Minister Klimatu i Środowiska pozytywnie, z zastrzeżeniami, oceniła działalność Państwowego Instytutu Geologicznego - Państwowego Instytutu Badawczego za 2025 r. Oceny dokonano w ramach działań nadzorczych Ministra nad Instytutem i uwzględniała ona wyniki realizacji zadań państwowej służby geologicznej, działalności naukowo-badawczej, jak i jakość współpracy z administracją publiczną oraz instytucjami współpracującymi, a także wyniki przeprowadzonych kontroli.
Ocena została przygotowana na podstawie szerokiego zestawu informacji i dokumentów, w tym danych przekazywanych w ramach bieżącego monitorowania działalności PIG-PIB, rocznego sprawozdania finansowego, rocznego sprawozdania z działalności, uchwał Rady Naukowej Instytutu oraz wyników kontroli resortowych i zewnętrznych.
Istotnym elementem oceny były również opinie dotyczące współpracy z PIG-PIB, zebrane od 19 komórek organizacyjnych Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz innych podmiotów współpracujących z Instytutem. W większości przekazanych opinii wysoko oceniono jakość współpracy z Instytutem na poziomie roboczym – zarówno w wymiarze merytorycznym, jak i komunikacyjnym. Wśród mocnych stron wskazywano przede wszystkim zaangażowanie, profesjonalizm, wzajemną życzliwość oraz standaryzację realizowanych działań.
Analizie poddano m.in. rzetelność i terminowość przygotowywania przez Instytut wkładów do odpowiedzi na interpelacje i zapytania poselskie oraz opiniowania projektów aktów prawnych. W ramach współpracy z PIG-PIB realizowano zadania m.in. w zakresie projektu ustawy o zapewnieniu gospodarce krajowej dostępu do surowców, w tym surowców krytycznych, gdzie terminowo otrzymywano odpowiedzi, a wkłady otrzymywane od PIG-PIB były klarowne i syntetyczne.
Minister pozytywnie oceniła współpracę w obszarze międzynarodowym, w szczególności w zakresie działań związanych z wdrażaniem rozporządzenia CRMA, udziałem w pracach grup roboczych funkcjonujących przy Critical Raw Materials Board oraz realizacją innych inicjatyw dotyczących bezpieczeństwa surowcowego i polityki surowcowej Unii Europejskiej. Współpraca z przedstawicielami Instytutu przebiegała sprawnie i konstruktywnie, a przekazywane informacje oraz ekspertyzy stanowiły istotne wsparcie.
W 2025 r. w PIG-PIB prowadzono lub zakończono łącznie 20 kontroli, w tym 16 kontroli Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej dotyczących umów dotacji przedsięwzięć z zakresu państwowej służby geologicznej, jedną kontrolę Biura Kontroli i Audytu MKiŚ, jedną kontrolę Państwowej Inspekcji Pracy oraz dwie kontrole Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Wynikiem kontroli były dwie oceny pozytywne oraz 18 opisowych (w tym zawierające osiem zaleceń pokontrolnych).
Skala działalności PIG-PIB w 2025 r. potwierdza szeroki zakres kompetencji Instytutu. W ciągu roku realizowano łącznie 514 projektów, wobec 412 w 2024 r. Spośród wszystkich projektów: 344 zostały zakończone, 170 stanowiły projekty kontynuowane.
Realizowane projekty obejmowały zarówno zadania państwowej służby geologicznej, wynikające z przepisów Prawa geologicznego i górniczego (113 zadań) oraz Prawa wodnego (55 zadań), jak również projekty badawczo-rozwojowe oraz przedsięwzięcia realizowane na zlecenie podmiotów zewnętrznych.
Zadania państwowej służby geologicznej (PSG) wynikające z ustawy Prawo geologiczne i górnicze
W realizowanych zadaniach PSG koncentrowano się przede wszystkim na działaniach ukierunkowanych na szczegółowe rozpoznanie krajowej bazy surowcowej oraz ocenę jej znaczenia dla bezpieczeństwa surowcowego i energetycznego Polski. Prace obejmowały m.in. identyfikację i priorytetyzację krajowych złóż surowców krytycznych, prognozowanie zapotrzebowania gospodarki na kluczowe kopaliny, a także pogłębione rozpoznanie budowy geologicznej kraju. W ich wyniku wskazano surowce o znaczeniu strategicznym, określono priorytety dalszych działań badawczych oraz wytypowano obszary o największym potencjale do prowadzenia prac rozpoznawczych, mających na celu potwierdzenie bądź wykluczenie występowania określonych złóż.
