Kamień jako surowiec, element krajobrazu i materiał wykorzystywany w architekturze był tematem XXXI Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej „Kamień w złożu, krajobrazie i architekturze”, która odbyła się 24–25 września 2026 r. W wydarzeniu uczestniczyło 90 osób reprezentujących środowisko naukowe, administrację, instytucje edukacyjne i kulturalne, organizacje branżowe oraz przedsiębiorstwa sektora surowców skalnych.
Tegoroczna edycja po raz pierwszy miała wymiar międzynarodowy – w gronie prelegentów i autorów prezentacji znaleźli się również uczestnicy spoza Polski.
Rozpoczęcie konferencji (fot. K. Świerczewski)
Honorowy patronat nad konferencją objęli: minister klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska, prezes Wyższego Urzędu Górniczego Piotr Litwa, Marszałek Województwa Świętokrzyskiego Renata Janik oraz Prezydent Miasta Kielce Agata Wojda. Patronem medialnym wydarzenia było Radio Kielce.
Konferencję otworzyła mgr inż. Agata Spiżewska, dyrektor Oddziału Świętokrzyskiego PIG-PIB. Powitała uczestników, przedstawiła tematykę tegorocznego spotkania oraz podziękowała patronom i sponsorom – spółce Eurovia Kruszywa S.A. oraz Kopalni Gipsu „Leszcze” S.A.
Mgr inż. Agata Spiżewska, dyrektor Oddziału Świętokrzyskiego PIG-PIB (fot. K. Świerczewski)
Wśród gości honorowych znaleźli się m.in.:
- mgr Agnieszka Sternicka, główna specjalistka w Wydziale Służby Geologicznej w Departamencie Geologii Ministerstwa Klimatu i Środowiska;
- mgr inż. Michał Firlej, prezes zarządu Polskiego Związku Kamieniarstwa;
- mgr inż. Marzena Rabiasz, dyrektor Okręgowego Urzędu Górniczego w Kielcach;
- mgr inż. Iwona Kędzierska-Gębska, regionalny dyrektor ochrony środowiska w Kielcach;
- inż. Marzena Bakalarz-Doropowicz, prezes zarządu Oddziału Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Górnictwa w Kielcach;
- dr inż. Wojciech Gwizdak, przewodniczący Rady Świętokrzyskiej Okręgowej Izby Architektów RP;
- mgr inż. Mateusz Turek, prezes zarządu Kopalni Gipsu „Leszcze” S.A.;
- przedstawicielki spółki Eurovia Kruszywa: mgr inż. Katarzyna Galus-Pawlik, mgr inż. Agnieszka Śliwa, mgr inż. Katarzyna Szałach i mgr inż. Anna Parzygnat;
- geolodzy z województw mazowieckiego, śląskiego i świętokrzyskiego.
Podczas otwarcia dr Olimpia Kozłowska, zastępca dyrektora PIG-PIB ds. państwowej służby geologicznej, omówiła wyzwania stojące przed branżą wydobywczą w regionie świętokrzyskim.
Dr Olimpia Kozłowska, zastępca dyrektora PIG-PIB ds. państwowej służby geologicznej (fot. K. Świerczewski)
Mgr Agnieszka Sternicka z Ministerstwa Klimatu i Środowiska podkreśliła znaczenie działań Instytutu na rzecz popularyzacji georóżnorodności, geoedukacji i geoturystyki oraz budowania świadomości społecznej dotyczącej racjonalnego wykorzystania surowców naturalnych.
Mgr Agnieszka Sternicka, główna specjalistka w Wydziale Służby Geologicznej w Departamencie Geologii Ministerstwa Klimatu i Środowiska (fot. K. Świerczewski)
Uczestników powitał również mgr Mirosław Hejduk, dyrektor Geonatury Kielce.
