2 września 2026 r. Rada Ministrów przyjęła uchwałę w sprawie ustanowienia programu wieloletniego "Krajowy Program Poszukiwań Surowców Krytycznych”. Wykonawcą zadań w programie będzie Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy, sprawujący funkcję państwowej służby geologicznej. Realizacja programu przewidziana jest na lata 2026-2033, natomiast środki w wysokości niemal 186 mln zł pochodzić będą z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w ramach programu priorytetowego "Poznanie budowy geologicznej na rzecz kraju". Nadzór nad programem pełnić będzie minister właściwy do spraw środowiska przy pomocy Głównego Geologa Kraju.
Przyjęcie uchwały wynika z zapisów aktu o surowcach krytycznych (ang. Critical Raw Materials Act), przyjętego przez Komisję Europejską w formie rozporządzenia w 2024 r. W ramach rozporządzenia, każdy kraj członkowski zobowiązany jest do przygotowania krajowego programu poszukiwań surowców krytycznych wskazanych w rozporządzeniu, a także jego przeglądu i aktualizacji w razie potrzeby.
Realizacja programu w perspektywie długoterminowej ma pozwolić na zmniejszenie ryzyka łańcucha dostaw poszczególnych surowców, zmniejszenie zależności surowcowej od państw trzecich oraz zwiększenie samowystarczalności gospodarki krajowej i unijnej. Implementacja "Krajowego Programu Poszukiwań Surowców Krytycznych" ma przyczynić się do wzmocnienia rozwoju strategicznych sektorów gospodarki Polski i Unii Europejskiej oraz zwiększenia bezpieczeństwa dostaw surowców kluczowych dla transformacji energetycznej i cyfrowej, a także dla potrzeb przemysłu obronnego.
Krajowy Program Poszukiwań Surowców Krytycznych wyróżnia trzy kategorie priorytetów poszukiwań złóż kopalin w Polsce:
- Grupa I – wysoki priorytet: poszukiwania nowych wystąpień rud miedzi, a także złożowych nagromadzeń platynowców, grafitu, barytu, fluorytu, helu i surowców skaleniowych;
- Grupa II – średni priorytet: poszukiwania wystąpień rud wolframu, tytanu i wanadu, a także poszukiwania złóż kopalin będących źródłem arsenu, bizmutu, krzemu metalicznego, fosforytów, strontu oraz nowych złóż węgla koksowego;
- Grupa III – niski priorytet: poszukiwania złóż kopalin będących źródłem metali ziem rzadkich, galu, germanu, litu, hafnu, boru, antymonu i skandu, w przypadku których perspektywy udokumentowania są najbardziej ograniczone.
W ramach programu przewidziano szereg zadań techniczno-analitycznych z zakresu badań geologicznych, w tym m.in. prace kartograficzne, badania geofizyczne, analizy geochemiczne czy prace wiertnicze. Program nie nakłada nowych obowiązków na przedsiębiorców ani obywateli.
Realizacja programu będzie zadaniem państwowej służby geologicznej oraz jednostek wyłonionych przez PIG-PIB do współpracy.
