W dniach 12–14 października 2026 r. w Notthingam odbyło się coroczne spotkanie Grupy EOEG (Earth Observation and Geohazards Expert Group of EuroGeoSurveys), którego gospodarzem była Brytyjska Służba Geologiczna (BGS). W spotkaniu w trybie hybrydowym wzięło udział 37 członków grupy z 21 instytucji, w tym dwuosobowa delegacja z Centrum Geozagrożeń Państwowego Instytutu Geologicznego-PIB.
Głównym celem spotkania było omówienie bieżącej działalności grupy eksperckiej EOEG, postępów w zakresie obserwacji Ziemi i teledetekcji, współpracy między europejskimi służbami geologicznymi oraz możliwości wykorzystania danych satelitarnych i innych technik obserwacyjnych w monitorowaniu zagrożeń geologicznych i reagowaniu kryzysowym.
Uczestnicy spotkania
Podczas spotkania przedstawiono prezentacje dotyczące działalności EuroGeoSurveys (EGS), rozwoju inicjatywy Geological Service for Europe (GSE), Europejskiej Infrastruktury Danych Geologicznych (EGDI) oraz realizacji Strategicznej Agendy Badań i Innowacji (SRIA). Omówiono również współpracę między grupami eksperckimi EGS, a także udział EOEG w inicjatywach europejskich i międzynarodowych, w tym EuroGEO.
Ważną częścią spotkania była prezentacja dotycząca projektu ARISTOTLE-ENHSP, wspierającego Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego UE (ERCC) poprzez dostarczanie ekspertyz naukowych dotyczących różnych zagrożeń naturalnych. Prezentacja ta była punktem wyjścia do dyskusji o potencjalnych możliwościach rozszerzenia zakresu projektu o zagrożenia osuwiskowe oraz potencjalnej roli EOEG w dostarczaniu specjalistycznej wiedzy i wspieraniu działań służb reagowania kryzysowego.
Obrady zespołu EOEG
Delegowani z poszczególnych krajów przedstawili doświadczenia swoich instytucji w zakresie reagowania na katastrofy i sytuacje kryzysowe. Wskazano, że działania te obejmują zarówno prace terenowe, jak i analizy wykonywane na podstawie danych teledetekcyjnych i innych danych przestrzennych. Omówiono również możliwości wykorzystania technik InSAR do monitorowania deformacji powierzchni terenu, a także danych hiperspektralnych i multispektralnych w kartowaniu geologicznym, badaniach surowców mineralnych i innych zastosowaniach.
W ramach dyskusji dotyczącej współpracy między grupami eksperckimi przedstawiciele poszczególnych zespołów wskazali obszary wspólnych zainteresowań, m.in. monitorowanie wód podziemnych, geofizykę, geoenergetykę, planowanie przestrzeni podziemnej oraz zagrożenia na obszarach przybrzeżnych. Podkreślono, że skuteczna współpraca wymaga lepszej komunikacji, wyznaczenia osób kontaktowych oraz wspólnego wykorzystywania danych i infrastruktury informacyjnej.
Obrady drugiego dnia zakończyło zwiedzanie siedziby głównej BGS.
Miejsca do pracy zdalnej
Ostatniego dnia spotkania odbyła się wycieczka terenowa na osuwiska zlokalizowane na północ od Nottingham – w obrębie Wyżyny Peak District. Wyżyna ta stanowi część Gór Pennińskich, ciągnących się przez 400 km – od Peak District aż do granicy między Anglią i Szkocją. Większa część wyżyny objęta jest ochroną – leży na terenie Peak District National Park – najstarszego parku narodowego w Wielkiej Brytanii. Celem wycieczki była południowa część Wyżyny, tzw. White Peak, zbudowana głównie wapieni.
Pierwsze z odwiedzonych osuwisk rozwinięte jest na południowo-zachodnich stokach szczytu Bolehill (323 m n.p.m.). Teren w większości zajęty jest przez pastwiska, dlatego też formy osuwiskowe były wyraźnie widoczne. Jedyna przeszkoda w obserwacji to miejscowa fauna. Inaczej niż w Polsce – gdzie szukając osuwisk można natknąć się na dziki lub niedźwiedzie – tu faunę stanowiły miniaturowe koniki.
Osuwisko na stokach szczytu Bolehill
Miejsce to ciekawe jest również z innych względów – okoliczne wychodnie skalne są mekką angielskich wspinaczy, na Black Rocks wspinano się już pod koniec XIX wieku.
Black Rocks
Drugie odwiedzone osuwisko znajdowało się w miejscowości Mathlock Bath. Jest to duże osuwisko objęte zabudową mieszkaniową. Osuwisko jest aktywne, na domach i nawierzchni wyraźnie widoczne są spękania spowodowane ruchami. Część domów została już wysiedlona w związku z bezpośrednim niebezpieczeństwem.
Grupa podczas odwiedzin na drugim osuwisku
Zniszczenia budynków i nawierzchni
Ostatnie z odwiedzonych tego dnia miejsc to zbiornik Carsington, gdzie podczas budowy tamy ziemnej doszło do jednej z największych awarii geotechnicznych w Wielkiej Brytanii. W czerwcu 1984, po okresie intensywnych opadów, na koronie pojawiła się rysa o szerokości 50 mm i długości 120 m. Następnej nocy powstało osuwisko, które miało około 30 m głębokości i 500 m długości.
Zbiornik Carsington
Przy tej okazji pracownicy BGS przedstawili przykład monitoringu tamy ziemnej za pomocą badań geofizycznych.
Luke Bateson (BGS) opowiada o monitoringu tamy ziemnej
Więcej o działaniach grupy można przeczytać na stronie: Earth Observation – Geohazards - EuroGeoSurveys.
Zespół EOEG na trzecim osuwisku
Tekst: Maria Przyłucka, Marcin Kułak
Zdjęcia: Marcin Kułak, Maria Przyłucka
