Materiały informacyjne służby geologicznej – prawo wodne

Stan środowiskowy wód podziemnych

Stan środowiskowy wód podziemnych w Polsce przedstawiany jest za pomocą trzech wskaźników: jakości chemicznej, stanu zasobów oraz położenia zwierciadła wody.

  • Wskaźnik jakości chemicznej wód podziemnych ilustruje wyniki oceny stanu chemicznego wód podziemnych wykonanej na podstawie monitoringu chemicznego Państwowego Monitoringu Środowiska. Wyrażany jest w procentach powierzchni kraju, gdzie jakość wód podziemnych spełnia wymogi kryteriów środowiskowych składu chemicznego, tzn. stan chemiczny wód podziemnych nie przekracza stężeń progowych dobrego stanu wód podziemnych, określonych w Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 11 października 2019 r. Wartość wskaźnika jest aktualizowana raz w roku, z rocznym opóźnieniem.

  • Wskaźnik stanu zasobów wód podziemnych ilustruje wyniki oceny ilości zasobów wód podziemnych wykonanej na podstawie analizy zasobów wód podziemnych rozumianych jako suma wielkości zasobów dyspozycyjnych i perspektywicznych wód podziemnych oraz wielkości poboru wód. Wyrażany jest w procentach powierzchni kraju, gdzie nie stwierdzono nadmiernego sczerpania zasobów wód podziemnych; wartość wskaźnika jest aktualizowana raz w roku, z dwuletnim opóźnieniem.

    Dane o wielkości poborów wskazują, że na obszarze 96,7% kraju nie stwierdza się nadmiernego sczerpania zasobów wód podziemnych dostępnych do zagospodarowania. Na pozostałym obszarze wykorzystanie zasobów jest pełne lub nadmierne – powierzchnia tych obszarów nie uległa zmianie w stosunku do ubiegłych lat.

  • Wskaźnik położenia zwierciadła wody podziemnej ilustruje aktualne jego położenie względem stref stanów wód; informuje w jakim procencie punktów sieci obserwacyjno – badawczej wód podziemnych, w analizowanym okresie czasu, zwierciadło (lub wydajność źródeł) znajdowało się w strefie stanów (wydajności źródeł) wysokich i średnich; wartość wskaźnika jest aktualizowana raz na kwartał..

Do obliczeń wskaźników hydrogeologicznych dla wielolecia przyjmowanego jako reprezentatywne przyjmuje się stany wód od roku 1991 do roku 2020. Zmiana wielolecia, w stosunku do którego wykonywane są obliczenia, ma wpływ na wyniki.


Wskaźniki2016 [%]2017 [%]2018 [%]2019 [%]2020 [%]2021 [%]2022 [%]2023 [%]
Jakości chemicznej       95,02 87,94 - * 95,57 - * - * 92,45 - *
Wskaźnik położenia zwierciadła wody podziemnej  w odniesieniu do  wielolecia 1991-2015
I kwartał hydrologiczny 43,35 64,42 86,64 61,95 45,09 60,40 63,65 54,80
II kwartał hydrologiczny 54,20 69,48 87,01 67,75 45,37 65,71 70,90 65,86 
III kwartał hydrologiczny 56,20 78,35 74,00 62,30 50,22 68,10 62,00 60,76 
IV kwartał hydrologiczny 60,14 81,15 70,94 52,53 56,28 71,69 58,35  59,07  
-->
Wskaźniki2024 [%]
Jakości chemicznej       - *
Wskaźnik położenia zwierciadła wody podziemnej  w odniesieniu do  wielolecia 1991-2020
I kwartał hydrologiczny 74,68
II kwartał hydrologiczny  
III kwartał hydrologiczny  
IV kwartał hydrologiczny  

 *) w danym roku przeprowadzono monitoring operacyjny, zgodnie z harmonogramem Państwowego Monitoringu Środowiska nie wykonywano oceny stanu JCWPd wg tych danych, nie było możliwości wyliczenia wskaźnika jakości chemicznej wód podziemnych.

Wskaźnik jakości chemicznej

Zgodnie z harmonogramem Państwowego Monitoringu Środowiska, realizowanego przez PIG-PIB na zlecenie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, ocena stanu jednolitych części wód podziemnych od 2018 r. wykonywana jest jedynie wg danych zebranych podczas monitoringu diagnostycznego.

W 2022 r. przeprowadzono monitoring diagnostyczny 174  jednolitych części wód podziemnych – obowiązującym w cyklu planistycznym 2022–2027, a w roku 2023, na podstawie zebranych danych, została wykonana ocena stanu JCWPd i możliwe było obliczenie wskaźnika jakości chemicznej wód podziemnych.

