Zadania państwowej służby geologicznej, cyfrowy dostęp do informacji o złożach kopalin, potencjał głębokiej geotermii oraz badania wodoru ziemnego – te zagadnienia zaprezentowali przedstawiciele Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego podczas X Jubileuszowej Międzynarodowej Konferencji Naukowo-Technicznej „Energia, środowisko, eksploatacja kopalin – zarządzanie i zrównoważony rozwój”. Wydarzenie odbyło się w dniach 14–16 września 2026 r. w Filii Politechniki Śląskiej w Rybniku, w Centrum Kompetencji OZE i Technologii Wodorowych.
W spotkaniu uczestniczyło 155 osób reprezentujących uczelnie krajowe i zagraniczne, samorządy oraz przedsiębiorstwa sektora energetycznego i poszukiwawczo-wydobywczego.
Sala konferencyjna z uczestnikami. Fot. Organizatorzy
Organizatorami konferencji były Stowarzyszenie Wychowanków Politechniki Śląskiej – Oddział CKI Rybnik oraz Dyrekcja Filii Politechniki Śląskiej w Rybniku.
Trzydniowe obrady poświęcono wyzwaniom transformacji energetycznej, nowoczesnym technologiom eksploatacji kopalin, ochronie środowiska oraz odpowiedzialnemu zarządzaniu zasobami. Program obejmował m.in. przyszłość sektora węglowego, rozwój morskiej energetyki wiatrowej, technologie wodorowe, magazynowanie gazów i energii oraz odzysk energii z odpadów i biomasy.
Dyskutowano również o wykorzystaniu metanu kopalnianego, rekultywacji terenów pogórniczych, zastosowaniach sztucznej inteligencji, diagnostyce maszyn, bezpieczeństwie pracy i rozwoju kompetencji. Ważnym wątkiem było wykorzystanie doświadczeń górnictwa podziemnego w budownictwie, zwłaszcza przy drążeniu tuneli. Po raz pierwszy tematyka konferencji objęła także technologie obronne i podwójnego zastosowania.
PIG-PIB reprezentowali: zastępca dyrektora PIG-PIB ds. państwowej służby geologicznej dr Olimpia Kozłowska, Dariusz Brzeziński z Zakładu Geologii Gospodarczej i Bilansowania Złóż, dr Mariusz Socha, kierownik Zakładu Wód Termalnych, Leczniczych i Solanek oraz Jarosław Zacharski z Zakładu Geologii Regionalnej i Złożowej. Ich wystąpienia dotyczyły zarówno informacji geologicznej wspierającej działalność sektora wydobywczego, jak i rozpoznawania zasobów, które mogą odegrać istotną rolę w transformacji energetycznej.
Dr Olimpia Kozłowska podczas wystąpienia
Drugiego dnia konferencji, podczas sesji „Rozwój kompetencji”, dr Olimpia Kozłowska wygłosiła referat pt. „Zadania państwowej służby geologicznej a wyzwania współczesnego górnictwa”. Wystąpienie wprowadziło do obrad zagadnienia związane z rolą państwowej służby geologicznej wobec zmieniających się potrzeb branży wydobywczej.
W odbywającej się równolegle sesji „Technologie w przemyśle i ochronie środowiska” Dariusz Brzeziński przedstawił prezentację pt. „Baza danych MIDAS – źródło informacji o zasobach kopalin w złożach”. Omówił cyfrową transformację systemu i nową architekturę aplikacji, a także funkcjonalności trzech modułów: „Złoża kopalin”, „Rejestr Obszarów Górniczych” oraz „Mapa”. Zaprezentował rozwiązania ułatwiające analizę danych i integrację z innymi aplikacjami PIG-PIB. Była to okazja do przybliżenia możliwości nowej aplikacji MIDAS naukowcom, specjalistom oraz przedstawicielom przemysłu wydobywczego i energetycznego z Polski i zagranicy.
Trzeciego dnia obrad, w sesji „Rozwój energetyki”, dr Mariusz Socha wygłosił referat pt. „Głęboka geotermia – potencjał wykorzystania ciepła górotworu w Polsce”. Przedstawił możliwości szerszego wykorzystania energii geotermalnej oraz jej potencjalną rolę w transformacji krajowego ciepłownictwa systemowego. Jak wskazał w prezentacji, około 80% udokumentowanych zasobów eksploatacyjnych wód termalnych pozostaje niewykorzystanych. Dotychczas znajdują one zastosowanie przede wszystkim w ciepłownictwie, lecznictwie i rekreacji, jednak istnieją możliwości ich wykorzystania na większą skalę.
Prelegent zwrócił uwagę, że rozwój geotermii wymaga nie tylko wykonywania kolejnych otworów i zwiększania zainstalowanej mocy, lecz także efektywnego zagospodarowania już dostępnych źródeł. Szczególne znaczenie ma ich właściwe włączenie do systemów ciepłowniczych. Praca źródła geotermalnego w podstawie obciążenia sieci, czyli pokrywanie stałej części zapotrzebowania na ciepło, może zwiększyć wykorzystanie istniejącej infrastruktury i poprawić warunki ekonomiczne funkcjonowania instalacji.
W wystąpieniu omówiono również znaczenie programów wspierających poszukiwanie i udostępnianie wód termalnych oraz perspektywy rozwoju geotermii w większych miastach. Analizy PIG-PIB dotyczące wybranych ośrodków na Niżu Polskim wskazują, że połączenie odpowiednich warunków geologicznych, istniejących sieci ciepłowniczych i dużego zapotrzebowania na ciepło może sprzyjać realizacji takich przedsięwzięć. Stabilność produkcji oraz niezależność od warunków pogodowych czynią geotermię ważnym kierunkiem rozwoju lokalnych źródeł energii. Pełne wykorzystanie jej potencjału zależy jednak od dostosowania instalacji do potrzeb odbiorców i efektywnego zagospodarowania dostępnego ciepła.
Kolejnym obszarem badań zaprezentowanym przez Instytut był wodór ziemny. Podczas sesji „Technologie wodorowe – zasoby i potencjał badawczy” Jarosław Zacharski przedstawił referat pt. „Wodór ziemny w Polsce: występowanie, potencjał złożowy i geneza w świetle badań państwowej służby geologicznej”. Prezentacja dotyczyła naturalnego występowania wodoru, oceny jego potencjału złożowego oraz zagadnień związanych z jego pochodzeniem, rozpatrywanych w świetle badań państwowej służby geologicznej. Współautorami wystąpienia byli dr Krystian Wójcik, Wiktoria Brzezińska-Paciorek, Aleksandra Czul, Michał Madej, Marcin Tymiński, Dariusz Siekiera, Wojciech Miśkiewicz, dr Adam Wójcicki, Agnieszka Malon oraz Marcin Łojek.
Jarosław Zacharski podczas prezentacji
Obradom towarzyszyły wyjazdy studyjne do obiektów przemysłowych i poprzemysłowych oraz uroczyste nadanie auli Filii Politechniki Śląskiej w Rybniku imienia doc. dr. inż. Szczepana Wyry.
Jubileuszowa konferencja stworzyła przestrzeń do wymiany doświadczeń między nauką, przemysłem i samorządami. Wystąpienia przedstawicieli PIG-PIB wniosły do tej dyskusji perspektywę geologiczną – od rozpoznawania i dokumentowania zasobów, przez udostępnianie danych, po ocenę możliwości wykorzystania ciepła Ziemi i wodoru naturalnego.
