W dniach 7–8 października 2026 r. w Muzeum Geologicznym Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie odbyło się IV Forum Geotermalne „Nowe perspektywy rozwoju geotermii w Polsce”. Wydarzenie zorganizowano w ramach zadania państwowej służby geologicznej pn. „Potencjał energetyczny, surowcowy i zagospodarowanie wód termalnych, leczniczych i solanek w Polsce”, realizowanego przez Zakład Wód Termalnych, Leczniczych i Solanek.
IV Forum Geotermalne stanowiło przestrzeń wymiany wiedzy i doświadczeń dotyczących racjonalnego gospodarowania zasobami wód termalnych oraz wykorzystania energii geotermalnej. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele administracji rządowej i samorządowej, instytucji naukowo-badawczych oraz sektora gospodarczego.
Uroczystego otwarcia dokonali prof. dr hab. Krzysztof Szamałek, Dyrektor Państwowego Instytutu Geologicznego – PIB, prof. dr hab. inż. Krzysztof Galos, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, Główny Geolog Kraju oraz Józef Matysiak, Zastępca Prezesa Zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
W tegorocznej edycji Forum wzięło udział ponad 100 osób reprezentujących środowiska zaangażowane w rozwój geotermii w Polsce. Program dwudniowego wydarzenia obejmował panele dyskusyjne oraz wystąpienia eksperckie, podczas których poruszono zagadnienia związane z bezpieczeństwem energetycznym, kierunkami rozwoju sektora, finansowaniem inwestycji oraz możliwościami wielokierunkowego wykorzystania zasobów geotermalnych.
Dzień I: Od złóż do sieci ciepłowniczej. Strategia, Technologia, Niezależność Energetyczna Samorządów
Pierwszy panel dyskusyjny, zatytułowany „Strategia Państwa i bezpieczeństwo energetyczne”, poświęcono znaczeniu geotermii oraz nowoczesnych systemów ciepłowniczych w kontekście wzmacniania bezpieczeństwa energetycznego Polski. Dyskusję moderowała dr Olimpia Kozłowska, a w gronie panelistów znaleźli się przedstawiciele administracji publicznej, środowiska naukowego oraz sektora energetycznego: prof. dr hab. Krzysztof Szamałek, prof. dr hab. inż. Krzysztof Galos, Józef Matysiak, dr inż. Wiesław Prugar (Wiceprezes Zarządu ds. Upstream ORLEN S.A.) oraz prof. dr hab. inż. Stanisław Nagy (Kierownik Katedry Inżynierii Gazowniczej Akademii Górniczo-Hutniczej im. Stanisława Staszica w Krakowie).
Uczestnicy pierwszego panelu dyskusyjnego (od lewej): prof. dr hab. inż. Stanisław Nagy, dr inż. Wiesław Prugar, prof. dr hab. Krzysztof Szamałek, Józef Matysiak, prof. dr hab. inż. Krzysztof Galos, dr Olimpia Kozłowska
W trakcie debaty zwrócono uwagę na możliwości rozwoju innowacyjnych technologii geotermalnych, w tym podziemnego magazynowania ciepła, zastosowania wymienników ciepła oraz wykorzystania energii geotermalnej na potrzeby rolnictwa. Omówiono również potencjał technologii HDR (ang. Hot Dry Rock) i prowadzone w tym zakresie badania. Wśród najważniejszych ograniczeń rozwoju sektora wskazano wysokie ryzyko inwestycyjne oraz złożoność procedur administracyjnych. Jako rozwiązania sprzyjające realizacji nowych przedsięwzięć wymieniono zapewnienie stabilnych ram prawnych, rozwój instrumentów ograniczających ryzyko finansowe oraz zwiększenie zaangażowania kapitału prywatnego.
Uczestnicy podkreślili także potrzebę długofalowej współpracy administracji publicznej, samorządów i inwestorów w celu pełniejszego wykorzystania krajowego potencjału geotermalnego.
W ramach drugiego panelu dyskusyjnego pt. „Mapa drogowa geotermii w Polsce” dokonano przeglądu postępów w realizacji „Wieloletniego Programu Rozwoju Wykorzystania Zasobów Geotermalnych w Polsce” w latach 2021–2026. Ważnym elementem debaty była również ocena perspektyw dalszego rozwoju sektora, ze szczególnym uwzględnieniem planowanych zmian i aktualizacji założeń Programu na kolejne lata.
