Podstawowe informacje o PSG

Zasady funkcjonowania i zadania państwowej służby geologicznej

 

Zasady funkcjonowania państwowej służby geologicznej

Od roku 2011 Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy pełni funkcję państwowej służby geologicznej (PSG) na podstawie art. 163 ust. 1 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. 2015 poz.196 t.j. ze zm.).

Ustawowe obowiązki państwowej służby geologicznej, określone jako zadania państwa w zakresie geologii, definiuje art. 162 ust. 1 Prawa geologicznego i górniczego, zgodnie z którym PSG:

  1. inicjuje, koordynuje i wykonuje zadania zmierzające do rozpoznania budowy geologicznej kraju, w tym prac o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej, w szczególności dla odnowienia bazy surowcowej kraju, ustalania zasobów złóż kopalin, a także dla ochrony środowiska;
  2. prowadzi centralne archiwum geologiczne;
  3. gromadzi, udostępnia, przetwarza i archiwizuje informację geologiczną;
  4. prowadzi bazy danych geologicznych;
  5. sporządza krajowy bilans zasobów kopalin;
  6. przygotowuje materiały na potrzeby przeprowadzenia postępowania przetargowego w celu udzielenia koncesji na poszukiwanie i rozpoznawanie złoża węglowodorów oraz wydobywanie węglowodorów ze złoża lub koncesji na wydobywanie węglowodorów ze złoża, oraz przygotowuje we współpracy z organem koncesyjnym ocenę perspektywiczności geologicznej, o której mowa w art. 49f informacja o planach wszczęcia postępowań przetargowych ust. 3;
  7. koordynuje i wykonuje prace z zakresu kartografii geologicznej oraz wykonuje prace pilotażowe z tego zakresu;
  8. prowadzi rejestr obszarów górniczych i zamkniętych podziemnych składowisk dwutlenku węgla;
  9. koordynuje zadania z zakresu ochrony georóżnorodności oraz geologii środowiskowej;
  10. rozpoznaje i monitoruje zagrożenia geologiczne;
  11. dokonuje sprawdzenia prawidłowości poboru próbek z wykonania robót geologicznych oraz wykonuje inne czynności pomocnicze na podstawie odrębnego upoważnienia właściwego organu administracji geologicznej;
  12. tworzy i prowadzi system informacyjny Geoinfonet.

Ponadto zgodnie z art. 162. ust. 2 państwowa służba geologiczna wykonuje także inne zadania państwa w zakresie geologii powierzone przez ministra właściwego do spraw środowiska.

Państwowy Instytut Geologiczny - Państwowy Instytut Badawczy dodatkowo wykonuje także zadania Krajowego Administratora Podziemnych Składowisk Dwutlenku Węgla (KAPS) w oparciu o zapis art. 163 b ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. 2015 poz.196 t.j. ze zm.).

Obszary działalności państwowej służby geologicznej

Najważniejszym celem działalności państwowej służby geologicznej jest dbanie o zrównoważony rozwój Polski w zakresie geologii, a przede wszystkim wykonywanie, koordynacja i promocja przedsięwzięć uwzględniających racjonalną gospodarkę i ochronę zasobów geologicznych kraju. Państwowa służba geologiczna podejmuje wyzwania i rozwiązuje problemy istotne z punktu widzenia dobra publicznego, jak i rozwoju polskiej geologii.

Najistotniejsze obszary działania służby związane są z realizacją przedsięwzięć mających na celu rozpoznanie budowy geologicznej kraju, zwłaszcza o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej, tj. z zakresu racjonalnej gospodarki i ochrony zasobów geologicznych, kartografii, monitoringu środowiska geologicznego oraz identyfikacji i zapobiegania geozagrożeniom.

Działania podejmowane przez służbę stanowią przede wszystkim wsparcie dla organów administracji rządowej i samorządowej wykonujących zadania z zakresu geologii, ale także znacząco przyczyniają się do rozwiązywania problemów w innych dziedzinach działania państwa istotnych z punktu widzenia szeroko pojmowanego dobra publicznego, takich jak ochrona środowiska, rozwój państwa, zagospodarowanie przestrzenne, infrastruktura i budownictwo, zarządzanie kryzysowe, edukacja czy problemy społeczne.

