W dniach 16–18 września 2026 r. w Ośrodku Edukacyjno-Naukowym Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego w Smoleniu, położonym na terenie Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd, odbyła się wizyta ekspertów Rady Europy związana z procedurą ubiegania się Parku o Europejski Dyplom Obszarów Chronionych (European Diploma for Protected Areas – EDPA). Jest to prestiżowe wyróżnienie przyznawane przez Radę Europy obszarom o szczególnych walorach przyrodniczych, krajobrazowych i kulturowych, wyróżniającym się również wysokim poziomem ochrony i zarządzania. Na zaproszenie Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego w wydarzeniu wzięła udział ekspertka z Oddziału Górnośląskiego PIG-PIB.
Był to kolejny etap kilkuletnich starań Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego, prowadzonych we współpracy z Zespołem Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego. Celem wizyty było zapoznanie się z najważniejszymi walorami Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd oraz rozmowa z przedstawicielami instytucji i środowisk zaangażowanych w jego ochronę. Podczas wizytacji terenowej 17 września odwiedzono m.in. Pustynię Błędowską, wzgórza wapienne w Ryczowie, okolice zamku Ogrodzieniec, rezerwat Góra Zborów wraz z Jaskinią Głęboką oraz rezerwat Parkowe.
Kolejnego dnia, 18 września w Smoleniu, odbyło się spotkanie konsultacyjne z przedstawicielami instytucji i środowisk związanych z ochroną przyrody, środowiska oraz dziedzictwa kulturowego i geologicznego regionu. Wzięli w nim udział przedstawiciele środowiska naukowego, m.in. Akademii Górniczo-Hutniczej, Uniwersytetu Śląskiego, Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie oraz Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego, a także Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, Ojcowskiego Parku Narodowego oraz lokalnych nadleśnictw. Swoją perspektywę przedstawili również przedstawiciele administracji samorządowej, w tym lokalnych gmin, oraz administracji wojewódzkiej odpowiedzialnej za ochronę przyrody.
W dyskusji uczestniczyli także przedstawiciele organizacji i instytucji związanych z lokalnym dziedzictwem oraz udostępnianiem Parku, w tym Polski Związek Alpinizmu, Fundacji DAJESZ! Jurajska Republika Wspinaczkowa, Centrum Dziedzictwa Przyrodniczego i Kulturowego Jury, a także niezależni eksperci z zakresu dendrologii i chiropterologii.
PIG-PIB reprezentowała Katarzyna Rozkosz z Oddziału Górnośląskiego. Jej udział dotyczył przede wszystkim zagadnień związanych z geologia, georóżnorodnością, ochroną geostanowisk oraz dziedzictwem geologicznym i górniczym Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Obecność przedstawiciela Instytutu stanowiła wsparcie eksperckie w dyskusji dotyczącej rozpoznania, ochrony i popularyzacji dziedzictwa geologicznego tego obszaru.
Rozmowy miały charakter dyskusji i wymiany doświadczeń. Eksperci Rady Europy poruszali wybrane zagadnienia związane z ochroną, funkcjonowaniem i dalszym rozwojem Parku, odnosząc je do wiedzy i doświadczeń zaproszonych przedstawicieli różnych dziedzin. Ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie przyznania Europejskiego Dyplomu Obszarów Chronionych Parkowi Krajobrazowemu Orlich Gniazd planowane jest na 2027 rok.
Tekst: Katarzyna Rozkosz
Zdjęcia: Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego, Oddział w Smoleniu
Udział w spotkaniu został sfinansowany ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w ramach zadania psg pn. „Ochrona georóżnorodności i geoturystyka”.
