29 października 2026 r. mieliśmy przyjemność otworzyć w naszym Muzeum Geologicznym w Warszawie nową wystawę czasową. Autorką ekspozycji pt.: „Jeden ze światów. Wrażliwe kamienie i nieoczekiwane homologie” jest dr Matylda Tracewska z Wydziału Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Prezentowane prace powstały w ramach rezydencji artystycznej zrealizowanej w Narodowym Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu. Artystka, na okazach skał - stromatolitów, uwiecznia postaci z mitów dotyczących powstania świata i ludzkości. Łączy je z krajami, z których pochodzą prezentowane skały.
Wystawa goszcząca w Muzeum Geologicznym jest trzecią odsłoną projektu.
Zapraszamy do oglądania ekspozycji oraz oprowadzanie kuratorskie 22 listopada 2026 r. o godzinie 12.00. Wystawa będzie dostępna do 25 listopada 2026 r.
O projekcie
Muséum national d’Histoire naturelle (MnHn) jest jedną z najstarszych i największych placówek muzealno-badawczych na świecie. Założone w 1793 roku jako kontynuacja Królewskiego Ogrodu Roślin Leczniczych, Muséum zatrudnia obecnie około 2500 pracowników, w tym 600 badaczy, jako struktura partnerska Uniwersytetu na Sorbonie. Zbiór skał i minerałów Departamentu Geologicznego należy do wyjątkowo imponujących i zawiera okazy sprowadzane do Francji od XIX w. ze wszystkich krajów i kontynentów. Rezydencja Matyldy Tracewskiej jest pierwszą tego typu inicjatywą zorganizowaną przez Muséum, które pragnie w ten sposób otworzyć się na działania artystyczne i za pomocą interdyscyplinarnych projektów na styku nauki i sztuki realizować swoje zadania statutowe.
Pomysł rezydencji artystycznej w Muséum national d’Histoire naturelle w Paryżu narodził się we współpracy z paryskim stowarzyszeniem kulturalnym MuPa (Museion Paris), które koordynowało projekt, oraz Eleonorą Savorelli - niezależną kuratorką z Mediolanu, przewodniczącą stowarzyszenia kulturalnego Marte z siedzibą w Rawennie. Włoska kuratorka współpracowała z artystką przez cały proces twórczy i sprawowała opiekę nad wystawami prezentującymi rezultaty rezydencji. Pierwsza z nich miała miejsce w 2025 roku w Rawennie we Włoszech, w ramach IX Biennale Mozaiki Współczesnej, druga zaś odbyła się w marcu tego roku w Instytucie Biblioteki Polskiej w Paryżu, na wyspie Île Saint-Louis, w samym sercu Paryża, w pobliżu katedry Notre-Dame. Trzecią, warszawską odsłonę wystawy mamy ogromną przyjemność zaprezentować na terenie Muzeum Geologicznego PIG-PIB.
Matylda Tracewska, autorka prac, od dawna pracuje z materią mineralną, a od kilku lat zajmuje się też malarstwem na kamieniach obrazowych. Wśród inspiracji artystki znajdują się kamienie marzeń (pierres de rêves), pietra paesina, kamienie z Toskanii o naturalnych wzorach przypominających pejzaż - oraz eseje Rogera Caillois. Francuski socjolog i akademik przez całe życie kolekcjonował kamienie i pisał o nich, a swoje zbiory zapisał właśnie paryskiemu Muséum, gdzie obecnie są przechowywane. Po wstępnej wizycie studyjnej wiosną 2025 roku, Matylda Tracewska odbyła miesięczną rezydencję w Paryżu we wrześniu 2025 roku, korzystając z zaplecza Instytutu Mineralogii, Fizyki Materiałów i Kosmochemii (IMPMC) oraz MnHn. W tym czasie artystka miała możliwość obcowania z nieprzebranymi zbiorami geologicznymi Muséum, z minerałami, które często nie widziały światła dziennego od XIX wieku, ponieważ proces ich cyfrowej inwentaryzacji wciąż nie został zakończony. Dialog z paryskimi badaczami oscylował wokół tematów dotyczących powstania Ziemi i pojawienia się na niej życia. Projekt zrealizowany na terenie muzeum dotyczy stromatolitów, jednych z najstarszych formacji skalnych powstałych dzięki nagromadzeniu się osadów biogenicznych. Punktem wyjścia dla poszukiwań artystycznych była informacja o stromatolitach jako świadectwach narodzin życia na ziemi, strukturach geologicznych w symboliczny sposób łączących w sobie materię nieożywioną i życie.
Tematem prac prezentowanych na wystawie jest kosmogonia. Z pomocą naukowców MnHn udało się ustalić wiek i proweniencję każdego okazu. Kluczowe znaczenie miało wsparcie Pierre’a Sans-Jofre’a - dyrektora i opiekuna naukowego działu mineralogii i geologii, oraz Sylvaina Bernarda - badacza z Instytutu Mineralogii, Fizyki Materiałów i Kosmochemii (IMPMC). Następnie, w rezultacie kwerendy etnograficznej, każdy stromatolit udostępniony przez Muséum zestawiony został z tradycją lokalnych społeczności o początkach świata, stając się jednocześnie głównym bohaterem, budulcem i tłem dla historii mitologicznych. Historie te zasugerowane zostały bezpośrednio na kamieniach za pomocą minimalistycznych interwencji malarskich i mozaikowych. W procesie artystycznym to, co możliwe do zbadania, racjonalne i naukowe, połączyło się z tym, co intuicyjne, przeczute i trudne do uchwycenia.