W dyskusji uczestniczyli eksperci zaangażowani w prace nad aktualizacją dokumentu: dr inż. Bogusław Bielec (Kierownik Zakładu Rozwoju Odnawialnych Źródeł Energii w Instytucie Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN), mgr inż. Marek Hajto (Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie), dr inż. Maciej Miecznik (Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN), mgr inż. Grzegorz Ryżyński (Państwowy Instytut Geologiczny – PIB), dr hab. inż. Anna Sowiżdżał, prof. AGH (Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie) oraz prof. dr hab. inż. Barbara Tomaszewska (Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN). Moderatorką panelu była dr hab. inż. Beata Kępińska, prof. IGSMiE PAN (Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN).
Uczestnicy drugiego panelu dyskusyjnego (od lewej): dr hab. inż. Beata Kępińska, prof. IGSMiE PAN, dr inż. Bogusław Bielec, mgr inż. Marek Hajto, dr inż. Maciej Miecznik, mgr inż. Grzegorz Ryżyński, dr hab. inż. Anna Sowiżdżał, prof. AGH, prof. dr hab. inż. Barbara Tomaszewska
Paneliści przedstawili założenia aktualizowanej strategii oraz omówili najważniejsze wyzwania stojące przed polskim sektorem geotermalnym. Wskazano na rolę dokumentu w planowaniu długoterminowego rozwoju geotermii, w tym określaniu niezbędnych działań legislacyjnych, organizacyjnych i finansowych. Istotne miejsce w dyskusji zajęły zagadnienia dotyczące podziemnego magazynowania ciepła, realizacji projektów demonstracyjnych oraz poprawy dostępności danych geologicznych.
Wśród nowych kierunków uwzględnionych w aktualizowanym dokumencie znalazły się również możliwości wykorzystania geotermii w rolnictwie i innych sektorach gospodarki, a także rozwój współpracy międzynarodowej. Za jeden z priorytetów uznano stworzenie stabilnego systemu wsparcia inwestycji oraz skutecznych mechanizmów ograniczania ryzyka geologicznego.
Ostatni panel pierwszego dnia Forum, zatytułowany „Samorządowa droga do geotermii”, koncentrował się na roli jednostek samorządu terytorialnego w inicjowaniu i realizacji przedsięwzięć geotermalnych. Debatę poprowadził Jarosław Zacharski (Państwowy Instytut Geologiczny – PIB). W gronie panelistów znaleźli się przedstawiciele samorządów, przedsiębiorstw ciepłowniczych, sektora energetycznego oraz firm zaangażowanych w realizację inwestycji geotermalnych: dr inż. Piotr Długosz (Prezes Zarządu Proinsol Sp. z o.o. sp.k.), Michał Kopeć (Dyrektor Biura Zarządzania Projektami Upstream, Obszar ds. Rozwoju Upstream, ORLEN S.A.), dr Katarzyna Kurek (Prezes Zarządu Geotermia Polska Sp. z o.o.), Sławomir Lorek (Prezes Zarządu Miejskiego Przedsiębiorstwa Energetyki Cieplnej – Konin Sp. z o.o.), Paweł Osiewała (Prezydent Miasta Sieradza) oraz Bogusław Regulski (Wiceprezes Zarządu Izby Gospodarczej Ciepłownictwo Polskie).
Uczestnicy trzeciego panelu dyskusyjnego (od lewej): Paweł Osiewała, Sławomir Lorek, Bogusław Regulski, dr Katarzyna Kurek, dr inż. Piotr Długosz, Michał Kopeć
Przedstawione doświadczenia dotyczyły przede wszystkim przygotowania i prowadzenia inwestycji geotermalnych na poziomie lokalnym. Uczestnicy omówili zarówno korzyści wynikające z wykorzystania krajowych zasobów geotermalnych, jak i trudności napotykane na poszczególnych etapach realizacji projektów. Zwrócono uwagę na znaczenie badań geofizycznych w ograniczaniu ryzyka inwestycyjnego, a także na możliwości pozyskiwania surowców strategicznych z wód termalnych.
Ważnym zagadnieniem była potrzeba dostosowania mechanizmów finansowania do specyfiki przedsięwzięć geotermalnych, w szczególności umożliwienia jednoczesnej realizacji otworów eksploatacyjnych i chłonnych. W ocenie panelistów rozwiązanie to mogłoby przyczynić się do skrócenia czasu realizacji inwestycji, ograniczenia kosztów oraz zwiększenia atrakcyjności geotermii dla potencjalnych inwestorów.
