Prof. Krzysztof Szamałek, dyrektor Państwowego Instytutu Geologicznego – PIB, uczestniczył w 8. Forum Akademicko–Gospodarczym, które odbyło się 25 marca br. na Politechnice Warszawskiej. Tegoroczna edycja przebiegała pod hasłem „Nauka i biznes w warunkach niepewności – wyzwania, zagrożenia, priorytety” i zgromadziła blisko tysiąc uczestników w formule stacjonarnej oraz hybrydowej.
W sesji „Kluczowe czynniki odporności kraju oraz społeczeństwa”, obok dyrektora PIG-PIB, udział wzięli m.in.: Magdalena Sobkowiak-Czarnecka (pełnomocniczka rządu ds. SAFE), Marian Noga (wiceprzewodniczący rady nadzorczej, KGHM Polska Miedź), Mateusz Roszkiewicz (Polska Grupa Zbrojeniowa) oraz Grzegorz Onichimowski (prezes zarządu, Polskie Sieci Elektroenergetyczne).
Uczestnicy sesji (od lewej): Magdalena Sobkowiak-Czarnecka, Marian Noga, Grzegorz Onichimowski, Mateusz Roszkiewicz, prof. Krzysztof Szamałek i moderator prof. Michał Zasada
Założeniem tej sesji było znalezienie odpowiedzi na zasadnicze pytania: Co może dać obronności i budowie odporności polska nauka oraz innowacyjna gospodarka, wspierające ekonomiczną odporność kraju oraz amortyzujące nieoczekiwane wstrząsy? Ponadto, które z obszarów owej odporności obecnie już są podejmowane przez uczelnie oraz ośrodki badawcze, a jakie obszary czy aspekty powinny być priorytetem badań i wdrożeń nowych rozwiązań?
Istotną część debaty poświęcono programowi SAFE (Security Action for Europe) – unijnemu instrumentowi finansowemu wspierającemu rozwój zdolności obronnych oraz modernizację sił zbrojnych w kontekście rosnących zagrożeń bezpieczeństwa w Europie. Aktualny stan jego wdrażania przedstawiła Magdalena Sobkowiak-Czarnecka. Prof. Marian Noga zwrócił uwagę na potencjalne korzyści ekonomiczne dla gospodarki, natomiast Grzegorz Onichimowski podkreślił kluczowe znaczenie energii elektrycznej dla funkcjonowania państwa – zarówno w warunkach pokoju, jak i w sytuacjach kryzysowych, w tym militarnych.
Prof. Krzysztof Szamałek podczas swojego wystąpienia w sesji
Prof. Krzysztof Szamałek zwrócił uwagę uczestników na znaczenie geologii i górnictwa dla utrzymania bezpieczeństwa państwa w aspekcie wykorzystania zasobów mineralnych. Przekonywał do całościowego spojrzenia na wykorzystanie geozasobów. Jego zdaniem kluczowe jest przy tym podkreślenie roli surowców.
- Trudno nie zgodzić się ze stwierdzeniem, że bez energii niewiele da się zrobić, ale równie prawdziwe jest to, że bez miedzi nie będziemy w stanie z tej energii efektywnie korzystać — choćby dlatego, że musi być ona przesyłana przy użyciu odpowiednich, wysokosprawnych technologii. Wniosek jest oczywisty: zarówno bezpieczeństwo energetyczne, jak i potencjał obronny państwa opierają się na dostępie do surowców mineralnych. W Polsce realizujemy program poszukiwań surowców krytycznych, którego celem jest m.in. zwiększenie zasobów rud polimetalicznych niezbędnych dla utrzymania i rozwoju infrastruktury przesyłowej energii – powiedział.
Dyrektor PIG-PIB zwrócił uwagę także na to, że surowce krytyczne mają kluczowe znaczenie dla przemysłu elektrotechnicznego. Podkreślił znaczenie Polski, która należy do nielicznych na świecie producentów helu oraz renu. Ten drugi jeszcze trzy dekady temu nie był szeroko wykorzystywany, jednak rozwój technologii sprawił, że stał się surowcem niezbędnym w wielu zastosowaniach. Obecnie znajduje się on na liście surowców krytycznych, która w kolejnych latach najprawdopodobniej będzie się wydłużać wraz z rosnącymi potrzebami cywilizacyjnymi.
Prof. Krzysztof Szamałek zaakcentował ponadto, że na liście surowców krytycznych znajduje się także węgiel koksujący — surowiec kluczowy dla funkcjonowania przemysłu metalurgicznego, a w konsekwencji także zbrojeniowego. To fakt niezwykle ważny dla Polski, bo jesteśmy jedynym krajem Unii Europejskiej, który posiada i eksploatuje jego zasoby, co oznacza istotny wkład w rozwój europejskiego sektora metalowego.
Zdaniem dyrektora PIG-PIB korzyścią płynącą z postępu technologicznego jest również to, że możliwe staje się zagospodarowanie złóż, które niedawno uznawano za nieopłacalne. Jeszcze kilkanaście lat temu graniczna zawartość miedzi w rudzie, która ma ekonomiczne uzasadnienie eksploatacji złoża wynosiła około 2,5%. Zapotrzebowanie na ten pierwiastek połączone z rozwojem technologii wydobycia i przetwarzania sprawił, że obecnie próg ten obniżył się do około 0,5%. W efekcie znacząco zwiększył się wolumen zasobów, które mogą być obecnie efektywnie wykorzystywane.
Sala obrad 8. Forum Akademicko-Gospodarczego
Podczas 8. Forum Akademicko-Gospodarczego przeprowadzono jeszcze dwie sesje dyskusyjne: „Innowacyjność w nauce oraz w gospodarce” oraz „Polityka obronna i technologie podwójnego przeznaczenia”.
Tekst i zdjęcia: Artur Baranowski
