W dniach 7–9 września 2026 r. w Wiśle odbyła się XIII Szkoła Górnictwa Odkrywkowego. W pierwszym dniu wydarzenia uczestniczył dyrektor Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego prof. dr hab. Krzysztof Szamałek, który objął konferencję patronatem honorowym. Instytut reprezentowała również zastępca dyrektora PIG-PIB ds. państwowej służby geologicznej dr Olimpia Kozłowska oraz liczne grono ekspertów Instytutu, którzy przygotowali wystąpienia poświęcone m.in. barierom rozwoju górnictwa, społecznym uwarunkowaniom dostępu do surowców mineralnych, gospodarce zasobami złóż, wpływowi eksploatacji na warunki wodne oraz rekultywacji terenów pogórniczych.
Szkoła Górnictwa Odkrywkowego jest jednym z najważniejszych w Polsce wydarzeń naukowo-technicznych, poświęconych górnictwu odkrywkowemu. Tegoroczna edycja zgromadziła ponad 330 uczestników reprezentujących przeszło 150 przedsiębiorstw i instytucji. Wśród nich znaleźli się przedstawiciele administracji publicznej, świata nauki, instytutów badawczych, zakładów górniczych, biur projektowych oraz firm dostarczających technologie i rozwiązania dla branży wydobywczej.
Uczestnicy Szkoły Górnictwa Odkrywkowego
Uczestnicy Szkoły Górnictwa Odkrywkowego
W ciągu trzech dni Szkoły wygłoszono 64 wykłady i prezentacje przygotowane przez ponad 150 autorów i współautorów. Dyskusje obejmowały m.in. politykę surowcową państwa, bezpieczeństwo dostaw surowców, regulacje prawne, dialog społeczny, nowoczesne technologie wydobycia, ochronę środowiska, gospodarkę wodną oraz rekultywację i rewitalizację terenów pogórniczych.
Istotnym punktem programu było wystąpienie dr Olimpii Kozłowskiej z PIG-PIB zatytułowane „Państwowa Służba Geologiczna między zasobem a zakazem – współczesne bariery dla górnictwa”. Referat wpisywał się w jedną z najważniejszych debat tegorocznej konferencji, dotyczącą możliwości wykorzystania krajowych zasobów surowcowych w warunkach coraz bardziej złożonych regulacji prawnych, środowiskowych, społecznych i przestrzennych.
Wystąpienie dr Olimpii Kozłowskiej
Problematyka ta ma szczególne znaczenie wobec rosnącego zapotrzebowania na surowce niezbędne do realizacji inwestycji infrastrukturalnych, rozwoju budownictwa, modernizacji sieci transportowych, transformacji energetycznej oraz wzmacniania bezpieczeństwa gospodarczego państwa. Polska dysponuje bogatą bazą zasobową oraz rozwiniętymi kompetencjami technologicznymi, jednak dalszy rozwój wydobycia ograniczają między innymi skomplikowane procedury formalnoprawne związane z opiniowaniem przez samorządy, czy decyzjami środowiskowymi, odrolnianiem i odlesianiem gruntów, co w efekcie stanowi coraz większe bariery i wyzwania dla prowadzenia działalności sektora wydobywczego.
Mariusz Dyka z Zakładu Geologii Środowiskowej reprezentował Instytut w części konferencji poświęconej zagospodarowaniu terenów po zakończeniu eksploatacji. Wygłosił referat pt. „Geologiczne aspekty rekultywacji – na co powinniśmy zwrócić uwagę”. W wystąpieniu podkreślił znaczenie rozpoznania budowy geologicznej i warunków środowiskowych przy planowaniu nowych funkcji terenów pogórniczych. Rekultywacja stanowi ważny etap działalności górniczej, wymagający uwzględnienia nie tylko przyszłego sposobu zagospodarowania obszaru, lecz także jego stabilności, warunków wodnych oraz bezpieczeństwa, a odpowiednio zrekultywowany po wydobyciu obszar wnosi nowe, cenne dla społeczeństwa i środowiska wartości.
Wystąpienie Mariusza Dyki
Ważny, społeczny wymiar gospodarki surowcowej został przedstawiony w referacie pt. „Potrzeba dialogu społecznego na rzecz dostępu do surowców mineralnych”, przygotowanym przez Agatę Spiżewską z Oddziału Świętokrzyskiego PIG-PIB oraz Waldemara Kaźmierczaka z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego. Wystąpienie dotyczyło znaczenia dialogu z lokalnymi społecznościami i pozostałymi interesariuszami dla odpowiedzialnego korzystania z krajowych złóż. Akceptacja społeczna i rzetelna komunikacja mają istotny wpływ na możliwość realizacji przedsięwzięć wydobywczych, a tym samym na zapewnienie dostępu do surowców mineralnych potrzebnych gospodarce.
Przedstawiciele PIG-PIB zaprezentowali także referat pt. „Presja górnictwa surowców skalnych na warunki wodne w rejonie Kielc”, przygotowany przez dr inż. Katarzynę Białecką i dr. hab. Jana Prażaka z Oddziału Świętokrzyskiego PIG-PIB. Wystąpienie dotyczyło jednego z kluczowych środowiskowych aspektów działalności wydobywczej – jej oddziaływania na warunki wodne. Rozpoznanie warunków hydrogeologicznych oraz monitorowanie zmian zachodzących w otoczeniu kopalń są kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa zaopatrzenia lokalnych mieszkańców w wodę, prawidłowego prowadzenia eksploatacji oraz ograniczania jej wpływu na środowisko. Omówiono działania realizowane przez Państwową Służbę Geologiczną, których celem jest zachowanie równowagi pomiędzy ochroną zasobów wodnych wykorzystywanych na potrzeby ludności a możliwością prowadzenia działalności wydobywczej.
