Każdego roku, od ponad 30 lat, 22 marca obchodzony jest Światowy Dzień Wody, ustanowiony w 1992 roku przez Zgromadzenie Ogólne Organizacji Narodów Zjednoczonych. Celem tego święta jest zwiększanie świadomości społecznej na temat dostępności zasobów wodnych oraz znaczenia wody dla zdrowia człowieka i rozwoju gospodarczego. Każdej edycji towarzyszy hasło przewodnie, odnoszące się do wybranego aspektu gospodarowania wodą. W 2026 roku szczególną uwagę poświęcono zagadnieniom społecznym, w tym przede wszystkim równości w dostępie do wody – jednemu z podstawowych praw człowieka.
Dostępność zasobów wodnych jest jednym z kluczowych czynników determinujących jakość życia oraz rozwój gospodarczy. Woda może integrować społeczności, ale bywa również źródłem napięć i konfliktów, w tym konfliktów zbrojnych.
„Gdzie płynie woda, tam rodzi się równość”
Woda może być potężną siłą napędową równości, ale tylko wtedy, gdy każdy odegra swoją rolę. Dlatego tak ważne jest zaangażowanie wszystkich grup społecznych w działania na rzecz zrównoważonego gospodarowania zasobami wodnymi.
Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy uczcił Światowy Dzień Wody organizacją sesji pt. „Bezpieczeństwo wód podziemnych. Monitoring, zagrożenia, ochrona”, która odbyła się 23 marca 2026 r. w siedzibie Instytutu w Warszawie. W wydarzeniu uczestniczyło blisko 120 osób, w tym przedstawiciele ministerstw i instytucji odpowiedzialnych za gospodarkę wodną i ochronę środowiska, m.in.: Ministerstwa Klimatu i Środowiska, Ministerstwa Infrastruktury, Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, Okręgowego Urzędu Górniczego w Warszawie oraz Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Obecni byli również przedstawiciele administracji geologicznej, jednostek samorządowych, przedsiębiorstw branżowych oraz środowiska naukowego.
Obrady otworzył prof. dr hab. Krzysztof Szamałek, dyrektor PIG-PIB, podkreślając kluczową rolę wody w funkcjonowaniu społeczeństwa i gospodarce państwa. „Jak ważna jest woda dla człowieka, dostrzegamy dopiero w sytuacji, gdy jej brakuje” – zaznaczył, wskazując na potrzebę wzmacniania świadomości społecznej w zakresie gospodarowania zasobami wodnymi.
Dyrektor PIG-PIB, prof. Krzysztof Szamałek otwiera obrady Sesji
Sesja została podzielona na dwie części referatowe.
Pierwszą część, moderowaną przez dr. Józefa Mikołajkowa, otworzyła dr Małgorzata Woźnicka. W nawiązaniu do tegorocznego hasła przewodniego omówiła znaczenie świadomości środowiskowej społeczeństwa w kontekście dostępności i ochrony wód podziemnych. Podkreśliła znaczenie działań prewencyjnych oraz rolę zaangażowania społecznego.
O narzędziach efektywnej ochrony wód podziemnych służących osiąganiu celów środowiskowych mówiła w dalszej części mgr Magdalena Nidental, przedstawiając narzędzia planistyczne w gospodarce wodnej, które także podlegają konsultacją społecznym.
Józef Mikołajków rozpoczyna obrady w pierwszej części Sesji
Małgorzata Woźnicka przedstawia referat na temat środowiskowej świadomości społecznej
W kolejnym referacie mgr Ewa Tarnawska z Oddziału Geologii Morza PIG-PIB zwróciła uwagę na szczególną rolę źródeł, jaką pełnią w systemie krążenia wody w przyrodzie. Przedstawia też funkcje użytkowe źródeł, które mogą stanowić strategiczne ujęcia wody pitnej.
Aspekty jakościowe wód podziemnych były przedmiotem następnego wystąpienia, podczas którego dr inż. Anna Kuczyńska omówiła rodzaje klasyfikacji jakościowej wód podziemnych oraz zróżnicowanie standardów jakości wód stosowanych przez różne kraje. Szczególną uwagę zwróciła na nowe rodzaje zanieczyszczeń oznaczanych analitycznie w badanych wodach, które nie podlegają jeszcze regulacją prawnym w zakresie ustalenia norm jakościowych.
Problematykę zagrożeń związanych z migracją zanieczyszczeń przedstawił mgr Krzysztof Horbowy, odnosząc się do badań prowadzonych w rejonie przygranicznym Polski i Niemiec, w rejonie miejscowości Forst (Brandenburgia).
Duże zainteresowanie wzbudził referat dotyczący możliwości zastosowania metod modelowania numerycznego w hydrogeologii, przedstawiony przez mgr Grzegorza Olesiuka. W współczesnych badaniach hydrogeologicznych metody te mają powszechne zastosowanie, pozwalając na rozwiązywanie problemów badawczych.
Ostatni referat w pierwszej części dotyczył wód termalnych niecki podhalańskiej, która stanowiąc szczególnie cenną strukturę wodonośną, powinna być monitorowana i chroniona. Mgr Rober Patorski z Oddziału Karpackiego PIG-PIB przedstawił założenia programu monitoringu wód termalnych, jako instrumentu ochrony prewencyjnej tych cennych zasobów.