Mgr Mirosław Hejduk, dyrektor Geonatury Kielce (fot. K. Świerczewski)
Sesję referatową poprzedziła prezentacja sponsora – spółki Eurovia Kruszywa. Obrady poprowadziły dr hab. Maria Górska-Zabielska, prof. UJK oraz dr Katarzyna Szadkowska. Wystąpienia dotyczyły m.in. wydobycia i produkcji gipsu w Polsce, historii eksploatacji granitu w rejonie Strzegomia, procesów niszczenia kamienia oraz wykorzystania surowców skalnych w architekturze.
Dr Katarzyna Szadkowska z Oddziału Dolnośląskiego PIG-PIB
W programie znalazły się również zagadnienia związane z krajobrazem Ponidzia, zagospodarowaniem terenów pogórniczych oraz walorami naukowymi i edukacyjnymi stanowiska dokumentacyjnego „Dinozaury z Borkowic”. Osobne wystąpienia poświęcono łupkom dachowym w architekturze Ołomuńca, wykorzystaniu lokalnych skał w architekturze Arequipy w Peru oraz tradycjom kamieniarskim Małopolski.
Przedstawiono także badania nad grafitem stosowanym przez Celtów, wykorzystaniem bursztynu w monumentalnym ołtarzu w bazylice św. Brygidy w Gdańsku oraz pochodzeniem kamienia użytego w obiektach sakralnych Wyżyny Sandomierskiej.
Prof. dr hab. Barbara Radwanek-Bąk podczas prezentacji (fot. E. Bąk)
Podczas sesji posterowej zaprezentowano dziesięć prac poświęconych m.in. dziedzictwu geologicznemu i kulturowemu regionów, złożom surowców skalnych, historii ich eksploatacji, geostanowiskom oraz możliwościom zagospodarowania terenów pogórniczych.
Sesja posterowa (fot. W. Wesołowski)
Równolegle odbyło się spotkanie branżowe z przedsiębiorcami, które było okazją do wymiany doświadczeń i omówienia aktualnych zagadnień sektora surowców skalnych. Pierwszy dzień konferencji zakończyło zwiedzanie ekspozycji Centrum Geoedukacji Geonatury Kielce.
Mgr inż. Sebastian Jach, świętokrzyski geolog wojewódzki, podczas spotkania branżowego z przedsiębiorcami (fot. K. Świerczewski)
Drugi dzień konferencji poświęcono poznawaniu surowców skalnych Ponidzia w terenie. W wycieczce uczestniczyło 50 osób.
Pierwszym przystankiem był zakład kamieniarski „Marmur – płytki” w Podłężu koło Pińczowa, gdzie uczestnicy poznali metody wydobycia i przetwarzania wapienia pińczowskiego oraz wapienia oolitowego. Następnie odwiedzili wzgórze św. Anny w Pińczowie, na którym znajduje się renesansowa kaplica zbudowana z wapienia pińczowskiego.
Kolejnym punktem programu była Kopalnia Gipsu „Leszcze” S.A. Uczestnicy obejrzeli tam profil serii gipsowej i poznali specyfikę eksploatacji złoża.
Wizyta w zakładzie kamieniarskim „Marmur – płytki” w Podłężu (fot. E. Bąk)
Uczestnicy sesji terenowej na wzgórzu św. Anny w Pińczowie (fot. E. Bąk)
Sesja terenowa w Kopalni Gipsu „Leszcze” S.A. (fot. W. Wesołowski)
Na zakończenie wycieczki uczestnicy odwiedzili dawną kopalnię gipsu w Gackach obecnie wykorzystywaną jako teren rekreacyjny. Obejrzeli również pobliskie odsłonięcie serii gipsowej oraz Jaskinię w Krzyżanowicach Górnych.
Podczas sesji terenowej w Gackach (fot. W. Wesołowski)
Tekst: Ewelina Bąk, Anna Mader
Zdjęcia: Ewelina Bąk, Agnieszka Milianowicz, Konrad Świerczewski, Witold Wesołowski
Dofinansowano ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w ramach zadania „Współpraca krajowa w zakresie geologii i promocja działań państwowej służby geologicznej w latach 2024–2026”.
