V RAJD PO ŚCIEŻCE GEOEDUKACYJNEJ "DOLINA ŚWIŚLINY"

W dniu 9 września 2026 r. odbył się V Rajd Pieszy po ścieżce geoedukacyjnej „Dolina Świśliny”, przygotowanej przez pracowników Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego, której uroczyste otwarcie miało miejsce w 2022 r. Od tego czasu prowadzenie rajdu na stałe wpisało się w kalendarz imprez geoedukacyjnych Oddziału Świętokrzyskiego PIG-PIB.  Organizatorami rajdu są: Stowarzyszenie „Witulin nad Świśliną” i Koło Gospodyń Wiejskich w Dołach Biskupich, natomiast uczestnikami – uczniowie szkół podstawowych z terenu gminy Kunów wraz z opiekunami.

W tegorocznym rajdzie wzięli udział wszyscy uczniowie Publicznej Szkoły Podstawowej im. Stanisława Staszica w Nietulisku Dużym z klas I-VIII w liczbie 53 wraz z Panią Dyrektor i Paniami nauczycielkami.

Wzorem lat ubiegłych rajd rozpoczął się od stanowiska Wióry, położonego przy zaporze Zbiornika Wióry. Znajduje się tu tablica informująca o tropach płazów i gadów wczesnotriasowych oraz niewielkie lapidarium złożone z okazów piaskowców dolnotriasowej formacji z Wiór. Na blokach skalnych, pozyskanych podczas budowy zbiornika, zachowały się niezwykle cenne odlewy śladów pozostawionych przez wczesnotriasowe gady, m.in. chiroterie, a także liczne struktury sedymentacyjne dokumentujące rzekę płynącą około 250 milionów lat temu. Wyjątkowe bogactwo i różnorodność tropów gadów oraz płazów odkrytych w Wiórach sprawiają, że stanowisko to należy do najważniejszych miejsc tego typu nie tylko w Polsce, ale również w skali europejskiej.

Następnie uczestnicy rajdu przeszli do dawnego kamieniołomu Doły Opacie, objętego obecnie ochroną jako pomnik przyrody, stanowiącego drugi przystanek ścieżki. Odsłaniają się w nim  dolomity formacji wojciechowickiej środkowego i górnego dewonu, powstałe w strefie pływowej morza.  Szczególne zainteresowanie uczniów wzbudziła mineralizacja kalcytem, tlenkami żelaza i manganu  oraz niewielka forma fałdu obalonego widoczna w zachodniej części ściany kamieniołomu. 

        Fascynacja znalezionymi okazami.

       Uczestnicy rajdu obserwujący fałd obalony w zachodniej części ściany kamieniołomu.

Na kolejnych przystankach ścieżki, zlokalizowanym w centralnej części miejscowości Dołów Biskupich zwanej Witulinem, uczestnicy rajdu zapoznali się z profilem granicy ret-wapień muszlowy. Osady retu wykształcone są w postaci piaskowców zwanych dolskimi, które były tu eksploatowane od XVII w. Do dziś zachowała się tu część zabudowań zakładów kamieniarskich z końca XIX wieku.

Następnym punktem był tzw. „Jaz ulgi” w Nietulisku Dużym, poza ścieżką geoedukacyjną. Jest to budowla hydrotechniczna z czasów staszicowskich, związana z funkcjonowaniem dawnej walcowni w Nietulisku. Wykonano ją z ciosów piaskowca dolskiego.

       „Jaz ulgi” w Nietulisku Dużym.

Zakończenie rajdu miało miejsce na terenie Publicznej Szkoły Podstawowej im. Stanisława Staszica w Nietulisku Dużym. Uczestniczył w nim Burmistrz Miasta i Gminy Kunów Lech Łodej. W swoim wystąpieniu podkreślił znaczenie ścieżki geoedukacyjnej  w promowaniu dziedzictwa geologicznego Gminy  Kunów. Przedstawicielkom Oddziału Świętokrzyskiego PIG-PIB, wręczył pamiątkowe puchary, ufundowane przez Stowarzyszenie „Witulin nad Świśliną”. Zwieńczenie stanowił poczęstunek przygotowany przez Koło Gospodyń Wiejskich w Dołach Biskupich.

        Przedstawiciele Instytucji zaangażowanych w rajd z pamiątkowymi pucharami.

Tekst A. Mader, E. Bąk

Zdjęcia: E. Bąk

Udział w wydarzeniu został sfinansowany ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w ramach zadania psg pn. „Ochrona georóżnorodności i geoturystyka”.