Ważnym rodzajem działalności państwowej służby geologicznej, obok zadań zapisanych w ustawie Prawo geologiczne i górnicze, jest realizacja prac zlecanych przez Ministerstwo Środowiska oraz inne resorty. Działania opierają się na współpracy z administracją rządową i samorządową, przedsiębiorcami z branży geologicznej, poszukiwawczo-wydobywczej oraz innymi podmiotami, instytucjami naukowo-badawczymi oraz służbami z kraju i zagranicy.

Działalność państwowej służby geologicznej wpisuje się w kluczowe dokumenty strategiczne państwa. Dotychczasowe zadania realizowane przez PSG uwzględniały zagadnienia określone w dokumentach opracowanych przez resort nadzorujący pracę służby tj.:

  • Kierunki badań w dziedzinie geologii inżynierskiej (na lata 2008-2015)
  • Kierunki badań w dziedzinie geologii środowiskowej (na lata 2008-2015)
  • Kierunki badań w dziedzinie geologii surowcowej (na lata 2009-2015)
  • Kierunki badań w dziedzinie kartografii geologicznej (na lata 2005-2020 i 2008-2015)
  • Kierunki głębokich badań geologicznych (na lata 2008-2015).

 

Działania państwowej służby geologicznej są także zgodne z priorytetami określonymi w dokumentach krajowych i unijnych o charakterze strategicznym m.in.: Długookresowa „Strategia rozwoju kraju. Polska 2030. Trzecia fala nowoczesności”, Średniookresowa „Strategia Rozwoju Kraju 2020”, „Koncepcja przestrzennego zagospodarowania kraju 2030”,„Polityka ekologiczna państwa w latach 2009-2012 z perspektywą do roku 2016”,„Polityka energetyczna Polski do 2030 roku”, Program polskiej energetyki jądrowej, Polityka morska Rzeczpospolitej Polskiej do roku 2020 (z perspektywą do 2030 roku), „Krajowa Polityka Miejska 2023”, „Strategia innowacyjności i efektywności gospodarki”, „Strategia rozwoju transportu”, Strategia „Bezpieczeństwo energetyczne i środowisko”, Strategia „Sprawne państwo”, Strategia „Europa 2020”, Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/28/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych, Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/31/WE z dnia 23 kwietnia 2009 r. w sprawie geologicznego składowania dwutlenku węgla, Dyrektywa Rady 1999/31/WE z dnia 26 kwietnia 1999 r. w sprawie składowania odpadów, Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 94/22/WE z dnia 30 maja 1994 r. w sprawie warunków udzielania i korzystania z zezwoleń na poszukiwanie, badanie i produkcję węglowodorów, Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/89/UE z dnia 23 lipca 2014 ustanawiająca ramy planowania przestrzennego obszarów morskich.

Państwowa służba geologiczna podejmuje również liczne działania i inicjatywy odpowiadające potrzebom zgłaszanym przez Ministerstwo Energii, Ministerstwo Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej, Ministerstwo Rozwoju, Ministerstwo Infrastruktury i Budownictwa, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz instytucje przez nie nadzorowane w tym Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad, Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, a także wspiera i współpracuje z administracją samorządową.

Państwowa służba geologiczna jest członkiem organizacji zrzeszającej europejskie służby geologiczne – EuroGeoSurveys (EGS) z siedzibą w Brukseli, która między innymi pełni funkcję doradczą dla Komisji Europejskiej w kwestiach dotyczących geologii i hydrogeologii. Pracownicy pionu psg czynnie biorą udział w pracach grup eksperckich EGS.

