Jak przebiegają warstwy skalne i uskoki głęboko pod Pomorzem i Bałtykiem? Gdzie znajdują się struktury, w których mogą gromadzić się ropa naftowa i gaz ziemny? Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy łączy archiwalne dane sejsmiczne, wyniki wierceń i analiz laboratoryjnych, aby odtworzyć budowę geologiczną Polski. Najnowszy etap prac obejmuje Pomorze Gdańskie i wschodnią część Bałtyku.
Prace są prowadzone od 2019 r. w ramach zadania ciągłego państwowej służby geologicznej pn. „Integracja danych geologiczno-złożowych dotyczących systemów węglowodorowych Polski, ich uzupełnienie i analiza w kontekście bezpieczeństwa energetycznego”. Na potrzeby zadania wyznaczono 27 obszarów.
Prace nad każdym obszarem zaczynają się od przeglądu materiałów. Geolodzy sięgają po dane sejsmiczne, pomiary z otworów poszukiwawczych, mapy, przekroje i dokumentacje złóż. Część materiałów zachowała się w postaci analogowej i wymaga cyfryzacji. Zespół weryfikuje i ujednolica dane, a następnie aktualizuje interpretację przebiegu warstw skalnych i uskoków. Przetworzone i zinterpretowane dane sejsmiczne są niezbędne, aby prześledzić przebieg struktur między otworami, a wyniki wierceń dostarczają szczegółowych informacji o skałach i o płynach złożowych na poszczególnych głębokościach. Połączenie tych źródeł pozwala opracować modele dwu- i trójwymiarowe przedstawiające budowę geologiczną oraz przestrzenne zróżnicowanie wybranych właściwości skał, takich jak porowatość, czy zawartość minerałów ilastych.
Wyniki z poszczególnych obszarów można zestawiać w skali regionalnej. Na przykład modele opracowane dla rejonów położonych wzdłuż strefy Teisseyre’a–Tornquista posłużyły do sporządzenia jednolitej mapy stropu czerwonego spągowca, jednego z podstawowych zbiorników dla węglowodorów paleozoicznego systemu naftowego. Z kolei trójwymiarowy model uskoków z rejonu Pomorza Gdańskiego i Bałtyku zestawiono z modelami z dwóch wcześniej opracowanych obszarów, aby prześledzić przebieg uskoków w szerszej skali. Zdefiniowanie kształtu, przebiegu i wzajemnych relacji uskoków jest jednym z najistotniejszych elementów przy charakterystyce pułapek złożowych dla węglowodorów.
Na podstawie modeli geolodzy wyznaczają struktury perspektywiczne, czyli miejsca, w których warunki geologiczne mogą sprzyjać gromadzeniu się ropy naftowej lub gazu ziemnego. Dla wybranych struktur obliczają powierzchnię i objętość oraz określają głębokość zalegania. Wyniki służą jako dane wejściowe do szacowania zasobów w innych zadaniach państwowej służby geologicznej. Jednym z efektów prac jest też mapa struktur perspektywicznych dla paleozoicznego systemu naftowego, obejmująca wszystkie dotychczas opracowane rejony.
Analizę budowy geologicznej uzupełniają badania geochemiczne. Na Pomorzu i w rejonie środkowego Bałtyku wyniki badań metodą Rock-Eval posłużyły do oceny zdolności skał paleozoicznych do generowania węglowodorów. Skład izotopowy gazu wraz z innymi wskaźnikami geochemicznymi pomaga określić jego pochodzenie. Dane o składzie gazu z rozpoznanych złóż pozwalają też formułować hipotezy dotyczące obecności, rozkładu i ilości np. wodoru lub argonu w badanych strukturach. Ich sprawdzenie wymaga dalszych badań, w tym wierceń.
W kolejnych etapach PIG-PIB planuje rozszerzyć analizę na zachodnią część Bałtyku oraz rejon północnej granicy wyniesienia suwalskiego.
Tekst opracowano na podstawie wykładu Rafała Laskowicza pt. "Integracja danych geologiczno-złożowych jako przykład nowoczesnego podejścia do przygotowania i analizy struktur wgłębnych", wygłoszonego podczas 13. Forum Państwowej Służby Geologicznej. Wydarzenie odbyło się 6 października 2026 r. w Warszawie.
Zobacz:
pdf Integracja danych geologiczno-złożowych jako przykład nowoczesnego podejścia do przygotowania i analizy struktur wgłębnych (4.71 MB) - Rafał Laskowicz
Retransmisja 13. Forum PSG: https://www.youtube.com/watch?v=oyatS2iA66E
Wykład Rafała Laskowicza pt. "Integracja danych geologiczno-złożowych jako przykład nowoczesnego podejścia do przygotowania i analizy struktur wgłębnych" zaczyna się od 10:26.
13. Forum PSG sfinansowano ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w ramach zadania „Współpraca krajowa w zakresie geologii i promocja działań państwowej służby geologicznej w latach 2024–2026”.
