Z początkiem 2026 r. Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy (PIG-PIB) rozpoczął realizację III etapu zadania państwowej służby geologicznej „Inwentaryzacja geologiczna dna polskich obszarów morskich – zadanie ciągłe”, którego efektem będzie m.in. wykonanie pierwszych siedmiu arkuszy nowej, seryjnej "Mapy geologicznej polskich obszarów morskich w skali 1:100 000" (MgPOM). Zadanie prowadzone jest przez Oddział Geologii Morza PIG-PIB w Gdańsku we współpracy z innymi komórkami merytorycznymi Instytutu, a prace bieżącego etapu potrwają do 2030 r.
Efektem realizacji wcześniejszych etapów zadania „Inwentaryzacja geologiczna dna polskich obszarów morskich” było m.in. utworzenie koncepcji oraz instrukcji MgPOM, opracowanie "Mapy geośrodowiskowej polskich obszarów morskich w skali 1:500 000", utworzenie Repozytorium Plików oraz zinwentaryzowanie źródeł morskich danych geologicznych i geofizycznych.
Mapowanie geologiczne dna – grafika wygenerowana przy użyciu AI
Potrzeba powstania nowej mapy wynika z niewystarczającego stopnia rozpoznania geologicznego polskich obszarów morskich, zwłaszcza w obliczu rosnącego znaczenia przestrzeni morskiej – w tym dna morskiego – w kontekście jej zagospodarowania.
MgPOM będzie odwzorowywać budowę geologiczną dna w skali dwukrotnie większej w stosunku do opublikowanej w latach 1989–1995 "Mapy geologicznej dna Bałtyku w skali 1:200 000". Ponadto MgPOM będzie przedstawiać szerszy zakres informacji geologicznej pozyskanej i przetworzonej przy użyciu nowoczesnych, niedostępnych wcześniej technologii. Mapa będzie opracowywana przy wykorzystaniu danych już istniejących oraz na podstawie wyników uzupełniających badań rejsowych, badań laboratoryjnych i prac kameralnych prowadzonych zgodnie z przygotowaną Instrukcją i zatwierdzonymi projektami robót geologicznych.
MgPOM składać się będzie z tematycznych kompozycji mapowych prezentujących geologię, litologię, geomorfologię, geologię strukturalną podłoża osadów bałtyckich, wybrane parametry uziarnienia osadów powierzchniowych, miąższość współczesnej pokrywy piaszczysto-żwirowej, współczesne procesy sedymentacyjne, elementy geologii inżynierskiej, kopaliny mineralne, przekroje geologiczno-sejsmiczne, a także modele geologiczne 3D.
Częścią składową MgPOM będzie tekst objaśniający budowę geologiczną wraz z metodyką i zakresem wykonanych prac i badań, jak również omawiający szerszą i bardziej ogólną problematykę dotyczącą badanego obszaru.
Skorowidz Mapy geologicznej polskich obszarów morskich w skali 1:100 000
Mapa tworzona będzie z wykorzystaniem technologii GIS w postaci geobazy ciągłej ulokowanej w strukturze Bazy Morskich Danych Przestrzennych GeoMorze. Pozyskane dane geologiczne zasilą inne dziedzinowe bazy danych zintegrowane z Centralną Bazą Danych Geologicznych (CBDG), w tym: Bazę Morskich Danych Geologicznych Neptun, Bazę Morskich Danych Geofizycznych GeoEcho, Bazę Danych Geologiczno-Inżynierskich (BDGI) oraz Repozytorium Plików.
Ponadto w ramach zadania prowadzona jest aktualizacja "Mapy geośrodowiskowej polskich obszarów morskich" oraz bieżąca inwentaryzacja źródeł danych, jak również pozyskiwanie i weryfikacja morskich danych geologicznych i geofizycznych.
Tekst: Tomasz Szarafin, Dorota Kaulbarsz
Projekt pn. „Inwentaryzacja geologiczna dna polskich obszarów morskich – zadanie ciągłe, etap III” (umowa nr 446/2025/Wn7/FG-GO-DN/D z dnia 22.12.2025 r.) jest realizowany ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
