Dyrektor Państwowego Instytutu Geologicznego – PIB, prof. Krzysztof Szamałek, wziął udział w dwóch istotnych wydarzeniach poświęconych problematyce surowców mineralnych o znaczeniu strategicznym dla gospodarki Polski i Europy.
18 lutego 2026 r. w warszawskiej siedzibie The Opportunity Institute for Foreign Affairs odbyło się seminarium eksperckie dotyczące roli Polski w umacnianiu bezpieczeństwa surowcowego Europy w ramach Critical Raw Materials Act, w kontekście nasilającej się rywalizacji o metale krytyczne między Stanami Zjednoczonymi a Chinami. Wśród uczestników znaleźli się prof. Krzysztof Galos — Główny Geolog Kraju, prof. Krzysztof Szamałek — dyrektor PIG-PIB, Marcin Jatczak z Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz Dominik Kopiński z Polskiego Instytutu Ekonomicznego, a także przedstawiciele sektora prywatnego związanego z branżą surowcową.
Dyskusja w pierwszym panelu koncentrowała się na wpływie rywalizacji największych gospodarek świata na europejski przemysł, dostępność surowców oraz stabilność łańcuchów dostaw.
Prof. Krzysztof Galos — Główny Geolog Kraju — zwrócił uwagę na potrzebę stworzenia na szczeblu rządowym sprawnie działającej platformy koordynacji działań resortów związanych z przemysłem wydobywczym:
"Z naszego punktu widzenia bardzo ważne jest powołanie międzyresortowego zespołu do spraw gospodarowaniem zasobami surowcowymi. Moglibyśmy oficjalnie i na wysokim szczeblu dyskutować nad najważniejszymi kwestiami związanymi z bezpieczeństwem surowcowym państwa. To miałoby być gremium, gdzie w sposób realny i na gruncie oficjalnym moglibyśmy pewne rzeczy wspólnie omawiać. Oczywiście takie konsultacje prowadzimy już teraz, choćby z Ministerstwem Spraw Zagranicznych, Ministerstwem Aktywów Państwowych czy Ministerstwem Energii. Jednak sformalizowanie takiej współpracy, w mojej opinii usprawni nasze działania i przyspieszy niejedną decyzję".
Uczestnicy debaty (drugi z lewej prof. Krzysztof Galos, Główny Geolog Kraju)
Prof. Krzysztof Szamałek, dyrektor PIG-PIB, odniósł się do roli Stanów Zjednoczonych w gospodarce światowej:
"Amerykanie w dziedzinie rozwoju biznesu i osiągnięć świata nauki stanowią czołówkę światową. Mają warunki i możliwości korzystania z osiągnięć najlepszych naukowców, a swoim przedsiębiorcom stwarzają warunki do dynamicznego wzrostu. Wnoszą ogromny wkład w zakresie gospodarki energetycznej. Rozwijają myśl ekonomiczną i zarządczą w sprawie ograniczania negatywnego wpływu na środowisko, a jednocześnie wykorzystują zasoby węgla dla swojej gospodarki, bo wiedzą, jak kluczowa dla ich gospodarki jest energia uzyskiwana z kopalin. Ona czyni ich produkcję konkurencyjną w skali świata. Jeżeli angażują się we współpracę międzynarodową, to czynią to wyłącznie w oparciu o kalkulację ekonomiczną, a mniej z przyczyn politycznych.
Jaka płynie z tego nauka? Musimy sobie uświadomić, że nie można utrzymać jakiegokolwiek poziomu cywilizacyjnego i zaspokajania potrzeb ludzi, do jakich jesteśmy przyzwyczajeni, jeśli nie zaakceptujemy tezy oczywistej - górnictwo i geologia muszą być czynnikiem wiążącym się z funkcjonowaniem cywilizacji ludzkiej".
