W dniach 25–27 maja 2026 r. w Pekinie odbyła się 41. doroczna konferencja Geoscience Information Consortium (GIC). To prestiżowe wydarzenie, zorganizowane przez Chińską Służbę Geologiczną, było światowym forum wymiany doświadczeń dotyczących strategii cyfryzacji, wdrażania zasad FAIR w zarządzaniu danymi oraz praktycznego wykorzystania sztucznej inteligencji (AI) i dużych modeli językowych (LLM) w naukach o Ziemi.
W skład delegacji Państwowego Instytutu Geologicznego – PIB weszli Dominik Szrek z Oddziału Świętokrzyskiego PIG-PIB oraz Katarzyna Jóźwik z Zakładu Kartografii Geologicznej i Zespołu ds. Współpracy Międzynarodowej (uczestnicząca zdalnie), będąca jednocześnie członkiem Komitetu Sterującego GIC.
Geoscience Information Consortium od ponad czterech dekad stanowi jedno z najważniejszych forów współpracy służb geologicznych w zakresie zarządzania informacją geologiczną. W tegorocznej edycji uczestniczyło 55 ekspertów (33 stacjonarnie i 22 zdalnie), reprezentujących 25 państw.
Uczestnicy spotkania w Pekinie
Przedstawiciele Chińskiej Służby Geologicznej (CGS) wygłosili 12 referatów ukazujących skalę rozwoju tamtejszej infrastruktury geoinformacyjnej. Jej najważniejszym elementem jest platforma GeoCloud – ogólnokrajowa, rozproszona sieć węzłów danych geologicznych zintegrowana z systemami chmurowymi, stanowiąca podstawę wszystkich chińskich projektów cyfrowych.
Jedną z kluczowych inicjatyw realizowanych przez CGS jest OneGeology China. W jej ramach opracowano w pełni cyfrową mapę geologiczną Chin w skali 1:1 000 000. Obecnie prowadzone są prace nad mapami w skalach 1:250 000 oraz 1:50 000. System integruje dane z ponad 30 prowincji w jedną interoperacyjną bazę, udostępnianą za pośrednictwem publicznych usług sieciowych.
Duże zainteresowanie wzbudziły również rozwiązania wykorzystujące sztuczną inteligencję. Zaprezentowane referaty pokazały, że AI jest już z powodzeniem stosowana w kartowaniu geologicznym, modelowaniu hydrogeologicznym, prospekcji złóż oraz monitoringu osuwisk.
Znaczną część drugiego dnia obrad poświęcono prezentacji raportów krajowych poszczególnych służb geologicznych. Uczestnicy przedstawili najnowsze osiągnięcia, realizowane projekty, najważniejsze wyzwania oraz kierunki dalszego rozwoju.
W imieniu zespołu PIG-PIB raport dotyczący działań prowadzonych w Polsce zaprezentowała Katarzyna Jóźwik. Omówiła najważniejsze osiągnięcia Instytutu w zakresie rozwoju infrastruktury geoinformacyjnej i cyfryzacji zasobów geologicznych. Przedstawiła m.in. modernizację Centralnej Bazy Danych Geologicznych, rozwój cyfrowego repozytorium Wspólnej Platformy Kartografii Geologicznej, prace nad semantycznym słownikiem GeoTezaurus, wykorzystującym ontologię SKOS (Simple Knowledge Organization System) oraz narzędzia sztucznej inteligencji, a także budowę nowych modeli geologicznych 3D na potrzeby szacowania potencjału geotermii niskotemperaturowej.
Zaprezentowała również wyzwania stojące przed Instytutem, związane m.in. z wdrażaniem nowych regulacji dotyczących cyberbezpieczeństwa, sztucznej inteligencji oraz – w przyszłości – chmury obliczeniowej. W części poświęconej planom rozwoju przedstawiła m.in. działania ukierunkowane na dalszy rozwój kluczowych systemów i aplikacji PIG-PIB, rozwój interfejsów API (Application Programming Interface) oraz wykorzystanie sztucznej inteligencji do pozyskiwania danych z archiwalnych map i dokumentów geologicznych na potrzeby integracji i udostępniania danych.