Według danych z 2022 r. wskaźnik jakości chemicznej wynosił 92,45% i został obliczony na podstawie wyników oceny stanu chemicznego 174 jednolitych części wód podziemnych (Ryc. 1).

Pełen raport z wynikami oceny stanu JCWPd wg danych za 2022 r. znajduję się na stronie Monitoringu jakości wód podziemnych.

Mapa przedstawiająca stan chemiczny w jednolitych częściach wód podziemnych za rok 2022

Ryc. 1. Ocena stanu chemicznego wód podziemnych według danych z 2022 r.



Wskaźnik stanu zasobów

Dane o wielkości poborów, wskazują, że na obszarze 96,7% kraju nie stwierdza się nadmiernego sczerpania zasobów wód podziemnych dostępnych do zagospodarowania. Na pozostałym obszarze wykorzystanie zasobów jest pełne lub nadmierne – powierzchnia tych obszarów nie uległa zmianie w stosunku do ubiegłego roku.

Mapa przedstawiająca stopień wykorzystania zasobów wód podziemnych w podziale na obszary bilansowe.

Ryc. 2. Stopień wykorzystania zasobów wód podziemnych w Polsce (analiza zasobów rozumianych jako suma zasobów dyspozycyjnych i perspektywicznych w obszarach zlewni bilansowych)

Uwaga: wielkości zasobów wód podziemnych – miarodajne dla 2016 r., pobór średni dla 2015 r. (w poborze nie uwzględniono poboru nierejestrowanego, poboru w ramach zwykłego korzystania z wód oraz części poboru zwolnionego z opłat za korzystanie ze środowiska)

 

Wskaźnik położenia zwierciadła wody podziemnej

Od pierwszego kwartału roku hydrologicznego 2024 zmieniono wielolecie reprezentatywne na 1991-2020 i co za tym idzie uwzględniono więcej punktów z krótszym okresem obserwacji. W związku z tym nie można porównać wskaźnika położenia zwierciadła wody podziemnej ze wskaźnikiem z poprzedniego kwartału. W skali kraju wskaźnik wyniósł  74,68%. W strefie stanów niskich było 25,32%, w strefie stanów średnich 53,41% a w strefie stanów wysokich 21,27% punktów.

W pierwszym kwartale roku hydrologicznego 2024 (od listopada 2023 do stycznia 2024 r.) państwowa służba hydrogeologiczna opublikowała jedno ostrzeżenie dotyczące sytuacji hydrogeologicznej w kraju.

 Ostrzeżenie 8/2023 (05.12.2023)
 Utrzymanie stanu zagrożenia w województwach

zachodniopomorskim, pomorskim,
wielkopolskim,
kujawsko-pomorskim, warmińsko-mazurskim,
mazowieckim
i dolnośląskim

 Wprowadzenie stanu zagrożenia w województwach

lubuskim
i podlaskim

Ostrzeżenia znajdują się w aktualnościach na stronie Instytutu Aktualności PIG-PIB.

W ostrzeżeniach publikowane są informacje o niskich stanach położenia zwierciadła wód podziemnych, które mogą lokalnie powodować występowanie niedoborów wody w indywidualnych płytkich ujęciach gospodarskich oraz w ujęciach komunalnych eksploatujących pierwszy poziom wodonośny. Nie przewidywano trudności w pobieraniu wody z głębszych poziomów wodonośnych, w tym eksploatowanych przez ujęcia komunalne bądź przemysłowe.

 

pdf Zobacz wyniki w latach 2016 - 2023 uwzględniające wielolecie 1991 - 2015 (373 KB)

pdf Zobacz wyniki w latach 2010 - 2015 uwzględniające wielolecie 1991 - 2005. (73 KB)

Poziom wód podziemnych w I kwartale roku hydrologicznego 2024 w punktach badawczych sieci SOBWP. Mapa Polski z lokalizacją punktów z zaznaczonymi strefami stanów wód podziemnych

Ryc. 3. Położenie średniego poziomu wód podziemnych w I kwartale roku hydrologicznego 2024 względem stref stanów.

Dokumenty

Wskaźniki położenia zwierciadła wody w latach 2016-2023 Popularny

138 pobrań

Pobierz (pdf, 373 KB)

wskaźniki położenia zwierciadła wody w latach 2016-2023.pdf

Wskaźnik położenia zwierciadła wody uwzględniający wielolecie 1991 - 2005 Popularny

3666 pobrań

Pobierz (pdf, 73 KB)

Wskaźnik położenia zwierciadła wód podziemnych uwzględniający wielolecie 1991-2005.pdf