W dniach 31 sierpnia - 3 września 2026 r. w siedzibie Instytutu Nauk o Morzu i Środowisku Uniwersytetu Szczecińskiego w Szczecinie odbył się II Kongres Polskiej Unii Czwartorzędu POLQUA 2026. Tematem przewodnim kongresu był „Czwartorzęd Pomorza Zachodniego i strefy brzegowej południowego Bałtyku – osady, morfogeneza, człowiek w pradziejach”. Organizatorami kongresu byli: Uniwersytet Szczeciński, Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy, Komitet Badań Czwartorzędu PAN i Polska Unia Czwartorzędu POLQUA. Kongres odbył się pod patronatem medialnym Przeglądu Geologicznego.
W wydarzeniu wzięli uczestnicy z różnych ośrodków naukowych z całego kraju, w tym 14 przedstawicieli Państwowego Instytutu Geologicznego – PIB, oraz przedstawiciele Służby Geologicznej Brandenburgii. W czasie kongresu odbyły się: sesja plenarna, dziewięć sesji tematycznych, sesja posterowa oraz walne zebranie członków POLQUA. W czasie sesji plenarnej dr Andrzej Konrad Piotrowski z PIG-PIB wygłosił referat „Żywa morfotektonika Pomorza Zachodniego i terenów przyległych”, a dr Regina Kramarska (emerytowany pracownik PIG-PIB) wygłosiła referat „Zatoka Pomorska (część wschodnia) w czwartorzędzie”.
Dr Regina Kramarska wygłaszająca referat w ramach sesji plenarnej (fot. P. Sydor)
W pierwszych dwóch dniach odbyły się sesje tematyczne dotyczące zagadnień stratygrafii i paleoekologii czwartorzędu, paleogeografii strefy brzegowej południowego Bałtyku, człowieka w czwartorzędzie, litologii osadów czwartorzędowych, zmian środowiska w późnym glacjale i holocenie, metodyki badań, zmian środowiskowych w czwartorzędzie, a także środowiska jaskiniowego.
W ramach tych sesji sześciu pracowników PIG-PIB wygłosiło siedem referatów, natomiast w sesji posterowej przedstawiono 28 posterów, z czego sześć zaprezentowali pracownicy PIG-PIB.
Referaty wygłosili: prof. dr hab. Jan Dzierżek, dr hab. prof. PIG-PIB Anna Hrynowiecka, dr Wojciech Granoszewski, dr Mirosław Kamiński, dr Andrzej Konrad Piotrowski oraz dr Paweł Sydor.
Postery zaprezentowali: mgr Paweł Etmański i mgr Leszek Zaleszkiewicz, dr Wojciech Granoszewski i mgr inż. Justyna Ryłko-Frocisz, dr hab. prof. PIG-PIB Anna Hrynowiecka, dr Mirosław Kamiński, dr Mirosław Ludwiniak i mgr Mirosław Krawczyk, dr Urszula Pączek, dr Andrzej Konrad Piotrowski oraz mgr Małgorzata Schiewe.
W trzecim dniu uczestnicy wzięli udział w wycieczce terenowej wzdłuż wybrzeża Bałtyku od Trzęsacza do Lubina na wyspie Wolin. Uczestnicy sesji mogli zapoznać się z zagadnieniami dotyczącymi tempa abrazji morskiej na przykładzie ruin kościoła w Trzęsaczu, uwarunkowań rozwoju strefy brzegowej Mierzei Dziwnowskiej, budowy geologicznej i rozwoju paleogeograficznego Wzgórz Wolińskich na przykładzie klifu w Świętouściu, budowy geologicznej i rozwoju paleogeograficznego wyspy Wolin w plejstocenie oraz budowy geologicznej i rozwoju Zalewu Szczecińskiego. Omówione zostało także grodzisko w Lubinie.
Ruiny kościoła w Trzęsaczu (fot. U. Pączek)
Wybrzeże klifowe w Świętouściu (fot. U. Pączek)
Grodzisko w Lubinie (fot. U. Pączek)
Czwarty dzień stanowił okazję do poznania Szczecina i jego okolic. Uczestnicy sesji udali się nad Jezioro Szmaragdowe i w okolice dawnej kopalni kredy oraz poznali koncepcję powstawania kwarcytów korzeniowych, a także geologię i rozwój paleogeograficzny doliny dolnej Odry oraz glacitektonicznie spiętrzonych Wzgórz Bukowych. Sesję zakończyła wizyta w Nowym Objezierzu, gdzie znajduje się stanowisko archeologiczne, stanowiące neolityczne centrum ceremonialne na północnych rubieżach świata naddunajskiego.