Równolegle prowadzono prace związane z oceną potencjału geotermalnego Polski, obejmujące analizę głębokich struktur geologicznych Niżu Polskiego pod kątem wykorzystania ich potencjału geotermalnego oraz jako magazyny/składowiska substancji.
Istotnym elementem realizowanych zadań były również prace z zakresu kartografii geologicznej – łącznie opracowano ponad 100 arkuszy nowych map geologicznych, opracowywano modele budowy geologicznej 3D dla kolejnych struktur geologicznych, a także prowadzono kartowanie odsłonięć geologicznych powstających w trakcie realizacji inwestycji liniowych.
Ważny obszar działań stanowiły ponadto prace ukierunkowane na ograniczanie ryzyka związanego z zagrożeniami geologicznymi, w szczególności osuwiskami oraz zapadliskami. Znaczną część realizowanych działań stanowiły także zadania mające na celu gromadzenie i udostępnianie informacji geologicznej oraz rozwój cyfrowych baz danych geologicznych, co przyczynia się do zwiększenia dostępności i jakości informacji o budowie geologicznej kraju.
Zadania państwowej służby geologicznej (PSG) wynikające z ustawy Prawo wodne
Realizowane prace obejmowały w szczególności prowadzenie pomiarów, obserwacji i badań hydrogeologicznych, opracowywanie bieżących analiz oraz ocen sytuacji hydrogeologicznej kraju. Istotnym elementem działań było również gromadzenie, przetwarzanie i udostępnianie danych hydrogeologicznych. W ramach realizowanych zadań wykonywano także badania hydrogeologiczne na potrzeby planowania w gospodarowaniu wodami oraz kontynuowano opracowywanie kolejnych arkuszy Mapy Hydrogeologicznej Polski: Pierwszy poziom wodonośny – występowanie i hydrodynamika.
Przygotowywano kwartalne biuletyny informacyjne dotyczące wód podziemnych, rocznik hydrogeologiczny, a także prognozy i komunikaty odnoszące się do aktualnej sytuacji hydrogeologicznej kraju, w tym ostrzeżenia przed niebezpiecznymi zjawiskami zachodzącymi w strefach zasilania lub poboru wód podziemnych. Ponadto prowadzono bieżące prace związane z utrzymaniem i funkcjonowaniem sieci obserwacyjno-badawczej wód podziemnych, stanowiącej podstawę monitoringu i oceny stanu zasobów wód podziemnych w Polsce.
Projekty badawcze i badawczo-rozwojowe
W 2025 r. rozpoczęto realizację sześciu nowych projektów finansowanych ze środków europejskich:
- EMODnet 6. European Marine Observation and Data Network.
- PanAfGeo+ – Support to Geological Science and Technology.
- Badania geologiczne wspierające poszukiwania surowców krytycznych (CRM) w Uzbekistanie.
- Badanie ekosystemu wodnego w przełomie kłodzkim.
- METH2GEN. Konwersja metanu na wodór jako metoda redukcji emisji i pozyskiwania energii.
- MEMO. Monitoring metanu w opuszczonych kopalniach węgla.
W 2025 r. zakończono realizację siedmiu projektów finansowanych ze środków zagranicznych oraz programów NCN i NCBR:
- Integracja stratygrafii późnego paleozoiku wschodniej części Pangei równikowej.
- Zintegrowana stratygrafia i paleośrodowisko przełomu jury i kredy w Andach Południowych (basen Neuquén, Argentyna).
- EMODnet-5 cont. European Marine Observation and Data Network.
- PanAfGeo 2 – Panafrykańskie wsparcie dla partnerstwa Stowarzyszenie Europejskich Służb Geologicznych (EGS) i Organizacji Afrykańskich Służb Geologicznych (OAGS).
- CCUS ZEN Zeroemisyjna sieć ułatwiająca wdrażanie CCUS w klastrach przemysłowych.
- SEMACRET – zrównoważone poszukiwanie złóż surowców krytycznych ze skał magmowych w UE: Wyznaczenie sposobu przejścia na zieloną energię.
- RID II. Metody prowadzenia badań i doboru rozwiązań geotechnicznych dotyczących inwestycji drogowych.
Zlecenia obce
W 2025 r. realizowano 196 projektów (w 2024 r. 150 projektów), z których 164 miało charakter prac badawczo-rozwojowych, a 32 usług geologicznych.
