna będzie pobierana z jednego otworu, następnie jej energia cieplna zostanie odebrana w instalacji technologicznej, po czym – po schłodzeniu i odpowiednim uzdatnieniu – będzie mogła zostać wykorzystana w miejskiej sieci wodociągowej jako woda pitna, a jej nadmiar zatłoczony z powrotem do górotworu drugim odwiertem. Przyjęte rozwiązanie sprzyja zachowaniu równowagi hydrogeologicznej eksploatowanego poziomu wodonośnego kredy dolnej, zapewnia odnawialność zasobów oraz stabilność parametrów eksploatacyjnych, nie powodując jednocześnie degradacji wód podziemnych.
Zakład geotermalny powstaje w budynku dawnej ciepłowni PEC przy al. 600-lecia. Obecnie prowadzone są prace adaptacyjne obejmujące m.in. demontaż części istniejącej infrastruktury, przygotowanie fundamentów oraz dostosowanie obiektu do montażu nowych urządzeń technologicznych. Kluczowymi elementami instalacji będą dwie absorpcyjne pompy ciepła o mocy 2,5 MWt każda. Urządzenia te będą wykorzystywać energię cieplną zawartą w wodzie geotermalnej do podgrzewania wody sieciowej, która następnie trafi do odbiorców systemu ciepłowniczego.
Instalacja zostanie uzupełniona o dwa kotły wysokotemperaturowe o mocy 3,2 MWt, które będą pełnić funkcję wspomagającą pracę pomp ciepła oraz zabezpieczenie systemu w sytuacjach awaryjnych. Cały układ technologiczny będzie współpracował z istniejącą kotłownią szczytową, która pozostanie rezerwowym źródłem ciepła w okresach zwiększonego zapotrzebowania.
Fot. Plac budowy w rejonie ulicy Okrężnej
Według założeń eksploatacyjnych energia geotermalna ma pokrywać około 40% rocznego zapotrzebowania miasta na ciepło. Szacuje się, że z wód termalnych będzie można uzyskać około 39 tys. GJ energii rocznie. Oznacza to znaczące ograniczenie zużycia paliw kopalnych, przede wszystkim gazu, który obecnie jest głównym źródłem energii w miejskim systemie ciepłowniczym. Przewiduje się również redukcję emisji dwutlenku węgla o około 3,7 tys. ton rocznie.
Równolegle z budową zakładu prowadzone są prace związane z modernizacją infrastruktury ciepłowniczej. Obejmują one przebudowę części węzłów cieplnych oraz budowę nowych odcinków sieci, które pozwolą połączyć dotychczas funkcjonujące kotłownie w jeden spójny system. W planach jest również wykonanie rurociągów transportujących wodę geotermalną pomiędzy odwiertami a instalacją technologiczną.
Zakończenie budowy zakładu geotermalnego planowane jest na koniec 2026 r. Po uruchomieniu instalacji energia pozyskiwana z wód termalnych będzie wykorzystywana przez cały rok do produkcji ciepła dla mieszkańców miasta. Inwestycja ma przyczynić się zarówno do zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego Sochaczewa, jak i do poprawy jakości powietrza poprzez ograniczenie emisji związanych z produkcją energii cieplnej.
Tekst: Paulina Kopera
Zdjęcia: UM w Sochaczewie
