Bogactwo zieleni, bujna, egzotyczna roślinność i bezlik żywego stworzenia – tak wyobrażamy sobie tropikalną dżunglę, a przed oczami pojawiają nam się obrazy rodem z Puszczy Amazońskiej lub obszarów równikowych Afryki. W Polsce takich miejsc nie znajdziemy, jednak... Czy nigdy ich tu nie było? Aby to sprawdzić cofnijmy się w czasie do karbonu (359–299 mln lat temu).

            Las karboński... Jest parno i gorąco. Przesycone wilgocią powietrze zdaje się stać w bezruchu. Pełno tu mokradeł i okresowych jeziorek – to wymarzone miejsca do rozrodu niezliczonej ilości owadów i wczesnych płazów. Wszędzie słychać brzęczenie karaczanów, szarańczaków i olbrzymich skrzydeł drapieżnych praważek patrolujących swoje powietrzne rewiry. W jego poszyciu też panuje spory ruch. Spotkać tu możemy przeróżne owady, termity i chrząszcze. Wśród leśnego runa czają się monstrualne pająki i skorpiony, buszuje podobna z wyglądu do współczesnego wija 2,5 metrowa artropleura.

            Całe to zamieszenie, zarówno w powietrzu jak i na ziemi, dramaty większe i mniejsze, polowania i ucieczki, odbywa się w cieniu gigantycznych roślin. One też muszą nieustannie toczyć walkę z naturalnymi wrogami roszczącymi sobie prawo do zajmowanych przestrzeni i źródeł substancji odżywczych oraz szalejącymi od czasu do czasu potężnymi huraganami. Jak zatem widać z powyższej opowieści, las karboński rządził się swoimi prawami. Był wbrew pozorom bardzo dynamicznym ekosystemem, miejscem wiecznego półmroku, katastrofalnych wydarzeń, śmierci i przede wszystkim... życia dla różnorodnych gatunków kopalnej flory i fauny, choć nie należało ono może do najłatwiejszych. Postarajcie się w swoich pracach – zarówno plastycznych jak i pisemnych, oddać klimat tego „zielonego świata”, odkryć jego tajemnice sprzed – bagatela, 300 milionów lat! Co by o nim nie mówić był po prostu piękny! Życzymy miłej zabawy oraz sukcesu w konkursie!

Paweł Woźniak

GEOLOGICZNE BARWY ZIEMI 2017

Ziemię w całej swojej krasie mieliśmy okazję zobaczyć po raz pierwszy na zdjęciu wykonanym z kosmosu przez załogę amerykańskiej misji Apollo 8. Widoczna na nim niebieskawa kula przykryta miejscami białymi wstęgami chmur, zrobiła spore wrażenie zarówno na astronautach jak i mieszkańcach naszego globu. Od tej pory przylgnęło do niej pewne określenie – „błękitna planeta”, które zakorzeniło się dość mocno w świadomości ludzi. Czy błękit, to jedyny, dominujący kolor Ziemi? Czy może nas ona jeszcze czymś zaskoczyć? Oczywiście!

Ileż to razy patrzyliśmy oczarowani na okazy kryształów i minerałów, wystawione w muzealnych gablotach, czy też spotykane bezpośrednio w terenie? Ich wyjątkowe piękno przyciągało nasz wzrok kusząc swoimi różnorodnymi barwami. Ileż to razy staliśmy w zachwycie przed ścianami odsłoniętych przewodów wulkanicznych, kanionów, łańcuchów górskich, czy też klifów w których niesamowite wzory namalowała Matka Natura kolorowymi warstwami skał? Ile w końcu razy podziwiając rekonstrukcje i modele prehistorycznych mieszkańców Ziemi zaskoczeni byliśmy ich niekonwencjonalnym, pstrokatym ubarwieniem?

W ramach XVIII edycji konkursu proponujemy jego uczestnikom jeszcze jedną „ekspedycję w czasie i przestrzeni” – fascynującą podróż (choć tylko w wyobraźni) po wszystkich zakątkach współczesnej oraz pradawnej Ziemi. Mamy nadzieję, że każdy z Was dotrze w niesamowite miejsca pełne oszałamiających geologicznych barw zaklętych w świecie skał, minerałów, kamieni szlachetnych i skamieniałości. Raporty ze swoich wypraw przyślijcie nam w formie prac plastycznych (młodzież ze szkół podstawowych) i pisemnych (młodzież ze szkół ponadpodstawowych) – patrz odpowiednie komunikaty. Życzymy miłej zabawy oraz sukcesu w konkursie!

Paweł Woźniak

      Epoki lodowcowe występowały wielokrotnie w liczącej 4,5 miliarda lat geologicznej historii naszej planety. Ziemia w okowach lodu znajdowała się przynajmniej kilka razy w prekambrze, raz w ordowiku, późnym karbonie i permie, a także w plejstocenie. Nawet dzisiaj około 14% lądów zajmują lądolody lub obszary o zamarzniętym podłożu, a prawie 4% całej powierzchni oceanów wiąże cienka warstwa lodu, która ulega sezonowym wahaniom.
     Drodzy uczniowie! Tym razem proponujemy wyprawę w ekstremalne światy skute lodem, zarówno te odległe, jak i współczesne. Ubierzcie się ciepło – nie zapomnijcie zabrać czapek, szalików, rękawiczek i termosu z gorącą herbatą. To miejsca wyjątkowo niegościnne w których temperatury rzędu –40°C nie są niczym nadzwyczajnym.

 Dzięki najstarszym skamieniałościom wiemy, że życie rozwija się na Ziemi od około 3,5 mld lat. W tak długim okresie czasu pojawiły się najdziwniejsze organizmy, które zasiedliły niegościnne nieraz i odludne zakamarki całej naszej planety. Wszystko zaczęło się w głębinach pradawnych mórz. Później skolonizowane zostały lądy, aż w końcu rozpoczął się nowy, śmiały eksperyment który całkowicie odmienił oblicze Ziemi – podbój przestworzy! To nie było łatwe zadanie skoro zaliczyli go nieliczni – tylko cztery linie ewolucyjne prowadzące do skrzydlatych owadów, gadów latających, ptaków i nietoperzy...