Wystąpienie dr inż. Katarzyny Białeckiej
Silnie zaznaczona była obecność ekspertów PIG-PIB w ostatnim dniu konferencji. Dariusz Brzeziński, Martyna Czapigo-Czapla, Elwira Drążek, Joanna Fabiańczyk, Wojciech Miśkiewicz i Mateusz Wołoszka z Zakładu Geologii Gospodarczej i Bilansowania Złóż przygotowali prezentację pt. „MIDAS – nowa wersja aplikacji Systemu Gospodarki i Ochrony Bogactw Mineralnych – wygodniej i nowocześniej o złożach i surowcach”. System MIDAS służy gromadzeniu i udostępnianiu informacji o krajowych złożach kopalin oraz gospodarce surowcami mineralnymi. Jego nowa wersja ułatwia użytkownikom dostęp do zgromadzonych danych i korzystanie z zasobów systemu.
Wystąpienie Dariusza Brzezińskiego
Kolejne wystąpienie przedstawicielki Instytutu – Moniki Kwiatkowskiej z Zakładu Polityki Surowcowej – było poświęcone analizie porównawczej krajowych złóż kamieni łamanych i blocznych na podstawie wybranych typów skał magmowych. W referacie uwzględniono zasoby tych kopalin, trendy w ich wydobyciu oraz wystarczalność krajowej bazy zasobowej. Zagadnienia te mają istotne znaczenie m.in. dla planowania rozwoju budownictwa i infrastruktury oraz zapewnienia odpowiedniej podaży surowców skalnych.
Wystąpienie Moniki Kwiatkowskiej
Problematykę prognozowania potrzeb surowcowych podjął również Michał Pilaszkiewicz z Zakładu Polityki Surowcowej w referacie pt. „Prognozowane zapotrzebowanie na dolomity przemysłowe i ocena bazy zasobowej”. Analiza przyszłego zapotrzebowania na ten surowiec w zestawieniu z rozpoznanymi zasobami stanowi ważny element oceny bezpieczeństwa surowcowego oraz możliwości zaspokojenia potrzeb krajowej gospodarki.
Wystąpienie Michała Pilaszkiewicza
Z-za dyrektora ds. psg Olimpia Kozłowska uczestniczyła w przygotowywaniu apelu do rządzących, który ma zawierać wnioski i postulaty dotyczące przyszłości krajowego górnictwa odkrywkowego oraz dostępu do złóż surowców mineralnych. Dokument będzie oparty na przemyśleniach i wnioskach m.in. wynikających z prac realizowanych przez psg, a także członków Sekcji Technologii Górniczych Komitetu Górnictwa PAN.
Podczas wydarzenia 12 osób zostało uhonorowane okolicznościową statuetką w uznaniu za ich wkład w rozwój górnictwa odkrywkowego. Wśród nich znalazła się z-ca dyrektora ds. psg dr Olimpia Kozłowska. Pani Dyrektor została również powołana do Sekcji Technologii Górniczych Komitetu Górnictwa PAN.
Wręczenie statuetek i dyplomów
Liczny udział ekspertów PIG-PIB w XIII Szkole Górnictwa Odkrywkowego był okazją do przedstawienia wiedzy i doświadczeń Instytutu w debacie o odpowiedzialnym wykorzystaniu krajowej bazy surowcowej. Zakres zaprezentowanych tematów – od informacji o zasobach i prognozowania zapotrzebowania na surowce, przez bariery prawne i dialog społeczny, aż po warunki wodne i rekultywację – potwierdził ważną rolę państwowej służby geologicznej w racjonalnym gospodarowaniu złożami oraz łączeniu potrzeb gospodarki z wymaganiami ochrony środowiska i interesami lokalnych społeczności, a przede wszystkim gospodarki Państwa.
Organizatorem XIII Szkoły Górnictwa Odkrywkowego była Katedra Inżynierii Górniczej i Bezpieczeństwa Pracy Wydziału Inżynierii Lądowej i Gospodarki Zasobami Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Wydarzenie zorganizowano przy współudziale i wsparciu: Komitetu Górnictwa Polskiej Akademii Nauk, Sekcji Technologii Górniczych Komitetu Górnictwa PAN, Głównej Komisji Górnictwa Skalnego ZG SITG, Stowarzyszenia Polskich Inżynierów Strzałowych, Fundacji Nauka i Tradycje Górnicze przy Wydziale Inżynierii Lądowej i Gospodarki Zasobami AGH w Krakowie.
Szkoła odbyła się pod patronatem honorowym Minister Klimatu i Środowiska, Pani Pauliny Hennig-Kloski, oraz Ministra Energii, Pana Miłosza Motyki. Patronów reprezentowali Główny Geolog Kraju, prof. Krzysztof Galos z Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz dr Piotr Otawski, Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska.
Patronat honorowy nad wydarzeniem objęli również: Rektor Akademii Górniczo-Hutniczej – prof. Jerzy Lis, Przewodniczący Komitetu Górnictwa PAN – prof. Rafał Wiśniowski, Prezes Wyższego Urzędu Górniczego – dr Piotr Litwa, Dyrektor Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego – prof. Krzysztof Szamałek, Prezes ZG SITG w Katowicach – dr Zbigniew Lubosik, Prezes Ogólnopolskiej Izby Gospodarczej Drogownictwa – Barbara Dzieciuchowicz i Prezes Polskiego Związku Producentów Kruszyw – Łukasz Leśnik.
Zdjęcia: Organizatorzy
