Warsztaty terenowe „Śladem jurajskiego i neogeńskiego morza” za nami

W dniu 3 października 2026 r. odbyły się warsztaty terenowe dla geoedukatorów pt. „Śladem jurajskiego i neogeńskiego morza”, zorganizowane z okazji Międzynarodowego Dnia Georóżnorodności.

Organizatorami wydarzenia byli Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy, Oddział Świętokrzyski im. Jana Czarnockiego w Kielcach, Świętokrzyski Geopark Światowy UNESCO oraz Polskie Towarzystwo Geologiczne – Oddział Świętokrzyski.

Warsztaty miały charakter całodniowych zajęć terenowych. Ich trasa prowadziła przez Szydłów, Gacki koło Szydłowa, Gartatowice, Gołuchów oraz Morawicę. Uczestnicy mieli okazję zapoznać się z różnorodnymi stanowiskami geologicznymi południowego obrzeżenia Gór Świętokrzyskich i Ponidzia, dokumentującymi m.in. osady neogeńskiego morza, utwory czwartorzędowe oraz skały jury i triasu.

Pierwszym punktem programu był Szydłów, gdzie w skarpie u podnóża kościoła Wszystkich Świętych omówiono odsłonięcie utworów miocenu (fot. 1).

Fot. 1. Przy odsłonięciu miocenu w Szydłowie

 Następnie uczestnicy udali się do Gacek koło Szydłowa, gdzie na terenie dawnej kopalni gliny zaprezentowano profil utworów czwartorzędowych. Kolejnym etapem były Gartatowice. W dawnym wyrobisku po eksploatacji gipsów, objętym obecnie ochroną jako stanowisko dokumentacyjne, uczestnicy poznali budowę i zróżnicowanie mioceńskich utworów gipsowych oraz związane z nimi zjawiska krasowe (fot. 2).

Fot. 2. Podczas pobytu w Gartatowicach

 Program został dodatkowo rozszerzony o wizytę przy odsłonięciu mioceńskich piasków w Gartatowicach, stanowiących kolejny interesujący element zapisu sedymentacji neogeńskiej w tej części regionu W Gołuchowie uczestnicy odwiedzili dawne wyrobisko wapieni górnojurajskich, również objęte ochroną jako stanowisko dokumentacyjne (fot. 3).

Fot. 3. Warsztaty w kamieniołomie w Gołuchowie

Ostatnim punktem warsztatów była Morawica, gdzie na wzgórzu z kaplicą Oraczewskich omówiono budowę geologiczną rejonu, ze szczególnym uwzględnieniem utworów jurajskich oraz triasowych wapieni muszlowych (fot. 4.)

Fot. 4. Grupa pod wzgórzem z kapicą Oraczewskich

Warsztaty prowadzili: dr hab. Anna Fijałkowska-Mader, prof. PIG-PIB, dr Zbigniew Złonkiewicz, mgr Michał Poros oraz mgr Witold Wesołowski.

Tegoroczne wydarzenie było drugą edycją warsztatów terenowych organizowanych w ramach obchodów Międzynarodowego Dnia Georóżnorodności. Spotkanie było okazją nie tylko do prezentacji interesujących stanowisk geologicznych regionu świętokrzyskiego, ale również do wymiany doświadczeń związanych z geoedukacją i popularyzacją dziedzictwa geologicznego.

Dziękujemy wszystkim uczestnikom za udział i aktywne uczestnictwo w zajęciach terenowych. Do zobaczenia podczas kolejnych wydarzeń organizowanych przez Oddział Świętokrzyski PIG-PIB.

Tekst: Witold Wesołowski

Zdjęcia: Oskar Gruszczyński, Michał Poros, Witold Wesołowski

Organizacja warsztatów została sfinansowana ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w ramach zadania psg pn. „Ochrona georóżnorodności i geoturystyka”.