Katarzyna Jóźwik poprowadziła również popołudniową sesję referatową pt. „International geoscience information groups and global geoscientific maps”. Podczas sesji omówiono postępy najważniejszych międzynarodowych inicjatyw odpowiedzialnych za rozwój europejskiej i światowej infrastruktury informacji geologicznej oraz globalnej interoperacyjności danych. Przedstawiono aktualny stan prac nad European Geological Data Infrastructure (EGDI), działania Commission for the Management and Application of Geoscience Information of the International Union of Geological Sciences (CGI-IUGS) związane ze standaryzacją informacji geologicznej, rozwój programu Deep-time Digital Earth (DDE) oraz koncepcję Science Foundational Model for Earth Science i przygotowania do opracowania nowej światowej mapy geologicznej w skali 1:1 000 000. Omówiono również inicjatywę międzynarodowej koalicji na rzecz odporności i trwałości danych naukowych, skupiającej organizacje i stowarzyszenia działające w obszarze nauk o Ziemi, przestrzeni kosmicznej i środowiska, której celem jest zapewnienie długoterminowej dostępności, bezpieczeństwa i interoperacyjności zasobów danych badawczych.
Katarzyna Jóźwik prowadzi sesję dotyczącą międzynarodowej współpracy w zakresie informacji geologicznej
Trzeci dzień konferencji przyniósł dyskusje nad najbardziej aktualnymi trendami technologiczno-organizacyjnymi. Sesje referatowe podzielono na trzy bloki tematyczne:
- interoperacyjność danych FAIR,
- transformacja cyfrowa i wykorzystanie technologii AI w organizacjach,
- możliwości i ograniczenia dużych modeli językowych (LLM) w naukach o Ziemi.
Podczas sesji dotyczącej transformacji cyfrowej Dominik Szrek wygłosił referat pt. „Web-based 3D visualization of large-scale geoscience data: emerging trends and the need for standardization”. Współautorami tego opracowania byli Zbigniew Małolepszy i Omar Akkawi. Wystąpienie poświęcone było problemom wizualizacji wysokorozdzielczych parametrycznych modeli geologicznych 3D. W modelach tego typu objętość struktur geologicznych reprezentowana jest jako regularna trójwymiarowa siatka komórek (wokseli), z których każda przechowuje informacje o parametrach skał, takich jak temperatura, porowatość czy gęstość. Możliwość wizualizacji rozkładu tych parametrów sprawia, że takie modele zyskują na popularności, a ich twórcy dążą do ich powszechnego udostępniania poprzez aplikacje działające w przeglądarkach internetowych. Wiąże się to jednak z koniecznością przesyłania i przetwarzania ogromnych ilości danych, co ze względu na ograniczenia technologiczne przeglądarek stanowi barierę niezwykle trudną do pokonania.
Z problemem tym postanowili zmierzyć się twórcy aplikacji Geo3D (https://geo3d.pgi.gov.pl), rozwijanego w PIG-PIB od ponad dekady autorskiego narzędzia do internetowej wizualizacji struktur i danych geologicznych. Zaprezentowana w referacie nowa architektura silnika aplikacji pozwoliła na przełamanie dotychczasowych ograniczeń. Na przykładzie modelu GeoTOP, pokrywającego swoim zasięgiem obszar Holandii, wykazano, że dzięki nowatorskim metodom strumieniowania danych i zarządzania pamięcią, możliwa jest płynna praca z rekordową liczbą 315 milionów wokseli bezpośrednio w przeglądarce internetowej, również na urządzeniach mobilnych. Dla porównania, dotychczasowe rozwiązania umożliwiały wizualizację jedynie niewielkich fragmentów tego modelu, rzędu 6–8 milionów wokseli.
Dominik Szrek prezentuje przełomową technologię wizualizacji parametrycznych modeli geologicznych w Geo3D
Osiągnięcie to spotkało się z dużym uznaniem uczestników konferencji, zwłaszcza ze strony przedstawicieli gospodarzy. Okazuje się bowiem, że Chińska Służba Geologiczna posiada modele parametryczne wielokrotnie przewyższające rozmiarem holenderski GeoTOP, brakuje jej jednak technologii pozwalającej na ich wizualizację.
W kuluarowych rozmowach strona chińska wyraziła zainteresowanie testami wydajności polskiej aplikacji na swoich modelach, co otwiera perspektywę przyszłej współpracy technologicznej między obiema instytucjami.
Szczegóły zaprezentowanego raportu krajowego oraz sukcesy w pracach nad Geo3D pozwoliły ugruntować pozycję PIG-PIB w ścisłej światowej czołówce służb geologicznych wyznaczających kierunki rozwoju nowoczesnych technologii. W obliczu gwałtownych zmian związanych z rozwojem AI, niezwykle istotne jest kontynuowanie aktywnego udziału naszego Instytutu w spotkaniach GIC, co pozwala na utrzymanie realnego wpływu na tworzące się standardy oraz globalne kierunki rozwoju nowoczesnej geoinformatyki. Udział w pracach konsorcjum stanowi również bezcenną okazję do bezpośredniej wymiany wiedzy oraz czerpania z doświadczeń innych narodowych organizacji stojących przed wyzwaniami ery cyfrowej.
Tekst: Katarzyna Jóźwik, Dominik Szrek
