8 czerwca 2026 r. w Wyższym Urzędzie Górniczym odbyło się cykliczne spotkanie władz WUG z prezesami i dyrektorami spółek górniczych sektora węgla kamiennego i miedzi. W spotkaniu uczestniczyli m.in. przedstawiciele Polskiej Grupy Górniczej S.A., Jastrzębskiej Spółki Węglowej S.A., Południowego Koncernu Węglowego S.A., Lubelskiego Węgla „Bogdanka” S.A. oraz KGHM Polska Miedź S.A. W wydarzeniu udział wzięli również dr inż. Marian Zmarzły, podsekretarz stanu w Ministerstwie Energii, dr inż. Piotr Litwa, prezes Wyższego Urzędu Górniczego, Jarosław Zagórowski, dyrektor Głównego Instytutu Górnictwa – PIB, oraz prof. dr hab. Krzysztof Szamałek, dyrektor Państwowego Instytutu Geologicznego – PIB.
W agendzie spotkania znalazły się m.in. kwestie bezpieczeństwa górnictwa, redukcji emisji metanu, odpowiedzialności przedsiębiorców za likwidację zakładów górniczych oraz szkody na terenach górniczych i pogórniczych, a także zagadnienia związane z temperaturą zastępczą klimatu.
Jednym z tematów była potrzeba zabezpieczenia i cyfrowej archiwizacji danych geologicznych oraz górniczych pochodzących z zakładów objętych procesami transformacji i likwidacji. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, po zakończeniu likwidacji zakładu górniczego przedsiębiorca przekazuje do Wyższego Urzędu Górniczego dokumentację mierniczo-geologiczną.
Jak podkreślił prof. Krzysztof Szamałek, współczesne przedsiębiorstwa górnicze wytwarzają jednak znacznie szerszy zasób danych cyfrowych niż klasyczna dokumentacja. Obejmuje on m.in. modele 3D złóż, bazy danych, środowiska GIS, dane hydrogeologiczne i monitoringowe, cyfrowe mapy wyrobisk oraz zasoby analityczne wykorzystywane w bieżącym zarządzaniu zakładami.
Dane te mają kluczowe znaczenie dla samorządów, administracji geologicznej, nadzoru górniczego oraz służb zarządzania kryzysowego. Są niezbędne do oceny ryzyka wystąpienia zapadlisk, podtopień, deformacji powierzchni, zagrożeń wodnych oraz innych skutków eksploatacji i likwidacji kopalń.
– Doświadczenia z rejonu Olkusza i Trzebini pokazują, że po zakończeniu działalności górniczej dostęp do kompletnych danych źródłowych ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa mieszkańców i środowiska. Bez takich danych państwo i samorządy muszą odtwarzać wiedzę o górotworze i warunkach wodnych pod presją czasu oraz przy wysokich kosztach – wskazał prof. Krzysztof Szamałek.
Dyrektor PIG-PIB przedstawił propozycję, aby zadania związane ze zbieraniem, zabezpieczaniem i archiwizacją cyfrowych danych geologicznych oraz górniczych realizował Państwowy Instytut Geologiczny – PIB jako państwowa służba geologiczna.
Rozwiązanie mogłoby polegać na funkcjonalnym rozszerzeniu działalności Centralnego Archiwum Geologicznego poprzez utworzenie w Oddziale Górnośląskim PIG-PIB wyspecjalizowanego Archiwum Danych Cyfrowych, odpowiedzialnego za przyjmowanie, walidację, archiwizację, utrzymywanie oraz kontrolowane udostępnianie tych zasobów.
Prof. Szamałek zaznaczył, że celem nie jest automatyczne upublicznienie zasobów przedsiębiorców, lecz ich trwałe zabezpieczenie na potrzeby państwa oraz wykorzystanie przez uprawnione organy w sytuacjach istotnych dla bezpieczeństwa mieszkańców, środowiska i infrastruktury.