Zadania państwowej służby geologicznej

Zadania państwowej służby geologicznej, wynikające z corocznych planów prac mających swe oparcie w ustawie Prawo geologiczne i górnicze oraz dokumentów strategicznych, to:

–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie rozpoznania budowy geologicznej kraju dla ustalania zasobów złóż kopalin i odnowienia bazy surowcowej ,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie wód mineralnych, termalnych i solanek,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie zarządzania górotworem,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie rozpoznania budowy geologicznej kraju na obszarach morskich,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie sprawdzenia prawidłowości poboru próbek z wykonania robót geologicznych,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie kartografii geologicznej,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie zagrożeń geologicznych,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie geologii dla budownictwa,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie ochrony georóżnorodności i geologii środowiskowej,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie geotermii,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie gromadzenia, udostępnia, przetwarzania i archiwizowania informacji geologiczne,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie geoinformacji,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie prowadzenia baz danych geologicznych,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną dotyczące działalności informacyjnej, szkoleniowej w zakresie geologii,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną w zakresie geologii samorządowej,
–      Zadania państwa wykonywane przez państwową służbę geologiczną dotyczące współpracy krajowej i zagranicznej w zakresie geologii.

 

Pracownicy państwowej służby geologicznej biorą również udział w realizacji prac w ramach działalności naukowej oraz działalności komercyjnej.

Struktura państwowej służby geologicznej

Pracami pionu państwowej służby geologicznej kieruje dyrektor ds. państwowej służby geologicznej, zastępca dyrektora Instytutu. Zakres działania zastępcy dyrektora został szczegółowo określony w Regulaminie organizacyjnym PIG-PIB w § 13.

Zadania państwowej służby geologicznej w PIG-PIB realizowane są przede wszystkim w obrębie wydzielonego w schemacie organizacyjnym pionu państwowej służby geologicznej, w której skład wchodzą następujące programy/zakłady:

  • Zakład Informacji o Złożach i Obszarach Górniczych,
  • Narodowe Archiwum Geologiczne,
  • Program Bezpieczeństwo Energetyczne,
  • Program Bezpieczna Infrastruktura i Środowisko,
  • Program Kartografia Geologiczna Podstawowa,
  • Program Geozagrożenia,
  • Program Surowce Mineralne,
  • Program Geologia Morza,
  • Program Edukacja Geologiczna,
  • Centrum Modelowania Struktur i Procesów Geologicznych,
  • Zespół ds. koordynacji zadań państwowej służby geologicznej,
  • Archiwum próbek polarnych.

Zadania państwowej służby geologicznej realizowane są ponadto w innych komórkach organizacyjnych PIG-PIB znajdujących się poza pionem psg np. Dział Informacyjny PIG-PIB, Samodzielna Sekcja Wód Leczniczych i Termalnych, Zakład Rozwoju Systemów Informatycznych, Muzeum Geologiczne. Zakres działania programów/zakładów został szczegółowo określony w Regulaminie organizacyjnym PIG-PIB w załączniku nr 3 § 3.

Z jednostkami organizacyjnymi wchodzącymi w skład pionu państwowej służby geologicznej współpracują także pozostałe komórki organizacyjne Instytutu, wspomagając je we wszystkich obszarach działalności.

Kontrola nad działalnością państwowej służby geologicznej

Nadzór nad wykonywaniem zadań państwowej służby geologicznej sprawuje minister właściwy do spraw środowiska, w osobie Głównego Geologa Kraju.

Zadania psg, realizowane są zgodnie z planem prac państwowej służby geologicznej. Plan prac psg dotyczący realizacji zadań, na rok następny jest przekazywany Głównemu Geologowi Kraju do akceptacji corocznie w terminie do dnia 31 maja.

Zatwierdzony plan pracy psg stanowi podstawę do występowania do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej o dofinansowanie poszczególnych zadań psg.

Sprawozdanie z wykonanych zadań psg według stanu na dzień 31 grudnia jest przekazywane do Głównego Geologa Kraju corocznie w terminie do dnia 15 lutego.

Zgodnie z postanowieniami art. 162a Ustawy Prawo geologiczne i górnicze państwowa służba geologiczna jest finansowana ze środków budżetu państwa w części dotyczącej środowiska będących w dyspozycji ministra właściwego do spraw środowiska oraz może być dofinansowana z innych środków publicznych, na zasadach dotyczących wykorzystania tych środków. Obecnie, koszty zadań państwowej służby geologicznej pokrywane są w 100 % ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej z programu Racjonalne gospodarowanie odpadami i ochrona powierzchni ziemi. Geologia i górnictwo. Część 1 Poznanie budowy geologicznej kraju oraz gospodarka zasobami złóż kopalin i wód podziemnych.