W dniach 19-22 maja 2026 r. w Rytrze odbyła się konferencja XXVI Seminarium z cyklu "Metodyka rozpoznawania i dokumentowania złóż kopalin oraz geologicznej obsługi kopalń”, poświęcona problematyce dokumentowania złóż kopalin, polityki surowcowej państwa, surowców krytycznych, ochrony złóż oraz racjonalnego gospodarowania zasobami mineralnymi. W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele administracji geologicznej, instytucji naukowych i badawczych, uczelni, kancelarii specjalistycznych oraz sektora górniczego. Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy był aktywnie reprezentowany w programie konferencji, szczególnie w zagadnieniach dotyczących bazy zasobowej Polski, surowców krytycznych, metodyki dokumentowania złóż oraz roli państwowej służby geologicznej.
Wystąpienia przedstawicieli PIG-PIB stanowiły istotny element programu merytorycznego wydarzenia.
W pierwszej sesji referatowej szczególne miejsce zajęły wystąpienia poświęcone aktualizacji polityki surowcowej państwa i surowcom krytycznym.
Referat wprowadzający pt. „Ocena istniejącej i potencjalnej bazy zasobowej Polski w kontekście planowanej, nowej Polityki Surowcowej Państwa” wygłosił prof. Krzysztof Galos, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska oraz Główny Geolog Kraju.
Następnie prof. Krzysztof Szamałek, dyrektor PIG-PIB przedstawił referat pt. „Czy i dlaczego program poszukiwań surowców krytycznych wpływa na potrzeby zmian w metodyce dokumentowania złóż kopalin”. Dyrektor PIG-PIB omówił potrzebę dostosowania metod dokumentowania złóż do nowych wyzwań związanych z rozpoznawaniem i oceną surowców krytycznych. Podkreślił, że rozwój programu poszukiwań tych surowców wymaga nie tylko identyfikacji nowych obszarów perspektywicznych, ale również zmian w zakresie klasyfikacji i oceny zasobów.
Kolejny referat pt. „Metodyka dokumentowania surowców krytycznych w odpadach górniczych w kontekście art. 27 rozporządzenia o surowcach krytycznych” wygłosił dr hab. Karol Zglinicki z PIG-PIB. Prezentacja dotyczyła zagadnienia odzysku i dokumentowania surowców krytycznych występujących w odpadach górniczych, ze szczególnym uwzględnieniem wymogów wynikających z europejskiego rozporządzenia o surowcach krytycznych. Podkreślono znaczenie odpadów górniczych jako potencjalnego źródła surowców oraz potrzebę opracowania spójnych zasad ich rozpoznawania, oceny i dokumentowania.
W dalszej części konferencji przedstawiono także inne referaty z udziałem pracowników PIG-PIB. Marcin Kania, Agata Kozłowska-Roman, prof. Stanisław Z. Mikulski oraz dr Michał Tomczyk zaprezentowali referat pt. „Perspektywy zasobowe metali rzadkich i krytycznych w siarczkach masywnych strefy ryftu śródatlantyckiego”, dotyczący potencjału zasobowego metali rzadkich i krytycznych w środowiskach geologicznych związanych ze strefą ryftu śródatlantyckiego.
W drugiej sesji referatowej przedstawiciele PIG-PIB poruszali zagadnienia związane z administracją geologiczną, ochroną złóż oraz społecznymi aspektami funkcjonowania sektora wydobywczego. Agata Spiżewska z Oddziału Świętokrzyskiego PIG-PIB w Kielcach, wspólnie z Robertem Spiżewskim, przedstawiła referat pt. „Zatwierdzenie projektu robót geologicznych na poszukiwanie lub rozpoznawanie kopalin – raz jeszcze”.
Z kolei dr Olimpia Kozłowska, zastępca dyrektora ds. państwowej służby geologicznej z PIG-PIB wygłosiła referat pt. „Surowce, konflikty, kompromisy: mediacyjna rola państwowej służby geologicznej w kształtowaniu warunków funkcjonowania sektora wydobywczego”, akcentując znaczenie państwowej służby geologicznej w procesach dialogu, łagodzenia konfliktów oraz wypracowywania kompromisów pomiędzy interesem publicznym, ochroną środowiska i potrzebami sektora surowcowego.
W trzeciej sesji referatowej dr Piotr Lenik z Oddziału Karpackiego PIG-PIB w Krakowie przedstawił referat pt. „Surowce rejonu karpackiego – przeszłość, teraźniejszość, przyszłość”, poświęcony znaczeniu i perspektywom wykorzystania surowców występujących w rejonie karpackim.
W części posterowej zaprezentowano również poster Andrzeja Chmielewskiego z PIG-PIB i dr. hab. Sławomira Oszczepalskiego pt. „Czynniki geologiczne kształtujące rozmieszczenie pasów miedzionośnych w cechsztyńskiej serii miedzionośnej w Polsce”.
Szczególnym elementem konferencji był jubileusz urodzin i pracy prof. dr. hab. inż. Marka Niecia, wybitnego geologa, specjalizującego się m.in. w geologii górniczej, geologii złóż oraz gospodarce zasobami mineralnymi. Profesor, urodzony 10 marca 1936 r. w Krakowie, jest autorem i współautorem około 400 publikacji oraz około 200 opracowań niepublikowanych, projektów, dokumentacji, ekspertyz i opinii. Podczas konferencji złożono Profesorowi życzenia zdrowia, dalszej aktywności naukowej oraz wyrazy uznania za wieloletni wkład w rozwój polskiej geologii.
Integralną częścią konferencji były również sesje terenowe. 21 maja 2026 r. odbyła się pierwsza sesja, poświęcona wodom mineralnym doliny Popradu. Program obejmował zagadnienia złóż wód leczniczych, geologicznej obsługi uzdrowiskowych zakładów górniczych, występowania wód mineralnych typu szczaw w źródłach i odwiertach rejonu krynicko-muszyńskiego, Łomnicy i Piwnicznej-Zdroju, a także mofety w Złockiem.
Druga sesja terenowa, zorganizowana 22 maja 2026 r.,, dotyczyła dokumentowania i gospodarki złożami piaskowców magurskich oraz kruszyw piaskowo-żwirowych w Beskidzie Sądeckim. Program terenowy uzupełniały elementy krajoznawcze i kulturowe, w tym Góra Zyndrama oraz tradycje sadownicze Łącka.
Udział przedstawicieli PIG-PIB w konferencji miał istotne znaczenie, zarówno merytoryczne, jak i wizerunkowe. Wystąpienia przedstawicieli Instytutu koncentrowały się na strategicznych zagadnieniach, związanych z polityką surowcową państwa, surowcami krytycznymi, dokumentowaniem złóż, odzyskiem surowców z odpadów górniczych, ochroną złóż oraz rolą państwowej służby geologicznej.
Konferencja była również okazją do wymiany doświadczeń między przedstawicielami administracji, nauki i praktyki gospodarczej oraz do podkreślenia znaczenia PIG-PIB w krajowej debacie dotyczącej bezpieczeństwa surowcowego Polski.
Tekst: Karol Zglinicki