Dzień II: Strategia inwestycyjna i ekonomia ciepła
Drugi dzień Forum rozpoczął się panelem dyskusyjnym pt. „Trójkąt rentowności: Inwestor – Finansowanie – Regulator”, poświęconym kluczowym czynnikom warunkującym powodzenie inwestycji geotermalnych. W centrum rozważań znalazły się ekonomiczne, finansowe i regulacyjne aspekty realizacji przedsięwzięć oraz możliwości zwiększenia ich opłacalności. Debatę moderował dr Mariusz Socha (Kierownik Zakładu Wód Termalnych, Leczniczych i Solanek w Państwowym Instytucie Geologicznym - PIB), a w gronie panelistów znaleźli się przedstawiciele przedsiębiorstw energetycznych, instytucji finansujących oraz organów regulacyjnych: Wojciech Drzymała (Prezes Zarządu PEC Geotermia Podhalańska S.A.), Mikołaj Gajsler (Dyrektor ds. Rozwoju Biznesu INNARGI A/S), Beata Kuś (Kierownik Zespołu Geologii i Górnictwa w Departamencie Ciepłownictwa Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej), Anna Mielcarek (Dyrektor Departamentu Rynków Energii Elektrycznej i Ciepła Urzędu Regulacji Energetyki), Wiesław Podraza (Wiceprzewodniczący Rady Nadzorczej UOS Drilling S.A.) oraz Joanna Wróbel (Członek Zarządu i Dyrektor Handlowy Veolia Energia Łódź S.A.).
Uczestnicy pierwszego panelu dyskusyjnego drugiego dnia (od lewej): dr Mariusz Socha, Wojciech Drzymała, Mikołaj Gajsler, Beata Kuś, Anna Mielcarek, Joanna Wróbel, Wiesław Podraza
Podczas dyskusji wskazywano na znaczenie geotermii jako stabilnego źródła energii, mogącego wspierać bezpieczeństwo energetyczne i ograniczać zależność od paliw kopalnych. Szczególną uwagę poświęcono konieczności rozszerzenia dostępnych instrumentów finansowych, tak, aby obejmowały nie tylko wykonanie pierwszego otworu, lecz również kolejne etapy realizacji inwestycji.
Omówiono także korzyści wynikające z prowadzenia prac wiertniczych w ramach jednej kampanii, co może przyczynić się do ograniczenia kosztów i skrócenia czasu realizacji przedsięwzięcia. Istotnym zagadnieniem okazała się rozbudowa infrastruktury ciepłowniczej, której koszty mogą przewyższać nakłady związane z wykonaniem otworów geotermalnych. Paneliści zwrócili ponadto uwagę na potrzebę zapewnienia przewidywalnych regulacji prawnych, efektywnych mechanizmów finansowania oraz rozwiązań wspierających mniejsze przedsiębiorstwa i samorządy.
Kolejnym punktem programu była sesja ekspercka pt. „Potencjał i doświadczenia”, podczas której zaprezentowano wyniki badań oraz praktyczne doświadczenia związane z rozpoznawaniem, zagospodarowaniem i eksploatacją zasobów geotermalnych w Polsce. Mgr inż. Marzena Florek (Państwowy Instytut Geologiczny – PIB) omówiła rolę badań geofizycznych w ograniczaniu ryzyka inwestycyjnego oraz zastosowanie metod geofizycznych w planowaniu wierceń geotermalnych. Przedstawiła również opracowany przez PIG-PIB „Poradnik metod geofizycznych wykorzystywanych w badaniach hydrogeologicznych i geotermii”, którego publikacja planowana jest w najbliższym czasie.
Temat „Poradnik metod geofizycznych wykorzystywanych w badaniach hydrogeologicznych i geotermii” referuje mgr inż. Marzena Florek
Dr hab. inż. Aneta Sapińska-Śliwa (Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie) zaprezentowała działalność Laboratorium Geoenergetyki AGH, ukierunkowaną na zwiększanie efektywności i trwałości systemów geotermalnych. Wystąpienie obejmowało zagadnienia związane z czynnikami wpływającymi na spadek chłonności i wydajności otworów, w tym problemami, które nie zawsze są w wystarczającym stopniu uwzględniane na etapie projektowania i eksploatacji instalacji. Szczególną uwagę poświęcono oddziaływaniu gazów rozpuszczonych w wodach termalnych, wytrącaniu osadów mineralnych prowadzącemu do kolmatacji, rozwojowi biofilmów bakteryjnych oraz znaczeniu szczelności systemów rurowych dla utrzymania długoterminowej efektywności eksploatacji złoża.
Temat „Od pierwszego otworu wiertniczego do instalacji geotermalnej” referuje dr hab. inż. Aneta Sapińska-Śliwa
Izabela Strzelecka (Chochołowskie Termy Sp. z o.o.) przedstawiła strategię zrównoważonego rozwoju kompleksu, opartą na kaskadowym wykorzystaniu energii geotermalnej. Omówiła rozwiązania umożliwiające integrację geotermii z innymi odnawialnymi źródłami energii, służące zwiększaniu efektywności energetycznej obiektu. Na przykładzie Chochołowskich Term zaprezentowała, w jaki sposób odpowiednie zarządzanie energią może przyczyniać się do wzrostu samowystarczalności energetycznej kompleksu oraz ograniczania jego zależności od zewnętrznych dostaw energii.
