Projekt kierowany przez dr. hab. Piotra Szreka z Zakładu Geologii Regionalnej i Złożowej Państwowego Instytutu Geologicznego - PIB uzyskał finansowanie w ramach konkursu Narodowego Centrum Nauki. Badania będą dotyczyć jednych z największych drapieżników późnego dewonu – ryb pancernych z rodzajów Dunkleosteus i Gorgonichthys, które żyły około 380–360 milionów lat temu.
Celem projektu jest ustalenie przynależności gatunkowej europejskich przedstawicieli tych ryb oraz określenie ich relacji do form znanych z Ameryki Północnej i Maroka. Naukowcy zamierzają przebadać liczne, dotychczas nieopisane skamieniałości znajdujące się w kolekcjach europejskich i amerykańskich, a także przeprowadzić prace terenowe w Belgii oraz w Górach Świętokrzyskich.
Ryby pancerne należały do najważniejszych grup kręgowców wodnych paleozoiku. Ich historia ewolucyjna jest szczególnie interesująca, ponieważ dzielą z kręgowcami kostnoszkieletowymi – a więc także z człowiekiem – wspólne korzenie ewolucyjne. Szczyt ich rozwoju przypadł na późny dewon, około 380–360 milionów lat temu, kiedy w morzach pojawiły się pierwsze wielkie drapieżniki. Do najbardziej znanych należą właśnie Dunkleosteus i Gorgonichthys.
Badania mają pomóc w odtworzeniu dróg migracji tych zwierząt i zweryfikowaniu hipotezy, że ich ewolucja była związana z obszarem dawnych szelfów Baltiki. Niewykluczone również, że rezultatem projektu będzie opisanie nowego gatunku rodzaju Dunkleosteus, wspólnego dla obszaru Polski i Belgii.
Projekt realizowany będzie pod numerem 2025/59/B/ST10/01141.
Kierownik projektu dr hab. Piotr Szrek
