Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy opublikował w latach 2024–2025 pięć kolejnych monografii z serii „Profile Głębokich Otworów Wiertniczych” (PGOW). Najnowsze zeszyty (168–172) prezentują wyniki badań strategicznych otworów wiertniczych z różnych regionów kraju - od Pomorza Zachodniego po Karpaty - dostarczając aktualnej i kompleksowej wiedzy o wgłębnej budowie geologicznej Polski oraz potencjale surowcowym i geotermalnym tych obszarów.
Seria „Profile Głębokich Otworów Wiertniczych Państwowego Instytutu Geologicznego” (PGOW) należy do flagowych wydawnictw Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego. Ukazuje się nieprzerwanie od 1972 roku, stanowiąc jedno z najważniejszych źródeł wiedzy o wgłębnej budowie geologicznej Polski. Do 2005 roku publikacje funkcjonowały w środowisku geologicznym pod potoczną nazwą „brązowych książek”. Od 2006 roku seria ukazuje się w nowoczesnej szacie graficznej, wzbogaconej o elementy w języku angielskim, a od 2012 roku podlega recenzjom zewnętrznym, co dodatkowo podnosi jej rangę naukową.
Obecnie seria liczy 172 zeszyty, obejmujące otwory rozmieszczone na obszarze całego kraju, tworząc unikatowy zbiór danych o wgłębnej budowie geologicznej Polski w skali głębokiej. Realizacja serii ma charakter projektu ciągłego, finansowanego ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w ramach zadań państwowej służby geologicznej.
Każdy tom stanowi autorską monografię poświęconą wybranemu głębokiemu otworowi wiertniczemu i zawiera kompleksowe opracowanie danych geologicznych pozyskanych z jednego profilu. Podstawę analiz stanowią rdzenie wiertnicze oraz materiały dokumentacyjne zgromadzone w trakcie wiercenia, uzupełnione o wyniki badań prowadzonych w kolejnych latach z wykorzystaniem nowoczesnych metod analitycznych.
Publikacje obejmują m.in.:
- profile stratygraficzne i litologiczne,
- szczegółowe analizy sedymentologiczne i tektoniczne,
- wyniki geofizyki otworowej wraz z interpretacjami sejsmicznymi,
- dane geochemiczne, petrograficzne i hydrogeologiczne,
- analizy materii organicznej i jej dojrzałości,
- rekonstrukcje historii termicznej basenów sedymentacyjnych,
- ocenę potencjału zbiornikowego, geotermalnego i węglowodorowego.
Seria łączy wieloletnią tradycję dokumentacyjną z nowoczesnym zapleczem badawczym. Obejmuje weryfikację stratygrafii starszych wierceń, integrację materiałów archiwalnych oraz wykorzystanie wyników analiz specjalistycznych prowadzonych z użyciem współczesnej aparatury, w tym metod takich jak analiza pirolityczna Rock-Eval.
Najnowsze zeszyty zestawiają dane historyczne z interpretacjami opartymi na aktualnych technikach badawczych, dostarczając wiarygodnej informacji geologicznej o znaczeniu naukowym, gospodarczym i strategicznym.
W latach 2024–2025 opublikowano pięć kolejnych monografii, dokumentujących otwory wiertnicze z różnych regionów kraju.
Września IG-1 (zeszyt 168)
Jeden z najgłębszych otworów w Polsce — sięgający niemal 6 km w głąb podłoża. Dokumentuje sukcesję od młodszego mezozoiku po starszy paleozoik i stanowi kluczowy profil dla rozpoznania budowy monokliny przedsudeckiej oraz strefy granicznej z niecką mogileńsko-uniejowską. Szczegółowe analizy pozwalają odtworzyć ewolucję środowisk sedymentacyjnych, historię subsydencji oraz deformacje tektoniczne zachodniej części centralnej Polski.
Brojce IG-1 (zeszyt 169)
Profil z Pomorza Zachodniego, powstały w rejonie intensywnych prac poszukiwawczych węglowodorów oraz obszarze o znacznym potencjale geotermalnym. Monografia integruje dane litologiczne, stratygraficzne, geofizyczne i geochemiczne, prezentując zarówno regionalne tło geologiczne, jak i szczegółową charakterystykę lokalnych struktur tektonicznych oraz właściwości skał zbiornikowych i uszczelniających.
Sucha Beskidzka IG-1 (zeszyt 170)
Jedno z kluczowych wierceń dokumentujących budowę Karpat zewnętrznych i ich przedpola. Profil obejmuje struktury płaszczowinowe, osady zapadliska przedkarpackiego oraz bloku górnośląskiego. Umożliwia szczegółową rekonstrukcję ewolucji paleobasenów oraz procesów nasuwczych związanych z zamykaniem północnych basenów Tetydy.
Nidzica IG-1 (zeszyt 171)
Otwór dokumentujący zachodnie obrzeżenie kratonu wschodnioeuropejskiego. Profil sięga mezoproterozoicznego podłoża krystalicznego i obejmuje pełną sukcesję osadową od ediakaru po kenozoik. Stanowi ważną podstawę badań nad ewolucją fundamentu krystalicznego północno-wschodniej Polski oraz wspomaga regionalne korelacje stratygraficzne na styku platform europejskich.
Szwejki IG-3 (zeszyt 172)
Profil o głębokości ponad 5,5 km, zlokalizowany w centralnej Polsce na styku czterech dużych jednostek tektonicznych. Dokumentuje niemal ciągły zapis sedymentologiczny od dewonu po czwartorzęd i dostarcza cennych danych o budowie podłoża, historii subsydencji oraz ewolucji basenów depozycyjnych tej części kraju.
Przez ponad pół wieku monografie PGOW stały się jednym z najważniejszych źródeł wiedzy o wgłębnej budowie geologicznej Polski. Stanowią rezultat systematycznego gromadzenia, analizy i weryfikacji danych geologicznych, które wspierają rozwój badań naukowych, racjonalne gospodarowanie zasobami naturalnymi, ocenę potencjału surowcowego i geotermalnego i wzmacnianie bezpieczeństwa energetycznego kraju.
