Geologia dla najmłodszych (i trochę starszych) w PIG-PIB

Czasami zaczyna się od kamyczka znalezionego na plaży. Intrygujący kształt i kolor są inspiracją do szukania odpowiedzi: skąd się tutaj wziął? Innych zaczarowały wielkie, prehistoryczne gady – dinozaury, które uwielbiamy oglądać z dreszczykiem emocji. Tak, geologia jest fascynująca i na dodatek, otacza nas ze wszystkich stron. A najbardziej ciekawe są dzieci. Potrafimy sprostać temu wyzwaniu.

Wiemy, jak zaspokoić ciekawość, dlatego nasza oferta dla dzieci jest bardzo różnorodna. W popularyzacji wiedzy geologicznej przoduje Muzeum Geologiczne PIG-PIB, które jest jednym z największych muzeów przyrodniczych w Polsce pod względem wielkości zgromadzonych zbiorów i liczby prezentowanych okazów. Ważną rolę w edukacji geologicznej odgrywają też: Biblioteka PIG-PIB, Dział Wydawnictw oraz wszystkie oddziały regionalne PIG-PIB.

dsc08784

Dinozaur Dyzio, którego śmiało możemy nazwać ambasadorem Muzeum

Do tradycyjnych, dobrze sprawdzonych, od dawna stosowanych w muzeach metod edukacyjnych należy tematyczne oprowadzanie po ekspozycji przez przewodników. Ponieważ nasza ekspozycja jest naprawdę potężna i zróżnicowana tematycznie, podczas oprowadzania omawiana jest tematyka wcześniej ustalona z nauczycielem. W muzeum prowadzone są również lekcje i warsztaty dla grup zorganizowanych od przedszkolaków po licealistów, podczas których w oparciu o okazy muzealne uczestnicy uczą się rozpoznawania skał, minerałów i skamieniałości oraz poznają surowce mineralne, budowę i historie geologiczną naszego kraju. Prowadzone w ciekawy sposób lekcje pozwalają zrozumieć skomplikowane procesy geologiczne i ich rolę w kształtowaniu środowiska przyrodniczego.

dyzio 1

Zajęcia edukacyjne w Muzeum Geologicznym

Dla młodzieży i dzieci niewidomych i niedowidzących opracowano szczegółowe scenariusze zajęć warsztatowych pt. "Materia Ziemi" i "Skamieniałe ślady przeszłości". Scenariusze przygotowywano we współpracy z Towarzystwem Opieki nad Ociemniałymi w Laskach.

Z tego typu działaniami edukacyjnymi skierowanymi do młodzieży szkolnej wychodzimy poza siedzibę Instytutu. Kilkudniowe cykle geologicznych zajęć edukacyjnych dla szkół podstawowych i ponadpodstawowych prowadzone są w porozumieniu z urzędami gmin, lokalnymi grupami działania lub organizacjami, którym zależy na dbałości o zasoby przyrodnicze okolicy. Celem zajęć jest uzupełnienie szkolnej wiedzy przyrodniczej przekazywanej uczniom o zagadnienia związane z geologią ich regionu. Przedsięwzięcia takie przeprowadzone były wielokrotnie między innymi w Wieluniu i Rudnikach k. Częstochowy w formie 3-dniowego zestawu warsztatów, prelekcji i wycieczki po okolicy pokazującej ciekawe obiekty geologiczne.

Doskonałym narzędziem stosowanym w edukacji dzieci i młodzieży szkolnej jest konkurs geologiczny. Konkurs ten rozgrywany jest w kategorii plastycznej dla uczniów szkół podstawowych (kl. IV-VI) i kategorii teoretycznej dla gimnazjalistów i uczniów szkół ponadgimnazjalnych. Obejmuje zasięgiem obszar całego kraju i corocznie bierze w nim udział kilka tysięcy uczniów.

Nasz Instytut, a w szczególności Muzeum Geologiczne kieruje działania edukacyjne do szerokiego grona odbiorców, w tym również do najmłodszych, poprzez organizację i udział w wielu plenerowych popularnonaukowych imprezach masowych. Stoiska tematyczne Instytutu od wielu lat można znaleźć na Pikniku Naukowym Polskiego Radia i Centrum Nauki Kopernik, jak również na imprezach poza Warszawą jak np. organizowane we współpracy z samorządami, ośrodkami uniwersyteckimi, instytucjami ochrony środowiska i lokalnymi grupami działania Jurajski Piknik Geologiczny w Olsztynie k. Częstochowy, piknik w Strzegowie, „Dzień różnorodności nie tylko biologicznej” w Rudnikach k. Częstochowy czy też Festiwal Jurajski w Łukowie.

