Transformacja energetyczna zaczyna się od geologii – powiedziała dr Olimpia Kozłowska, zastępca dyrektora Państwowego Instytutu Geologicznego – PIB ds. państwowej służby geologicznej otwierając 13. Forum PSG odbywające się pod hasłem „Geologia dla energetyki. Nowe modele, nowe standardy i perspektywy”. Wydarzenie odbyło się 6 października 2026 r. i poświęcone było roli geologii w transformacji energetycznej – od nowoczesnego modelowania i integracji danych geologicznych, przez rozpoznanie systemów naftowych i geotermię, po wykorzystanie pomiarów geofizycznych. Prelegenci Forum – eksperci PIG-PIB przedstawili niezwykle interesujące referaty.
Dr Olimpia Kozłowska w otwierającym wydarzenie wystąpieniu podkreślała, że geologia i górnictwo odgrywają kluczową rolę w transformacji energetycznej. Rozwój odnawialnych źródeł energii, magazynów energii czy technologii wodorowych wymaga dostępu do surowców mineralnych, takich jak miedź, nikiel, kobalt, mangan, krzem czy pierwiastki ziem rzadkich. Bez rozpoznania złóż i wydobycia niezbędnych surowców realizacja założeń transformacji energetycznej nie byłaby możliwa. Podkreśliła także istotną rolę wykorzystania potencjału przestrzeni geologicznej, m.in. na potrzeby podziemnego magazynowania ciepła i chłodu, składowania różnych substancji w górotworze, a także w geotermii.
Dr Olimpia Kozłowska, zastępca dyrektora PIG-PIB ds. państwowej służby geologicznej
Pierwszą sesję referatową rozpoczęło wystąpienie Rafała Laskowicza, poświęcone integracji danych geologiczno-złożowych stanowiącej przykład nowoczesnego podejścia do opracowywania i analizy struktur wgłębnych. Prelegent zaprezentował cyfrowe warstwy informacji geologiczno-złożowej przygotowane dla 5 spośród 27 obszarów zlokalizowanych w północno-zachodniej Polsce, na Pomorzu Gdańskim oraz we wschodniej części Morza Bałtyckiego. Przedstawione materiały powstały w wyniku digitalizacji i integracji wszystkich dostępnych danych stratygraficznych, sedymentologicznych, petrofizycznych, geofizycznych, sejsmicznych, geochemicznych i złożowych. Efektem tych prac było m.in. opracowanie spójnych modeli strukturalnych i tektonicznych o wysokiej rozdzielczości oraz mapy struktur perspektywicznych dla paleozoicznego systemu naftowego, obejmującej wszystkie dotychczas opracowane rejony.
Jarosław Zacharski wygłosił referat zatytułowany „Zasoby podziemne i ich wykorzystanie w transformacji energetycznej: poszukiwanie złóż węglowodorów, energia geotermalna oraz składowanie substancji w centralnej i północno-zachodniej części Niżu Polskiego”. Prelegent przedstawił wyniki projektu, którego celem była identyfikacja struktur umożliwiających synergiczne wykorzystanie ich potencjału w poszukiwaniu złóż węglowodorów, rozwoju geotermii oraz podziemnym magazynowaniu i składowaniu substancji, w tym CO₂. Zaprezentował również obiekty spełniające kryteria synergicznego wykorzystania zasobów podziemnych, a także obszary dotychczas słabiej rozpoznane, które mogą mieć znaczenie dla przyszłych prac poszukiwawczych. Wskazał również możliwość wykorzystania wyników przeprowadzonych prac przedstawiając przygotowane założenia geologiczne dla przyszłych otworów badawczych i poszukiwawczych.
Jarosław Zacharski
Drugą sesję referatową wypełniły cztery wystąpienia. Michał Michna przedstawił możliwości wykorzystania trójwymiarowych modeli geologicznych opracowywanych w PIG-PIB do rozpoznawania budowy geologicznej Polski. Zaprezentował nowy model geologiczny kraju oraz wybrane modele regionalne i lokalne, wskazując ich znaczenie dla efektywnego wykorzystania przestrzeni podziemnej, w tym magazynowania nośników energii oraz poszukiwania surowców krytycznych dla transformacji energetycznej.
Następnie dr Przemysław Karcz omówił charakter generacyjny i właściwości zbiornikowe skał systemu naftowego Pomorza Zachodniego. Szczególną uwagę poświęcił charakterystyce materii organicznej, jej dojrzałości termicznej oraz potencjałowi skał macierzystych i zbiornikowych utworów dewonu i karbonu. Przedstawił również jednostki stratygraficzne o największym potencjale generowania węglowodorów oraz zasięgi występowania skał macierzystych i strefy ich dojrzałości termicznej.
Kolejne wystąpienie, przygotowane przez dr Monikę Konieczyńską, dotyczyło możliwości sezonowego magazynowania ciepła i chłodu w górotworze. Prelegentka omówiła wykorzystanie danych geologicznych i hydrogeologicznych do oceny potencjału rozwoju technologii podziemnego magazynowania energii cieplnej (UTES), podkreślając ich znaczenie dla zwiększania efektywności systemów ciepłowniczych oraz wykorzystania odnawialnych źródeł energii i ciepła odpadowego. Zwróciła również uwagę na uwarunkowania środowiskowe i formalnoprawne wdrażania tych rozwiązań w Polsce.
