Z głębokim żalem zawiadamiamy o śmierci Pani dr Marii Szałamachy, wieloletniej pracownicy Oddziału Dolnośląskiego Państwowego Instytutu Geologicznego – PIB. Jej odejście stanowi ogromną stratę dla środowiska geologicznego.
Dr Maria Szałamacha urodziła się 27 kwietnia 1928 r. w Koninie. Była absolwentką studiów geologicznych na Uniwersytecie Wrocławskim, które ukończyła w 1955 r. W 1972 r., na podstawie rozprawy pt. „Geologia pasm łupkowych obszaru izerskiego i problem ich cynonośności” uzyskała stopień doktora nauk przyrodniczych.
Pracę w Oddziale Dolnośląskim PIG rozpoczęła w 1955 r. W trakcie swojej kariery zawodowej przechodziła kolejne szczeble awansu – od stanowiska geologa po funkcje kierownicze w komórkach organizacyjnych.
W pracy naukowej zajmowała się badaniami budowy i ewolucji geologicznej masywu karkonosko-izerskiego, które przez wiele lat prowadziła wspólnie z mężem, Januarym Szałamachą. Wspólnie podjęli prace kartograficzno-badawcze skał metamorficznych bloku izerskiego, ich skomplikowanej tektoniki, kontaktu bloku ze strefą kaczawską, a także budowy Karkonoszy i jego wschodniej osłony.
Opracowała – jako autorka i we współautorstwie – szereg arkuszy Szczegółowej Mapy Geologicznej Sudetów w skali 1:25 000: w Górach Izerskich, na Pogórzu Izerskim, w Rudawach Janowickich i w Karkonoszach, a także arkusze Mapy Geologicznej Polski w skali 1:200 000 – arkusze: Jelenia Góra i Wałbrzych. Ostatnim arkuszem Szczegółowej Mapy Geologicznej Sudetów, który opracowała wspólnie z mężem, był arkusz Dziwiszów na obszarze jednostki kaczawskiej, opublikowany w 1993 r.
Od końca lat 60-tych aż do początku lat 80-tych ub. wieku dr Maria Szałamacha prowadziła badania geologiczno-złożowe barytu z fluorytem w Górach Kaczawskich oraz złóż rud cyny w pasmach łupkowych bloku izerskiego. Jej prace, w tym liczne wiercenia poszukiwawczo-rozpoznawcze, stanowiły podstawę do udokumentowania kilku złóż kasyterytu w rejonie od Czerniawy-Zdroju po Przecznicę (na bloku izerskim), a także złoża barytu z fluorytem w Jeżowie Sudeckim.
Dzięki swemu zaangażowaniu i zdolnościom organizacyjnym stworzyła zespół geologów złożowych, którzy z powodzeniem kontynuowali jej prace. W I połowie lat 80-tych brała udział w badaniach geologicznych południowo-zachodniej Algierii (w okolicach Beszar).
W ostatnich latach pracy w Instytucie zajmowała się zagadnieniami geologii gospodarczej i kartografią geologiczną w strefie kaczawskiej.
W uznaniu dla Jej zasług została odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi.
Po przejściu na emeryturę w 1990 roku dr Maria Szałamacha zamieszkała w Przesiece koło Jeleniej Góry – w regionie, który wielokrotnie przemierzała w czasie pracy w Państwowym Instytucie Geologicznym. Aktywnie angażowała się w działania na rzecz ochrony przyrody. Już w latach 60. XX wieku, wspólnie z mężem, wystąpiła w obronie Wielkiego Stawu w Karkonoszach, planowanego do wykorzystania w celach energetycznych. W Przesiece podejmowała również działania na rzecz ochrony Wodospadu Podgórnej – trzeciego pod względem wysokości wodospadu w polskiej części Karkonoszy.
Cześć Jej Pamięci!
Dyrekcja, Rada Naukowa i Pracownicy Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego
Uroczystość pożegnalna dr Marii Szałamachy odbędzie się 13 kwietnia 2026 r. (poniedziałek) o godz. 9.30 w krematorium Gloria przy ul. Kwiatkowskiego 13 we Wrocławiu. Pochówek nastąpi w Przesiece koło Jeleniej Góry.