Wzgórza Bukowe (fot. U. Pączek)
Mgr Małgorzata Schiewe przedstawiająca budowę geologiczną doliny dolnej Odry (fot. P. Sydor)
Dr Andrzej Piotrowski opowiadający o budowie geologicznej Wzgórz Bukowych oraz jeziora Szmaragdowego (widoczne w tle) (fot. P. Sydor)
Referaty wygłoszone przez pracowników PIG-PIB:
- J. Dzierżek, L. Lindner - Zjawiska peryglacjalne w stratygrafii plejstocenu Polski
- A. Hrynowiecka - Koprolity hieny jaskiniowej - tajemnice Jaskini Biśnik
- M. Kamiński, M. Krawczyk, M. Ludwiniak - Zastosowanie obrazowania 3D i 4D ERT do rozpoznania stref mieszania wód podziemnych i morskich w strefie brzegowej klifu Orzechowskiego
- R. Kramarska, D. Kaulbarsz - Zatoka Pomorska (część wschodnia) w czwartorzędzie
- M. Krąpiec, A. Hrynowiecka, J. Barniak, W. Szychowska-Krapiec, M. Niska, B. Kotrys, D. Drzymulska, Z. Wiśniowski, W. Drzewicki, W. Granoszewski - Rekonstrukcja zmian paleośrodowiska w późnym glacjale i holocenie w oparciu o analizę dendrochronologiczną subfosylnych pni sosny (Pinus silvestris) i analiz wielowskaźnikowych osadów torfowiska w Parsęcku na Pojezierzu Pomorskim
- A.K. Piotrowski - Żywa morfotektonika Pomorza Zachodniego i terenów przyległych
- A. K. Piotrowski - Tsunami na Morzu Bałtyckim
- A.K. Piotrowski, M. Kowalewski, T. Wolski, P. Oliński, P. Sydor - Rekonstrukcja warunków atmosferycznych i hydrologicznych podczas katastrofalnego sztormu z 1497 roku na podstawie danych geologicznych, historycznych oraz modelowania hydrodynamicznego, południowy Bałtyk
- P. Sydor, U. Pączek, Sz. Uścinowicz - Zmiany poziomu morza i okresy sztormowe w holocenie na obszarze Zalewu Puckiego (południowy Bałtyk)
Postery zaprezentowane przez pracowników PIG-PIB:
- P. Etmański, T. Ciborowski, B. Stec, K. Wirkus, A. Małka, L. Zaleszkiewicz - Arkusze Lębork (12), Łeba (3) SMGP w skali 1 : 50 000 – aktualizacja
- M. Kamiński, M. Ludwiniak, M. Krawczyk - Model geofizyczny ERT Klifu Orzechowskiego jako narzędzie rozpoznania budowy geologicznej i stref osłabienia brzegu klifowego
- J. Ryłko-Frocisz, W. Granoszewski, A. Wójcik, K. Mamakowa - Nowe dane biostratygraficzne i paleoekologiczne ze wschodniej części polskich Karpat Zewnętrznych
- D. Kaulbarsz, T. Szarafin, U. Pączek - Nowa morska mapa geologiczna - prace przygotowawcze i projektowe w zachodniej części obszarów morskich RP
- A.K. Piotrowski - Próba lokalizacji wczesnośredniowiecznych grodzisk u ujścia Świny w świetle analizy morfostratygraficznej wałów wydmowo-mierzejowych
- A.K. Piotrowski, J. Artemiuk - Nowy obszar wystąpienia bursztynu w okolicy Babigoszczy na Pomorzu Zachodnim
- A.K. Piotrowski, O. Juschus, P. Sydor, M. Schiewe, C. Dalchow, R. Dannowski - Linie tektoniczne i halotektoniczne w obszarze lobu Odry ostatniego zlodowacenia po obu stronach doliny Odry (na pograniczu polsko-niemieckim
- M. Schiewe - Wpływ ascenzji wód solankowych na formy geomorfologiczne - identyfikacja na podstawie wybranych zbiorowisk roślin słonolubnych w obszarze antyklinorium pomorskiego.
Tekst: Paweł Sydor, Urszula Pączek
Organizacja Kongresu ze strony Państwowego Instytutu Geologicznego - Państwowego Instytutu Badawczego została sfinansowana ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
