Seria „Profile Głębokich Otworów Wiertniczych Państwowego Instytutu Geologicznego” (PGOW) należy do flagowych wydawnictw Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego. Ukazuje się nieprzerwanie od 54 lat, od 1972 r. Obecnie seria liczy 172 zeszyty, obejmujące otwory rozmieszczone na obszarze całego kraju – od Pomorza po Karpaty – tworząc unikatowy zbiór danych o wgłębnej budowie Polski.
Do 2005 r. w środowisku geologicznym funkcjonowała pod potoczną nazwą „brązowych książek”. Od 2006 r. publikacje prezentowane są w nowoczesnej szacie graficznej, wzbogacone o elementy w języku angielskim, a od 2012 r. podlegają recenzjom zewnętrznym, co dodatkowo podnosi ich rangę naukową.
Realizacja serii ma charakter projektu ciągłego, finansowanego ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w ramach zadań państwowej służby geologicznej.
Każdy tom jest autorską monografią poświęconą wybranemu, głębokiemu otworowi wiertniczemu i zawiera kompleksowe opracowanie danych geologicznych pozyskanych z jednego profilu.
Okładka jednego z tomów serii „Profile Głębokich Otworów Wiertniczych Państwowego Instytutu Geologicznego”
Podstawę analiz stanowią rdzenie wiertnicze oraz materiały dokumentacyjne zgromadzone w trakcie wiercenia, uzupełniane o wyniki badań prowadzonych w kolejnych latach z wykorzystaniem nowoczesnych metod analitycznych. Opracowania obejmują profile stratygraficzne i litologiczne, szczegółowe analizy sedymentologiczne i tektoniczne, wyniki geofizyki otworowej wraz z interpretacjami sejsmicznymi, a także dane geochemiczne, petrograficzne i hydrogeologiczne. Zawierają również rozdziały dotyczące materii organicznej i jej dojrzałości, historii termicznej basenów sedymentacyjnych oraz informacje o potencjale zbiornikowym, geotermalnym i przejawach występowania węglowodorów.
Seria łączy wieloletnią tradycję dokumentacyjną z nowoczesnym zapleczem badawczym, obejmując weryfikację stratygrafii starszych wierceń, integrację materiałów archiwalnych oraz wykorzystanie wyników analiz specjalistycznych prowadzonych z użyciem współczesnej aparatury, w tym metod takich jak analiza pirolityczna Rock-Eval.
Najnowsze zeszyty zestawiają dane historyczne z interpretacjami opartymi na aktualnych technikach analitycznych, dostarczając wiarygodnej informacji geologicznej o znaczeniu naukowym, gospodarczym i strategicznym.
W latach 2024–2025 opracowano zeszyty 168–172 serii PGOW, obejmujące pięć strategicznych otworów rozmieszczonych w różnych częściach kraju. Monografie te stanowią istotną podstawę analiz dotyczących potencjału węglowodorowego i geotermalnego, stabilności struktur wgłębnych oraz budowy podłoża w skali regionalnej i ogólnokrajowej.
Mapa ilustrująca lokalizację otworów opublikowanych w ramach serii PGOW PIG-PIB oraz otwory opracowane w latach 2024-2025
Otwór Września IG 1 (zeszyt 168) należy do najgłębszych wierceń wykonanych w Polsce – osiąga niemal 6 km głębokości. Dokumentuje sukcesję skalną od młodszego mezozoiku po starszy paleozoik, stanowiąc kluczowy profil dla rozpoznania budowy monokliny przedsudeckiej oraz strefy granicznej z niecką mogileńsko-uniejowską . Szczegółowe analizy litologiczne, stratygraficzne i sedymentologiczne pozwalają odtworzyć ewolucję środowisk depozycyjnych, historię subsydencji oraz procesy deformacyjne tego obszaru. Profil ten jest jednym z podstawowych punktów odniesienia dla zachodniej części centralnej Polski.
Otwór Brojce IG 1 (zeszyt 169) zlokalizowany na Pomorzu Zachodnim, dokumentuje budowę geologiczną obszaru o dużym znaczeniu surowcowym. Powstał w rejonie intensywnych prac poszukiwawczych pod kątem odkrycia nowych złóż węglowodorów oraz na terenie o rozpoznanym potencjale geotermalnym. Monografia integruje dane litologiczne, stratygraficzne, geofizyczne i geochemiczne, przedstawiając zarówno regionalne tło geologiczne, jak i szczegółową charakterystykę lokalnych struktur tektonicznych, zmian facjalnych oraz właściwości skał zbiornikowych i uszczelniających. Profil ten pozwala na odtworzenie budowy podłoża w północno-zachodniej części kraju i stanowi ważne uzupełnienie krajowej bazy danych o wgłębnej budowie Pomorza.
Otwór Sucha Beskidzka IG 1 (zeszyt 170) należy do kluczowych wierceń dokumentujących budowę Karpat zewnętrznych oraz ich przedpola. Profil obejmuje niemal pełny zestaw struktur orogenu karpackiego wraz z jego podłożem, co umożliwia analizę ich wzajemnych relacji. Przewiercono utwory płaszczowin magurskiej i śląskiej, osady zapadliska przedkarpackiego oraz bloku górnośląskiego. Znaczna miąższość fliszu pozwala na szczegółową rekonstrukcję ewolucji paleobasenów i procesów nasuwczych związanych z zamykaniem północnych basenów Tetydy. Profil ma duże znaczenie dla badań tektoniki Karpat oraz oceny potencjału geotermalnego i węglowodorowego regionu.
Otwór Nidzica IG 1 (zeszyt 171), zlokalizowany w północno-wschodniej Polsce, dokumentuje budowę zachodniego obrzeżenia kratonu wschodnioeuropejskiego. Profil sięga mezoproterozoicznego podłoża krystalicznego, reprezentującego fragment paleoproterozoicznego fundamentu Fennoskandii. Obejmuje również sukcesję ediakarsko-kambryjską oraz pełną sukcesję mezozoicznej i kenozoicznej pokrywy osadowej wyniesienia mazursko-suwalskiego. Otwór stanowi podstawę badań nad ewolucją fundamentu krystalicznego północno-wschodniej Polski oraz regionalnych korelacji stratygraficznych na styku platformy wschodnio- i zachodnioeuropejskiej.
Otwór Szwejki IG 3 (zeszyt 172), sięgający ponad 5,5 km, należy do najgłębszych profili wykonanych na Niżu Polskim. Zlokalizowany w centralnej Polsce, w strefie styku czterech dużych jednostek tektonicznych – wału kujawskiego, niecki mogileńsko-uniejowskiej, niecki miechowskiej i obrzeżenia Gór Świętokrzyskich– dokumentuje niemal ciągły zapis sedymentacyjny od dewonu po czwartorzęd. Profil dostarcza danych o budowie podłoża, historii subsydencji oraz ewolucji basenów sedymentacyjnych w tej części kraju.
Przez ponad pół wieku monografie stały się jednym z kluczowych źródeł wiedzy o wgłębnej budowie Polski. To ponad 50 lat konsekwentnego gromadzenia, analizowania, weryfikowania i udostępniania danych geologicznych, które wspierają rozwój badań naukowych, racjonalne gospodarowanie zasobami oraz wspomagają wzmacnianie bezpieczeństwa surowcowego i energetycznego kraju.