Robert Patorski przedstawia referat na temat monitoringu wód termalnych niecki podhalańskiej
Drugą część obrad rozpoczął dr Piotr Herbich, który przedstawił wyniki kilkuletnich badań w zakresie prognozowania zmian dostępnych o zagospodarowania zasobów wód podziemnych w perspektywie roku 2050.
Piotr Herbich przedstawia referat na temat długoterminowych prognoz zmian dostępności zasobów wód podziemnych
Kolejne referaty dotyczyły problematyki zasobów wód podziemnych, zarówno w skali całego kraju (prezentacja mgr Agnieszki Felter na temat zasobów eksploatacyjnych), jat również w skali lokalnej, gdzie nadmierna eksploatacja wód podziemnych może prowadzić do konfliktów pomiędzy użytkownikami wód (prezentacja mgr Moniki Połujan-Kowalczyk).
Problematyka zagospodarowania i użytkowania wód podziemnych w skali lokalnej była przedmiotem kolejnych referatów, podczas których uczestnicy Sesji mieli okazję zapoznać się z dobrymi przykładami współpracy z samorządami zarówno na szczeblu krajowym , jak również międzynarodowym.
Jako ostatnia głos zabrała mgr Urszula Czarniecka-Januszczyk, która w swym wystąpieniu przedstawiła problematykę nawiązującą do tegorocznego hasa przewodniego Światowego Dnia Wody. Zwróciła uwagę, iż w wielu państwach brak równości w dostępie do wody stanowi poważny problem. Dlatego też organizacje międzynarodowe podejmują inicjatywy mające na celu uwrażliwienie społeczeństwa na te kwestie.
Urszula Czarniecka-Januszczyk przedstawia referat na temat tematyki przewodniej Światowego Dnia Wody 2026
Po krótkiej dyskusji, wskazującej na duże zainteresowanie prezentowaną tematyką podczas Sesji, zastępca dyrektora ds. państwowej służby geologicznej dr Olimpia Kozłowska podsumowała obrady, wskazując na potrzebę dalszych inicjatyw w zakresie zrównoważonego gospodarowania zasobami wód podziemnych. Podkreśliła, iż poruszona podczas Sesji tematyka stanowi tylko część zadań realizowanych przez państwową służbę geologiczną w obszarze hydrogeologii. Wskazała na potrzebę dalszego rozwoju służby oraz integracji działań organów administracji geologicznej i gospodarki wodnej.
Materiały do pobrania – prezentacje przedstawiane podczas Sesji:
- pdf Środowiskowa świadomość społeczna jako czynnik determinujący dostępność wód podziemnych w aspekcie ilościowym i jakościowym (1.29 MB) – dr Małgorzata Woźnicka
- pdf Plany gospodarowania wodami na obszarach dorzeczy narzędziem do osiągnięcia celów środowiskowych (956 KB) – mgr Magdalena Nidental
- pdf Źródła – od miejsc kultu po strategiczne ujęcia wody (5.02 MB) – mgr Ewa Tarnawska
- pdf Czy możemy ufać standardom jakości wód? (4.18 MB) – dr inż. Anna Kuczyńska
- Zagrożenie dla jakości wód podziemnych w rejonie miejscowości Zasieki przy granicy Polsko – Niemieckiej przez migrację zanieczyszczeń chlorowanymi węglowodorami i ich metabolitami na obszarze Forst (Brandenburgia) – mgr Krzysztof Horbowy
- pdf Możliwości zastosowania modelowania numerycznego w hydrogeologii (2.89 MB) – mgr Grzegorz Olesiuk, mgr Sławomir Filar, dr Krzysztof Jóźwiak
- pdf Monitoring wód termalnych w trosce o "termalne serce" Podhala (6.19 MB) – mgr inż. Robert Patorski
- pdf Prognoza zmian do 2050 roku dostępnych do zagospodarowania zasobów wód podziemnych w dorzeczu Wisły i Odry (3.11 MB) – dr Piotr Herbich
- pdf Weryfikacja zasobów eksploatacyjnych ujęć wód podziemnych – potrzeby vs możliwości (918 KB) – mgr Agnieszka Felter
- pdf Ocena dostępnych zasobów wód podziemnych na przykładzie wybranej gminy w woj. wielkopolskim (2.38 MB) – mgr Monika Połujan-Kowalczyk, mgr Katarzyna Karwacka
- pdf Model hydrogeologiczny dla zlewni rzeki Warwas i terenów przyległych (gmina Bukowno) jako narzędzie do prognozowania zmian położenia wód gruntowych (5.33 MB) – mgr Marcin Pasternak, mgr inż. Małgorzata Hołowińska, mgr inż. Zbigniew Kaczorowski, mgr Piotr Liszka, mgr Jarosław Szulik, mgr inż. Michał Wojtarowicz, mgr Marcin Zembal
- pdf Współpraca Państwowej Służby Geologicznej z jednostkami samorządu terytorialnego powiatu radomskiego w zakresie zwiększenia dostępności zasobów wód podziemnych (3.28 MB) – dr Marcin Kos, mgr inż. Joanna Bruczyńska, mgr inż. Tomasz Młyńczak
- pdf Znaczenie współpracy polsko-niemieckiej w ochronie i monitoringu wód podziemnych wyspy Uznam (1.79 MB) – mgr inż. Zenon Wiśniowski, mgr inż. Ryszard Hoc
- pdf Woda a równość płci (1.83 MB) – mgr Urszula Czarniecka-Januszczyk
