W ramach serii Prace PIG ukazało się nowe opracowanie (Tom 210) pt. "Geneza osadów formacji łupków z Gór Pieprzowych (region świętokrzyski, SE Polska)". Autorem pracy jest Włodzimierz R. Kowalski.
Odsłonięcia osadów formacji łupków z Gór Pieprzowych, środkowa część kambru środkowego
W pracy przedstawiono nową interpretację warunków powstawania jednych z najstarszych osadów kambryjskich w regionie świętokrzyskim. Badania koncentrowały się na formacji łupków z Gór Pieprzowych – unikalnym zespole skał powstałych około 500 mln lat temu, zawierającym zarówno skamieniałości organizmów, jak i ślady ich aktywności. Autor przeanalizował zmiany środowiska sedymentacyjnego oraz ich powiązania z aktywnością tektoniczną podłoża.
Ślady działalności życiowej organizmów bezszkieletowych z łomu k. Kamienia Łukawskiego
Wskazano na charakter zmian warunków sedymentacji w basenie. Praca wskazuje, że osady nie powstawały w jednolitych warunkach spokojnego dna morskiego, jak wcześniej zakładano. Zmieniające się procesy sedymentacyjne były silnie związane z ruchami tektonicznymi i lokalną aktywnością geologiczną basenu. Szczególną uwagę poświęcono klastom – fragmentom starszych skał obecnym w obrębie osadów, które świadczą o okresowych epizodach destabilizacji podłoża i transportu materiału skalnego.
Połówka konkrecji mułowcowo-wapiennej, pękniętej po powierzchni żyły kalcytowej
Autor zwraca uwagę na wyjątkowo lokalny charakter części procesów geologicznych zachodzących w rejonie Gór Pieprzowych. Analiza wieku i pochodzenia klastów pozwoliła lepiej odtworzyć warunki panujące w środkowym kambrze oraz wskazać, że środowisko sedymentacji było bardziej dynamiczne i zróżnicowane niż dotychczas sądzono. Wyniki badań pomagają lepiej zrozumieć ewolucję wczesnych basenów sedymentacyjnych na obszarze dzisiejszych Gór Świętokrzyskich.
Konkrecje kuliste występujące na powierzchniowych częściach ławic
Publikacja ma znaczenie nie tylko dla badań regionalnych, ale także dla rekonstrukcji procesów geologicznych. Pokazuje, jak współczesne analizy sedymentologiczne, tektoniczne i paleontologiczne pozwalają reinterpretować klasyczne stanowiska geologiczne oraz dostarczają nowych informacji o historii mórz kambryjskich.
Zapraszamy do lektury!
Prace PIG Tom 210 (2026)
Prace Państwowego Instytutu Geologicznego to seria o długoletniej tradycji - pierwszy numer ukazał się w 1921 roku. Od 2023 r. Prace Państwowego Instytutu Geologicznego są publikowane jedynie w formie elektronicznej (pliki pdf dostępne on-line), a od 2024 r. w serii Prace publikowane są nie tylko opracowania o charakterze monograficznym, lecz także oryginalne i przeglądowe artykuły z zakresu geologii regionalnej Polski i nauk pokrewnych.
Przewodniczącą Komitetu redakcyjnego jest dr hab. Anna Hrynowiecka, a w skład redakcji wchodzą: Patrycja Dworczak, dr Dariusz Gałązka, dr Andrzej Głuszyński, dr hab. Jacek Grabowski, Dorota Kaulbarsz, dr Mirosław Lidzbarski, dr Edyta Majer, dr hab. Teresa Podhalańska, dr Sylwester Salwa, dr Ewa Szynkaruk i Jarosław Zacharski.