Sesję zakończył referat dr Marty Sokołowskiej, w którym zaprezentowała zasady dokumentowania warunków geologiczno-inżynierskich na potrzeby podziemnego bezzbiornikowego magazynowania substancji i składowania odpadów. Przedstawiła dobre praktyki w zakresie sporządzania dokumentacji geologiczno-inżynierskiej, wskazując kluczowe badania i informacje niezbędne do właściwego rozpoznania górotworu oraz zapewnienia bezpieczeństwa wykorzystania przestrzeni podziemnej.
Dr Marta Sokołowska
W trzeciej sesji tematykę geotermalną kontynuował Michał Czartoryski-Geremek, który przedstawił stan rozpoznania, zasoby oraz stopień wykorzystania energii geotermalnej w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem wód termalnych stosowanych w ciepłownictwie. Omówił regionalne rozmieszczenie zasobów, uwarunkowania środowiskowe i ekonomiczne ich zagospodarowania oraz wyniki oceny potencjału energetycznego i surowcowego wód termalnych w miastach powyżej 50 tys. mieszkańców, posiadających sieć ciepłowniczą i położonych na Niżu Polskim.
Z kolei Marcin Łojek przybliżył możliwości wykorzystania pomiarów geofizycznych w ocenie warunków geotermalnych, prezentując nowy poradnik pt. „Metody geofizyczne stosowane w badaniach hydrogeologicznych i geotermii”. Omówił sposoby zastosowania i ograniczenia nowoczesnych metod geofizycznych oraz dobre praktyki dotyczące projektowania, realizacji i dokumentowania badań hydrogeologicznych. Na przedstawionych przykładach wskazał korzyści wynikające z uwzględniania badań geofizycznych podczas planowania inwestycji i wykonywania wierceń.
Ostatnim referatem 13 Forum PSG było wystąpienie dr. Janusza Jureczki i Jerzego Hadry, poświęcone możliwościom energetycznego wykorzystania metanu z zamkniętych kopalń węgla. Prelegenci przedstawili ekonomiczne i środowiskowe korzyści zagospodarowania tego gazu w kontekście likwidacji kopalń w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym oraz wymogów unijnego rozporządzenia metanowego. Omówili wyzwania związane z ujmowaniem metanu, dokumentowaniem i szacowaniem jego zasobów, a także ograniczenia stosowanych w Polsce metod objętościowych. Zaprezentowali również metodę dynamicznego szacowania zasobów eksploatacyjnych, rekomendowaną przez amerykańską Agencję Ochrony Środowiska (EPA), jako alternatywne podejście do oceny ilości metanu w zamkniętych kopalniach.
Jerzy Hadro
W 13 Forum PSG wzięło udział około 100 uczestników reprezentujących zarówno jednostki administracji państwowej, wyższe uczelnie, jednostki naukowo-badawcze jak i przedsiębiorstwa poszukiwawczo – wydobywcze.
Uczestnicy 13. Forum PSG
Tekst: Artur Baranowski Zdjęcia: Michał Zieliński
Retransmisja 13. Forum PSG: https://www.youtube.com/watch?v=oyatS2iA66E
Prezentacje
pdf Integracja danych geologiczno-złożowych jako przykład nowoczesnego podejścia do przygotowania i analizy struktur wgłębnych (4.71 MB) - Rafał Laskowicz
pdf Wykorzystanie modelowań geologicznych w rozpoznaniu budowy geologicznej Polski (8.21 MB) - Michał Michna, Ewa Szynkaruk, Zbigniew Małolepszy
pdf Charakter generacyjny i własności zbiornikowe skał systemu naftowego Pomorza Zachodniego (5.95 MB) - Karcz Przemysław , Nowak Grzegorz, Kozłowska Aleksandra, Kuberska Marta, Roszkowska Remin Joanna, Kleczyński Piotr, Massalska Barbara, Nasiłowski Rafał , Bubel Piotr , Furca Magdalena, Pratkowiecka Weronika, Słomski Piotr, Szadkowski Mateusz
pdf Podziemne magazynowanie ciepła i chłodu (UTES Underground Thermal Energy Storage) (3.35 MB) - Monika Konieczyńska, Mateusz Żeruń
pdf Zasady dokumentowania warunków geologiczno inżynierskich na potrzeby podziemnego bezzbiornikowego magazynowania i składowania (poradnik psg) (6.24 MB) - Marta Sokołowska, Edyta Majer
pdf Rozwój geotermii w Polsce (3.08 MB) - Michał Czartoryski-Geremek
pdf Wykorzystanie pomiarów geofizycznych w ocenie warunków geotermalnych (4.46 MB) - Marcin Łojek, Marzena Florek
pdf Możliwości wykorzystania potencjału energetycznego metanu z zamkniętych kopalń węgla w świetle rozporządzenia metanowego UE i koniecznych zmian w systemie jego dokumentowania (1.72 MB) - Janusz Jureczka, Jerzy Hadro