03

Festiwal Jurajski w Łukowie

Imprezami towarzyszącymi są często tzw. „Letnie Szkoły Geologii”. Ta trwająca pięć dni impreza, otwarta dla szerokiej publiczności, polega na prowadzeniu popularnonaukowych wykładów, warsztatów lub wycieczek geologicznych poruszających w przystępny i interesujący sposób zagadnienia geologiczne regionu, jak i nie związane z nim, lecz mogące zainteresować wiele osób – zarówno miejscowych, chcących poznać sekrety przyrodnicze swoich stron rodzinnych, jak i turystów. Duże grono uczestników zajęć to dzieci i młodzież, która odwiedza nas każdego roku.

Co roku pracownicy Instytutu biorą czynny udział w Festiwalu Nauki przygotowując wykłady, warsztaty i kluby dyskusyjne, a od 2017 r. również dużą imprezę popularno - naukową pt. „Urodziny dinozaura Dyzia”, która jest nastawiona szczególnie na najmłodszych odbiorców.

dyzio 14

Urodziny Dyzia w Muzeum Geologicznym

Niezależnie od powyższych działań Instytut prowadzi działalność wydawniczą skierowaną zarówno do szkół i placówek dydaktycznych jak i do szerokiego grona odbiorców, w tym dzieci i młodzieży. Na przykład, Muzeum Geologiczne ma w swojej ofercie 12 folderów popularnonaukowych opisujących historię geologiczną wybranych rejonów naszego kraju (np. Jak powstały Tatry) lub wybrane, interesujące zagadnienia (np. Muszle polskich plaż, Jak to jest być karbońską rośliną, Białe złoto). W mniejszym formacie wydawane są foldery o wymarłych zwierzętach, np. o nosorożcu włochatym, mamucie wielkim lub ichtiozaurze, zakładki do książek z tabelą stratygraficzną oraz tematyczne serie naklejek. Specjalnie z myślą o najmłodszych przygotowana została również książka „Oblicza Ziemi”, która w zwięzły i prosty sposób przybliża im zróżnicowane zagadnienia geologiczne oraz seria wydawnicza „Historia Ziemi”, która pozwala najbardziej zainteresowanym poznać historię geologiczną naszej planety. W ciągu najbliższych dwóch lat planowana jest kontynuacja serii oraz rozpoczęcie nowej, skierowanej szczególnie do dzieci. Wiele z tych pozycji możecie nabyć w naszym sklepie internetowym.

ksiazka

Książki geologiczne dla dzieci i młodzieży

Ciekawym sposobem edukacji najmłodszych są organizowane w Muzeum Geologicznym „Urodziny wśród skamieniałości”. W trakcie urodzin w formie zabawy dzieci poznają najbardziej znane skamieniałości oraz podstawowe pojęcia z geologii. Biorą również udział w zajęciach plastycznych, konkursach z nagrodami oraz mini-wykopaliskach, podczas których poszukują i rozpoznają skamieniałości o których uczyły się wcześniej.

Nieco starszych miłośników geologii zapraszamy do geocachingu – międzynarodowej gry terenowej, będącej połączeniem turystyki z marszem na orientację z użyciem odbiorników GPS (choć my wolimy określenie: poszukiwanie skarbów). Głównym celem zabawy jest odnalezienie skrytki („kesza” – Geocache’a), schowanej przez innego uczestnika tej gry. W 2014 roku Instytut stał się oficjalnym, drugim na świecie po Geological Society of America, patronem merytorycznym programu EarthCache. Od tej pory większość zakładanych w kraju geologicznych skrytek wykorzystuje wyniki badań naukowych prowadzonych przez pracowników Instytutu.

Długo jeszcze moglibyśmy sypać przykładami, ale mamy lepszą propozycję: przyjdźcie do nas, przyprowadźcie Wasze dzieci lub młodsze rodzeństwo i sami przekonajcie się, jak fascynująca jest historia Ziemi i ile tajemnic skrywa jeszcze geologia. Zapraszamy!

Tekst: Marlena Świło, Monika Krzeczyńska
Współpraca: Anita Starzycka, Paweł Woźniak

 

logotyp 05Organizacja wydarzeń została zrealizowana w ramach tematu: Upowszechnianie wiedzy z zakresu geologii oraz promocja działań służby geologicznej oraz został sfinansowany ze środków NFOŚiGW.