Podstawowe informacje o służbie geologicznej

Zasady funkcjonowania państwowej służby geologicznej

Od 2011 roku Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy (PIG - PIB) pełni funkcję państwowej służby geologicznej (psg) na podstawie art. 163 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (tekst jednolity Dz.U. 2019 poz. 868). 

Ustawowe obowiązki państwowej służby geologicznej, określone jako zadania państwa w zakresie geologii, definiuje art. 162 ust. 1 ustawy Prawo geologiczne i górnicze, zgodnie z którym państwowa służba geologiczna:

  1. inicjuje, koordynuje i wykonuje zadania zmierzające do rozpoznania budowy geologicznej kraju, w tym prac o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej, w szczególności dla odnowienia bazy surowcowej kraju, ustalania zasobów złóż kopalin, a także dla ochrony środowiska;
  2. prowadzi centralne archiwum geologiczne;
  3. gromadzi, udostępnia, przetwarza i archiwizuje informację geologiczną;
  4. prowadzi bazy danych geologicznych;
  5. sporządza krajowy bilans zasobów kopalin;
  6. przygotowuje materiały na potrzeby przeprowadzenia postępowania przetargowego w celu udzielenia koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złoża węglowodorów oraz wydobywanie węglowodorów ze złoża lub koncesji na wydobywanie węglowodorów ze złoża, oraz przygotowuje we współpracy z organem koncesyjnym ocenę perspektywiczności geologicznej;
  7. koordynuje i wykonuje prace z zakresu kartografii geologicznej oraz wykonuje prace pilotażowe z tego zakresu;
  8. prowadzi rejestr obszarów górniczych i zamkniętych podziemnych składowisk dwutlenku węgla;
  9. koordynuje zadania z zakresu ochrony georóżnorodności oraz geologii środowiskowej;
  10. rozpoznaje i monitoruje zagrożenia geologiczne;
  11. dokonuje sprawdzenia prawidłowości poboru próbek z wykonania robót geologicznych oraz wykonuje inne czynności pomocnicze na podstawie odrębnego upoważnienia właściwego organu administracji geologicznej.

Państwowa służba geologiczna wykonuje inne, niż określone powyżej, zadania państwa w zakresie geologii, powierzone przez ministra właściwego do spraw środowiska. Podejmuje również liczne działania i inicjatywy odpowiadające potrzebom zgłaszanym przez Ministerstwo Energii, Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju, Ministerstwo Infrastruktury, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz instytucje przez nie nadzorowane, w tym Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad, Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, Rządowe Centrum Bezpieczeństwa. Wspiera i współpracuje z administracją samorządową.

Zgodnie z ustawą Prawo geologiczne i górnicze, państwowa służba geologiczna jest finansowana ze środków budżetu państwa w części dotyczącej środowiska, będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw środowiska. Państwowa służba geologiczna może być dofinansowana z innych środków publicznych, na zasadach dotyczących wykorzystania tych środków. Obecnie koszty zadań państwowej służby geologicznej pokrywane są w 100% ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z programu Racjonalne gospodarowanie odpadami i ochrona powierzchni ziemi. Geologia i górnictwo. Część 1 Poznanie budowy geologicznej kraju oraz gospodarka zasobami złóż kopalin i wód podziemnych.

Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy może powierzyć wykonanie niektórych zadań jednostkom organizacyjnym utworzonym na podstawie odrębnych przepisów, a także przedsiębiorcom w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców, jeżeli przedmiot ich działania obejmuje prowadzenie prac geologicznych.

Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy dodatkowo wykonuje także zadania Krajowego Administratora Podziemnych Składowisk Dwutlenku Węgla (KAPS) w oparciu o zapis art. 163 b ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze.

Państwowa służba geologiczna jest członkiem organizacji zrzeszającej europejskie służby geologiczne – EuroGeoSurveys (EGS) z siedzibą w Brukseli, która pełni funkcję doradczą dla Komisji Europejskiej w kwestiach dotyczących geologii i hydrogeologii. Pracownicy pionu psg czynnie biorą udział w pracach grup eksperckich EGS.

Zadania państwowej służby geologicznej

Zadania państwowej służby geologicznej, wynikające z corocznych planów prac, mających swe oparcie w ustawie Prawo geologiczne i górnicze oraz dokumentach strategicznych, to:

–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie rozpoznania budowy geologicznej kraju dla ustalania zasobów złóż kopalin i odnowienia bazy surowcowej,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie wód mineralnych, termalnych i solanek,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie zarządzania górotworem,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie rozpoznania budowy geologicznej kraju na obszarach morskich,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie sprawdzenia prawidłowości poboru próbek z wykonania robót geologicznych,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie kartografii geologicznej,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie zagrożeń geologicznych,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie geologii dla budownictwa,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie ochrony georóżnorodności i geologii środowiskowej,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie geotermii,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie gromadzenia, udostępnia, przetwarzania i archiwizowania informacji geologiczne,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie geoinformacji,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie prowadzenia baz danych geologicznych,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną dotyczące działalności informacyjnej, szkoleniowej w zakresie geologii,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie geologii samorządowej,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną dotyczące współpracy krajowej i zagranicznej w zakresie geologii.


Pracownicy państwowej służby geologicznej biorą również udział w realizacji prac w ramach działalności naukowej oraz działalności komercyjnej.

Struktura państwowej służby geologicznej

Pracami pionu państwowej służby geologicznej kieruje zastępca dyrektora Państwowego Instytutu Geologicznego - PIB ds. służby geologicznej. Zakres działania zastępcy dyrektora został szczegółowo określony w Regulaminie organizacyjnym PIG-PIB.

Zadania państwowej służby geologicznej w PIG-PIB realizowane są w obrębie wydzielonego w schemacie organizacyjnym pionu służby geologicznej, w której skład wchodzą następujące programy/działy:

  • Dział Koordynacji Zadań Służby Geologicznej,
  • Program Narodowe Archiwum Geologiczne,
  • Program Geologia Złożowa i Gospodarcza,
  • Program Kartografia Geologiczna i Geologia Regionalna,
  • Centrum Geozagrożeń,
  • Program Hydrogeologia i Środowisko,
  • Program Geologiczne Bazy Danych,
  • Program Modelowanie Procesów Geologicznych.

Z jednostkami organizacyjnymi wchodzącymi w skład pionu państwowej służby geologicznej współpracują także pozostałe komórki organizacyjne Instytutu, wspomagając je we wszystkich obszarach działalności.

Kontrola nad działalnością państwowej służby geologicznej

Nadzór nad wykonywaniem zadań państwowej służby geologicznej sprawuje minister właściwy do spraw środowiska, w osobie Głównego Geologa Kraju.

Zadania psg realizowane są zgodnie z planem prac państwowej służby geologicznej. Plan prac psg dotyczący realizacji zadań na rok następny jest przekazywany corocznie Głównemu Geologowi Kraju. Zatwierdzony plan pracy psg stanowi podstawę do występowania do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej o dofinansowanie poszczególnych zadań psg. Sprawozdanie z wykonanych zadań psg według stanu na dzień 31 grudnia jest przekazywane corocznie do Głównego Geologa Kraju.