Prof. Krzysztof Szamałek (pośrodku) podczas debaty
Drugim wydarzeniem, w którym uczestniczył dyrektor PIG-PIB, była konferencja „Sustainable Industry Lab 2026”, która odbyła się 18 lutego 2026 r. w warszawskim Centrum Konferencyjnym Kopernik. Prof. Krzysztof Szamałek wziął udział w panelu poświęconym cyberbezpieczeństwu, poprzedzonym prezentacją pt. „Bezpieczeństwo surowcowe jako element cyberodporności”.
W swoim wystąpieniu podkreślił, że transformacja cyfrowa procesów eksploracji, wydobycia i dystrybucji zwiększa wydajność operacyjną, ale jednocześnie poszerza powierzchnię potencjalnego ataku na systemy informatyczne i bazy danych. Powiedział m.in.:
"Dane geologiczne to znacznie więcej niż repozytoria archiwalnych map i raportów terenowych — stanowią one strategiczne zasoby państwa, absolutnie fundamentalne dla skutecznego planowania polityki surowcowej i transformacji energetycznej Polski. Dane geologiczne obejmują również informacje o obszarach, gdzie eksploatacja została zakończona lub jest w trakcie rekultywacji — te dane posiadają krytyczny wymiar bezpieczeństwa publicznego i środowiskowego, często niedoceniany w dyskursie o cyberbezpieczeństwie. Tymczasem bez odpowiednio zabezpieczonych, usystematyzowanych i możliwych do szybkiej analizy danych geologicznych, planowanie wydobycia, recyklingu, polityk surowcowych i reagowania kryzysowego jest w praktyce niemożliwe" – przekonywał uczestników konferencji.
Dyrektor Krzysztof Szamałek podczas przedstawiania prezentacji
Prezentacja stała się punktem wyjścia do panelu dyskusyjnego z udziałem ekspertów, poświęconego powiązaniom między dostępem do surowców a odpornością państw i gospodarek na współczesne zagrożenia — także w wymiarze cyfrowym.
Dyrektor PIG-PIB zwrócił również uwagę na znaczenie dokumentu Critical Raw Materials Act, przyjętego przez Komisję Europejską, który wyznacza kierunki działań w zakresie bezpieczeństwa surowcowego UE:
Ten dokument jest dobitnym dowodem, że Unia przeszła z etapu myślenia utopijnego, w którym króluje przekonanie o możliwości istnienia obszarów pozbawionych szkodliwych dla środowiska kopalń surowców mineralnych do realizmu. Istnieje od stuleci przekonanie, że myśl zmienia rzeczywistość. Faktycznie rozwój nauki prowadził do zmian. Tymczasem teraz coraz częściej rzeczywistość zmienia myśl. Bo to warunki spowodowały, że Unia Europejska zdała sobie sprawę z braku własnych źródeł zaspakajania pełnego rozwoju cywilizacji i postanowiła zabezpieczyć przynajmniej jakąś część surowców pochodzących ze źródeł własnych. czyli wyprodukowanych w poszczególnych krajach Unii Europejskiej. Otworzono nowy etap, w którym, przyznaje się otwarcie, że można realizować projekty górnicze i produkować z kopalin surowce mineralne.
Oczywiście to górnictwo będzie inne, niż to sprzed 50 czy 70 lat. Zostanie poddane różnego rodzaju ostrym rygorom środowiskowym i będzie funkcjonować w oparciu o najnowsze technologie wydobywcze oraz zgodę społeczną wypracowywaną w cierpliwym i odpowiednim dialogu".
Dyrektor PIG-PIB (trzeci z lewej) pośród ekspertów panelu dyskusyjnego (fot. Organizatorzy)
Współcześnie bezpieczeństwo surowcowe wykracza poza sferę gospodarki, stając się jednym z kluczowych czynników stabilności technologicznej, energetycznej i geopolitycznej Europy. Udział dyrektora PIG-PIB w gronie ekspertów obu wydarzeń potwierdza znaczącą rolę Instytutu w debacie nad strategicznymi wyzwaniami związanymi z surowcami mineralnymi.
