W dniach 5–8 maja 2026 r. w Światowym Geoparku UNESCO Regionu Gór Bukowych (Bükk-vidék UNESCO Global Geopark) na Węgrzech odbyło się IV Spotkanie Geoparkowe Państw Grupy Wyszehradzkiej (V4 Geopark Meeting 2026). Wydarzenie stanowiło platformę wymiany doświadczeń pomiędzy przedstawicielami geoparków, ministerstw, parków narodowych oraz instytucji odpowiedzialnych za ochronę i promocję dziedzictwa geologicznego z Czech, Polski, Słowacji i Węgier. Gospodarzami spotkania byli Geopark Regionu Gór Bukowych oraz Dyrekcja Parku Narodowego Gór Bukowych, a obrady odbywały się w nowoczesnym centrum edukacyjno-turystycznym Szeleta Park Visitor Centre w Miszkolcu.
Uczestnicy spotkania
Stronę polską reprezentowali: prof. Piotr Migoń i dr Edyta Pijet-Migoń ze Światowego Geoparku UNESCO Kraina Wygasłych Wulkanów oraz mgr Witold Wesołowski z Oddziału Świętokrzyskiego im. Jana Czarnockiego Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego w Kielcach, będący jednocześnie członkiem zarządu Stowarzyszenia Gmin Geopark Świętokrzyski.
Przedstawiciele polskiej delegacji (fot. Ľubomír Štrba)
Jednym z kluczowych elementów pierwszego dnia spotkania były raporty krajowe przedstawiające działania geoparkowe realizowane w poszczególnych państwach V4. W imieniu Polski zaprezentowano aktywność polskich geoparków oraz Forum Polskich Geoparków, ze szczególnym uwzględnieniem działań polskich Światowych Geoparków UNESCO na forum Europejskiej Sieci Geoparków (European Geoparks Network – EGN) oraz Światowej Sieci Geoparków UNESCO (Global Geoparks Network – GGN). Szczególną uwagę zwrócono na rozwijającą się współpracę pomiędzy geoparkami, obejmującą m.in. przygotowanie map i przewodników geoturystycznych, materiałów edukacyjnych, udział ekspertów PIG-PIB w radach naukowych i programowych geoparków, a także działania popularyzujące nauki o Ziemi.
Ważnym elementem programu było wystąpienie mgr. Witolda Wesołowskiego, który przedstawił wybrane dobre praktyki realizowane w Świętokrzyskim Światowym Geoparku UNESCO. Szczególny nacisk położono na program „Geo-Szkoła”, działania geoedukacyjne skierowane do dzieci i młodzieży oraz program szkolenia przewodników geoparkowych „Geo-Guide”. Podkreślono również bardzo dobrą współpracę Świętokrzyskiego Światowego Geoparku UNESCO z Państwowym Instytutem Geologicznym – Państwowym Instytutem Badawczym, w szczególności z Oddziałem Świętokrzyskim im. Jana Czarnockiego w Kielcach. Efektem tej współpracy są liczne wspólne przedsięwzięcia edukacyjne, popularyzatorskie i geoturystyczne, w tym opracowanie mapy geoturystycznej oraz przewodnika po Świętokrzyskim Światowym Geoparku UNESCO.
Istotnym elementem spotkania był także panel poświęcony dobrym praktykom angażowania społeczności lokalnych. Prezentowano rozwiązania z zakresu geoedukacji, interpretacji dziedzictwa geologicznego, szkoleń przewodników geoparkowych oraz promocji lokalnych produktów i tradycji regionalnych. Dyskutowano również nad dalszą współpracą geoparków państw V4 oraz realizacją wspólnych inicjatyw w ramach Światowej Sieci Geoparków UNESCO (GGN).
Integralną częścią wydarzenia były sesje terenowe, podczas których uczestnicy odwiedzili liczne obiekty geologiczne, geoturystyczne i edukacyjne Geoparku Regionu Gór Bukowych. W programie znalazły się m.in.: Szeleta Park Visitor Centre, jaskinie Anna-barlang, Suba-lyuk i Szent István-barlang, dawne kamieniołomy, skalne osiedla w Noszvaj, odsłonięcia skalne w Szomolyai kaptárkövek oraz obiekty dziedzictwa przemysłowego związane z historycznym hutnictwem żelaza. Szczególną uwagę zwrócono na przykłady skutecznego łączenia ochrony dziedzictwa geologicznego z rozwojem turystyki, edukacji oraz lokalnej przedsiębiorczości.
Fragment ekspozycji w Szeleta Park Visitor Centre (fot. W. Wesołowski)
Fragment tzw. „Zamarzniętego Wodospadu” w Jaskini św. Stefana (fot. W. Wesołowski)
Domy wykute w skałach tufowych w Noszvaj barlanglakások (fot. W. Wesołowski)
Uczestnicy spotkania podczas wizyty na ścieżce edukacyjnej w Szomolyai kaptárkövek (fot. W. Wesołowski)
Spotkanie potwierdziło rosnące znaczenie współpracy geoparków państw Europy Środkowej oraz potrzebę dalszego wzmacniania działań związanych z ochroną dziedzictwa geologicznego, geoedukacją i popularyzacją nauk o Ziemi. Udział przedstawiciela Oddziału Świętokrzyskiego PIG-PIB był okazją do promocji działań realizowanych wspólnie przez PIG-PIB i geoparki w Polsce, a także do wymiany doświadczeń z partnerami zagranicznymi.
Tekst: Witold Wesołowski
Udział w wydarzeniu został sfinansowany z z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, w ramach zadania pn. „Ochrona georóżnorodności, geoedukacja i geoturystyka”.
