Centralna Baza Danych Geologicznych (CBDG) jest jednym z najważniejszych projektów realizowanych przez Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy. Jego celem jest gromadzenie, porządkowanie i udostępnianie zasobów informacji geologicznej o Polsce. System stanowi dziś nowoczesne repozytorium danych geologicznych, integrujące wyniki badań prowadzonych od końca XIX wieku aż po współczesne projekty naukowe i dokumentacyjne.
CBDG pełni jednocześnie rolę systemu informatycznego, platformy integrującej liczne podsystemy dziedzinowe oraz narzędzia umożliwiającego szeroki dostęp do danych geologicznych dla administracji publicznej, naukowców, przedsiębiorców, studentów i wszystkich osób zainteresowanych naukami o Ziemi.
Strona internetowa CBDG (https://baza.pgi.gov.pl/)
Rozwiązanie rozwijane przez PIG-PIB wpisuje się w światowy trend cyfryzacji danych geologicznych oraz otwartego dostępu do nich. CBDG gromadzi m.in. :
- niemal 900 tys. opracowań archiwalnych,
- około 327 tys. otworów wiertniczych,
- około 3,6 mln pomiarów geofizycznych,
- około 2,4 mln wyników różnego typu analiz laboratoryjnych,
- dane dotyczące około 240 tys. kolekcji geologicznych i okazów,
- ponad 5,3 tys. jaskiń.
Dane zgromadzone w CBDG wykorzystywane są między innymi w:
- dokumentowaniu budowy geologicznej kraju,
- ocenie zasobów surowców mineralnych,
- analizach hydrogeologicznych,
- badaniach geofizycznych,
- monitoringu geozagrożeń,
- planowaniu inwestycji infrastrukturalnych.
Dzięki integracji danych pochodzących z różnych źródeł możliwe jest szybsze i bardziej efektywne prowadzenie analiz przestrzennych oraz wspieranie procesów decyzyjnych w administracji i gospodarce.
Dostęp do zasobów realizowany jest za pomocą szeregu specjalistycznych aplikacji internetowych, rozwijanych przez PIG-PIB, takich jak system dokumentów geologicznych, baza otworów wiertniczych, aplikacje dotyczące kolekcji geologicznych czy portale danych przestrzennych. Rozwiązania te umożliwiają zarówno wyszukiwanie informacji, jak i ich analizę oraz pobieranie do dalszego wykorzystania.
Podsystemy CBDG
Jednym z największych podsystemów CBDG jest Podsystem Dokumenty, zawierający dane o archiwalnych opracowaniach, przechowywanych w Centralnym Archiwum Geologicznym oraz archiwach regionalnych i branżowych w całym kraju. System obejmuje informacje o setkach tysięcy dokumentów dotyczących różnych dziedzin geologii – od kartografii geologicznej po dokumentacje surowcowe i hydrogeologiczne.
Istotną część bazy stanowią również dane w Podsystemie CBDG Otwory wiertnicze, zawierające informacje o wierceniach wykonywanych na terenie Polski od końca XIX wieku. Informacje o otworach i prowadzonych w nich badaniach udostępniane są na kilka sposobów: za pomocą dedykowanej aplikacji, jako: usługi mapowe i warstwy tematyczne w portalach mapowych oraz zasoby plikowe do bezpłatnego pobrania.
Szczególnie cennym elementem systemu są także informacje o rdzeniach wiertniczych przechowywanych w archiwach PIG-PIB, przemysłu naftowego oraz instytucji naukowych. Dane te pozwalają odtworzyć historię geologiczną obszarów badawczych i stanowią bezcenne źródło materiału dla współczesnych analiz laboratoryjnych.
CBDG integruje ponadto dane terenowe pochodzące z punktów badawczych, wyniki analiz laboratoryjnych oraz informacje geofizyczne pozyskiwane podczas badań prowadzonych na obszarze kraju. System umożliwia powiązanie wyników analiz z konkretnymi lokalizacjami terenowymi, próbkami i dokumentacjami źródłowymi, co znacząco zwiększa wartość naukową i praktyczną zgromadzonych danych.
Ważnym elementem projektu są również kolekcje geologiczne, cyfrowo dokumentujące zbiory Muzeum Geologicznego PIG-PIB oraz oddziałów regionalnych Instytutu. W bazie znajdują się dane dotyczące okazów paleontologicznych, mineralogicznych, petrograficznych i paleobotanicznych, w tym preparatów, szlifów i kolekcji naukowych wykorzystywanych w badaniach oraz edukacji.
System obejmuje także unikalny podsystem poświęcony jaskiniom Polski, zawierający dane lokalizacyjne, morfometryczne i przyrodnicze dotyczące obiektów krasowych. Informacje te mają znaczenie nie tylko dla geologii, ale również dla badań paleoklimatycznych, hydrologicznych i biologicznych.
Szczególną rolę w funkcjonowaniu CBDG odgrywają dane przestrzenne. Geologia jest nauką silnie związaną z lokalizacją w terenie, dlatego wszystkie informacje zgromadzone w systemie posiadają odniesienie przestrzenne. Udostępnianie danych odbywa się m.in. poprzez portale mapowe, aplikacje, usługi sieciowe, API. Dzięki temu użytkownicy mogą integrować dane geologiczne z innymi zbiorami przestrzennymi wykorzystywanymi w administracji, ochronie środowiska czy planowaniu przestrzennym.
CBDG obejmuje także rozbudowany system słowników i standaryzujących dane, opracowany przy współpracy specjalistów z wielu dziedzin geologii. Pozwala to zachować spójność terminologiczną i ułatwia integrację danych pochodzących z różnych projektów badawczych oraz archiwów.
Rozwój Centralnej Bazy Danych Geologicznych stanowi jeden z kluczowych elementów cyfrowej transformacji polskiej geologii. Projekt nie tylko zabezpiecza ogromne dziedzictwo archiwalne zgromadzone przez dziesięciolecia działalności geologicznej w Polsce, ale także tworzy nowoczesne narzędzie wspierające badania naukowe, ochronę środowiska, gospodarkę surowcową i edukację.
Tekst opracowano na podstawie prezentacji wygłoszonej podczas 10. Forum PSG przez Sylwię Gąsińską pt. "Centralna Baza Danych Geologicznych jako repozytorium danych geologicznych". Wydarzenie odbyło się 25 lutego 2026 r.
Wystąpienie Sylwii Gąsińskiej (od 18:50 do 40:14)
Prezentacja: Centralna Baza Danych Geologicznych jako repozytorium danych geologicznych