Temat „Potencjał i doświadczenie – wykorzystanie geotermii do produkcji ciepła i energii elektrycznej w Chochołowskich Termach” referuje Izabela Strzelecka
Zwieńczeniem drugiego dnia Forum był panel dyskusyjny pt. „Geotermia jako silnik rozwoju rolnictwa, turystyki i wielkich systemów miejskich”, poświęcony możliwościom wielokierunkowego wykorzystania zasobów geotermalnych oraz ich znaczeniu dla rozwoju lokalnej gospodarki, energetyki i nowych modeli biznesowych. Debatę moderował dr Mariusz Socha, a w gronie panelistów znaleźli się przedstawiciele środowiska naukowego, sektora energetycznego, branży deweloperskiej oraz przedsiębiorstw wykorzystujących energię geotermalną: dr inż. Dominik Wojewódka (Dyrektor Biura Doradztwa Energetycznego Mazowieckiej Agencji Energetycznej Sp. z o.o.), Rafał Kaciński (Wiceprezes Zarządu Chochołowskie Termy Sp. z o.o.), Tomasz Sidoruk (PROFBUD Sp. z o.o.), Przemysław Szramowski (GREEN ON ENERGY Sp. z o.o.) oraz prof. dr hab. inż. Barbara Tomaszewska (Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie, Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN).
Uczestnicy drugiego panelu dyskusyjnego drugiego dnia (od lewej): dr Mariusz Socha, dr inż. Dominik Wojewódka, Rafał Kaciński, prof. dr hab. inż. Barbara Tomaszewska, Tomasz Sidoruk, Przemysław Szramowski
W trakcie dyskusji przedstawiono możliwości wykorzystania geotermii nie tylko w ciepłownictwie systemowym, lecz także w turystyce, budownictwie mieszkaniowym, rolnictwie i przemyśle. Jednym z głównych tematów było kaskadowe zagospodarowanie energii geotermalnej, umożliwiające jej wykorzystanie do różnych celów, m.in. produkcji ciepła, rekreacji, balneologii oraz ogrzewania upraw szklarniowych. Paneliści wskazali również na rosnące zainteresowanie branży deweloperskiej lokalnymi źródłami energii oraz potrzebę integracji odbiorców reprezentujących różne sektory gospodarki. Takie podejście może sprzyjać zwiększeniu efektywności ekonomicznej przedsięwzięć i pełniejszemu wykorzystaniu potencjału geotermalnego na potrzeby rozwoju lokalnego.
IV Forum Geotermalne było okazją do kompleksowego omówienia aktualnych uwarunkowań i perspektyw rozwoju geotermii w Polsce. Dwudniowe obrady ukazały znaczenie tego źródła energii zarówno dla transformacji energetycznej i bezpieczeństwa energetycznego kraju, jak i dla rozwoju lokalnych gospodarek. Przedstawione doświadczenia wskazały na potrzebę dalszego doskonalenia mechanizmów finansowania, ograniczania ryzyka inwestycyjnego oraz tworzenia stabilnych ram prawnych sprzyjających realizacji przedsięwzięć geotermalnych. Istotnym wnioskiem była również konieczność wzmacniania współpracy pomiędzy administracją publiczną, środowiskiem naukowym, samorządami i sektorem gospodarczym.
Organizacja Forum stanowiła jeden z elementów działalności Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego prowadzonej w ramach zadań państwowej służby geologicznej, ukierunkowanej na rozpoznawanie, dokumentowanie oraz wspieranie racjonalnego zagospodarowania krajowych zasobów geotermalnych. Wydarzenie umożliwiło nie tylko prezentację aktualnych kierunków badań i doświadczeń inwestycyjnych, lecz także wymianę poglądów na temat rozwiązań niezbędnych do dalszego rozwoju geotermii w Polsce.
Zachęcamy do obejrzenia nagrań z IV Forum Geotermalnego, które umożliwiają szczegółowe zapoznanie się z przebiegiem debat oraz wystąpieniami zaproszonych ekspertów.
Dzień I: https://www.youtube.com/watch?v=jP5PqjwWVHk
Dzień II: https://www.youtube.com/watch?v=IKFqect_yK0
Tekst: Alicja Masny, Paulina Kopera
Zdjęcia: Michał Czartoryski-Geremek
