Państwowa służba geologiczna opracowała komunikat, w którym przedstawiła położenie zwierciadła wód podziemnych, stan rezerw zasobów zmiennych wód podziemnych oraz stan zagrożenia niżówką hydrogeologiczną w pierwszym poziomie wodonośnym. Analiza obejmuje obszar kraju w okresie od 1 do 31 stycznia 2026 r.
Analiza została opracowana na podstawie interpretacji zebranych wyników pomiarów w wytypowanych punktach sieci obserwacyjno-badawczej wód podziemnych PIG-PIB, przy uwzględnieniu dla poszczególnych punktów obserwacyjnych następujących wartości charakterystycznych:
- najniższej głębokości położenia zwierciadła wody z wielolecia (NNG),
- średniej głębokości położenia zwierciadła wody z wielolecia (SSG),
- średniej z najniższych rocznych głębokości położenia zwierciadła wody podziemnej z wielolecia (SNG),
- wartości granicznej dla wystąpienia zjawiska niżówki hydrogeologicznej, przyjętej na poziomie stanu niskiego ostrzegawczego (SNO),
- wyznaczonego z najniższych rocznych stanów położenia zwierciadła wody charakteryzujących się wartościami niższymi od wartości SNG,
- średniej głębokości położenia zwierciadła wody podziemnej (AG) z okresu od 1 do 30 listopada 2025 r.
Zmiany położenia zwierciadła wód podziemnych
Analiza zmian położenia swobodnego zwierciadła wód podziemnych w odniesieniu do poprzedniego okresu obserwacji została wykonana na podstawie wyników pomiarów przeprowadzonych w 188 rozmieszczonych na obszarze całego kraju, reprezentatywnych punktach sieci obserwacyjno-badawczej wód podziemnych ujmujących pierwszy poziom wodonośny (ppw).
Styczeń bieżącego roku przyniósł obniżenie średniego poziomu wód podziemnych w pierwszym poziomie wodonośnym na większości obszaru kraju. Spadek poziomu wód podziemnych w porównaniu z grudniem ubiegłego roku odnotowano w ponad 62% punktów obserwacyjnych objętych analizą, co oznacza wzrost o 41 punktów procentowych w stosunku do poprzedniego miesiąca.
Wzrost poziomu zwierciadła wód podziemnych względem średniego stanu z grudnia zaobserwowano w ponad 29% punktów obserwacyjnych, czyli o 44% mniej niż miesiąc wcześniej. Wahania swobodnego zwierciadła wód podziemnych w analizowanym okresie były niewielkie. Najczęściej rejestrowane obniżenia mieściły się w przedziałach 0-0,1 m (41%) oraz 0,1-0,25 m (14%). Z kolei wzrosty średniego poziomu wód podziemnych zazwyczaj nie przekraczały 0,1 m (27%).
W około 9% analizowanych punktów obserwacyjnych średni poziom wód podziemnych pierwszego poziomu wodonośnego nie uległ zmianie w porównaniu z poprzednim miesiącem. Zmiany położenia zwierciadła wody podziemnej na obszarze kraju w punktach sieci obserwacyjno-badawczej objętych analizą przedstawiono na ryc. 1.
Ryc.1. Zmiana położenia zwierciadła wody podziemnej w objętych analizą punktach sieci obserwacyjno-badawczej wód podziemnych w styczniu 2026 r.
Zmiany zasobów wód podziemnych
Analiza stanu rezerw zmiennych zasobów wód podziemnych została wykonana na podstawie wyników pomiarów położenia swobodnego zwierciadła wody w 188 reprezentatywnych punktach sieci obserwacyjno-badawczej wód podziemnych.
W styczniu bieżącego roku stan rezerw zasobów zmiennych wód podziemnych utrzymywał się na poziomie zbliżonym do notowanego w poprzednim miesiącu i nie stanowił zagrożenia dla zaopatrzenia ludności w wodę.
W większości analizowanych punktów obserwacyjnych (około 94%, tj. o 1% więcej niż w poprzednim miesiącu) średni poziom wód podziemnych w pierwszym poziomie wodonośnym wskazywał na brak zagrożenia stanu rezerw zasobów w odniesieniu do najniższego rocznego poziomu zwierciadła wód podziemnych z okresu wielolecia (NNG). Zagrożenie dla użytkowania wód podziemnych wynikające z ich niskiego poziomu stwierdzono w ponad 6% analizowanych punktów obserwacyjnych (spadek o 1% w porównaniu z poprzednim miesiącem). Zagrożenie to występowało głównie we wschodniej części kraju, a lokalnie także w centrum i w północno-zachodnich regionach Polski. W tej grupie ponad 2% stanowiły punkty, w których średni miesięczny poziom wód podziemnych wskazywał na brak rezerw zasobów zmiennych w odniesieniu do granicy stanu NNG. Brak rezerw zasobów wód podziemnych został odnotowany w miejscowościach: Goździków (województwo mazowieckie) oraz Lipsk, Waliły i Wólka Terechowska (województwo podlaskie) (Ryc. 2).
Ryc. 2. Poziom rezerw zasobów wód podziemnych w styczniu 2026 r. w objętych analizą punktach sieci obserwacyjno-badawczej wód podziemnych
Występowanie zagrożeń dla wód podziemnych
Analiza stanu zagrożenia niżówką hydrogeologiczną na obszarze kraju została wykonana na podstawie wyników pomiarów przeprowadzonych w 188 reprezentatywnych punktach sieci obserwacyjno-badawczej wód podziemnych ujmujących pierwszy poziom wodonośny o zwierciadle swobodnym.
W styczniu 2026 r. na części obszaru Polski utrzymywał się stan zagrożenia hydrogeologicznego spowodowany położeniem zwierciadła wód podziemnych poniżej granicy stanu niskiego ostrzegawczego (SNO). W omawianym okresie regionalna niżówka hydrogeologiczna obejmowała części województw: kujawsko-pomorskiego, lubelskiego, łódzkiego, mazowieckiego, podlaskiego oraz świętokrzyskiego, pomorskiego, wielkopolskiego i zachodniopomorskiego. W minionym miesiącu zjawisko niżówki odnotowano także lokalnie w województwach dolnośląskim, podkarpackim i zachodniopomorskim.
Położenie zwierciadła wód podziemnych poniżej granicy stanu SNO zanotowano w styczniu br. w 34 punktach obserwacyjnych, co stanowi ponad 18% analizowanych punktów. W porównaniu z poprzednim miesiącem oznacza to spadek o 1 punkt procentowy. W 37 punktach obserwacyjnych swobodny poziom wód podziemnych w pierwszym poziomie wodonośnym utrzymywał się w strefie między granicami stanów SNO i SNG. Oznacza to, że na tych obszarach, przy utrzymujących się niekorzystnych warunkach meteorologicznych – w szczególności przy niskich temperaturach utrudniających infiltrację opadów do warstw wodonośnych – istnieje wysokie prawdopodobieństwo dalszego obniżenia się poziomu wód podziemnych, a w konsekwencji wystąpienia niżówki hydrogeologicznej.
Zmiany w rozprzestrzenieniu niżówki hydrogeologicznej w styczniu, w odniesieniu do stanu z grudnia ub.r., przedstawiono na ryc 3.
Ryc. 3. Ocena zagrożenia niżówką hydrogeologiczną w styczniu 2026 r.
