Materiały Informacyjne państwowej służby hydrogeologicznej

Stan środowiskowy wód podziemnych

Stan środowiskowy wód podziemnych w Polsce przedstawiany jest za pomocą trzech wskaźników: jakości chemicznej, stanu zasobów oraz położenia zwierciadła wody.

 

  • Wskaźnik jakości chemicznej wód podziemnych ilustruje wyniki oceny stanu chemicznego wód podziemnych wykonanej na podstawie monitoringu chemicznego Państwowego Monitoringu Środowiska. Wyrażany jest w procentach powierzchni kraju, gdzie jakość wód podziemnych spełnia wymogi kryteriów środowiskowych składu chemicznego, tzn. stan chemiczny wód podziemnych nie przekracza stężeń progowych dobrego stanu wód podziemnych, określonych w Rozporządzeniu Ministra Środowiska z 21 grudnia 2015 r. Wartość wskaźnika jest aktualizowana raz w roku, z rocznym opóźnieniem.
  • Wskaźnik stanu zasobów wód podziemnych ilustruje wyniki oceny ilości zasobów wód podziemnych wykonanej na podstawie analizy zasobów wód podziemnych rozumianych jako suma wielkości zasobów dyspozycyjnych i perspektywicznych wód podziemnych oraz wielkości poboru wód. Wyrażany jest w procentach powierzchni kraju, gdzie nie stwierdzono nadmiernego sczerpania zasobów wód podziemnych; wartość wskaźnika jest aktualizowana raz w roku, z dwuletnim opóźnieniem.

    Dane o wielkości poborów wskazują, że na obszarze 96,7% kraju nie stwierdza się nadmiernego sczerpania zasobów wód podziemnych dostępnych do zagospodarowania. Na pozostałym obszarze wykorzystanie zasobów jest pełne lub nadmierne – powierzchnia tych obszarów nie uległa zmianie w stosunku do ubiegłych lat.

  • Wskaźnik położenia zwierciadła wody podziemnej ilustruje aktualne jego położenie względem stref stanów wód; informuje w jakim procencie punktów sieci obserwacyjno – badawczej wód podziemnych, w analizowanym okresie czasu, zwierciadło (lub wydajność źródeł) znajdowało się w strefie stanów (wydajności źródeł) wysokich i średnich; wartość wskaźnika jest aktualizowana raz na kwartał.

Ze względu na konieczność uwzględnienia zmian zachodzących w środowisku oraz wprowadzenia nowego cyklu gospodarowania wodami, wydłużono okres wielolecia przyjmowanego za reprezentatywne. W związku z tym do obliczeń wskaźników hydrogeologicznych dla tego wielolecia przyjmuje się stany wód od roku 1991 do roku 2015. Zmiana wielolecia, w stosunku do którego wykonywane są obliczenia, ma wpływ na wyniki.

 

Wskaźniki 2016 [%] 2017 [%] 2018 [%] 2019 [%] 2020 [%] 2021 [%]
Jakości chemicznej        95,02  87,94        
Wskaźnik położenia zwierciadła wody podziemnej  w odniesieniu do  wielolecia 1991-2015
I kwartał hydrologiczny 43,35 64,42  86,64      
II kwartał hydrologiczny 54,20 69,48  87,01      
III kwartał hydrologiczny 56,20 78,35  74,00      
IV kwartał hydrologiczny 60,14   81,15          

 

Wskaźnik jakości chemicznej

Według danych z 2017 r. wskaźnik jakości chemicznej wynosił 87,94% i został obliczony na podstawie wyników oceny stanu chemicznego 39 jednolitych części wód podziemnych określonych w obowiązujących planach gospodarowania wodami jako zagrożone nieosiągnięciem wyznaczonych dla nich celów środowiskowych.

Dla JCWPd nie podlegających ocenie wg danych  z 2017 r. przyjęto wynik poprzedniej oceny stanu chemicznego, wykonanej dla wszystkich 172 JCWPd, tj. wg danych z 2016 r. Porównując z poprzednim rokiem, wskaźnik jakości chemicznej zmniejszył się o 7,08%, jednak należy mieć na uwadze, że ze względu na charakter monitoringu operacyjnego ‘2017 obejmującego jedynie wybrane JCWPd, a co za tym idzie różnice w interpretowanych powierzchniach obszarów, przy porównywaniu danych z 2016 (monitoring diagnostyczny obejmujący obszar całego kraju) i 2017 r. należy zachować dużą ostrożność  (ryc.1, ryc.2).

stan srodowiska stan chemiczny 2017
Ryc. 1 Ocena stanu chemicznego wód podziemnych według danych z 2017 r.

stan srodowiska klasa jakosci 2017
Ryc.2 Monitoring stanu chemicznego wód podziemnych - Klasyfikacja jakości wód podziemnych według danych z 2017 r.

Wskaźnik stanu zasobów

Dane o wielkości poborów, wskazują, że na obszarze 96,7% kraju nie stwierdza się nadmiernego sczerpania zasobów wód podziemnych dostępnych do zagospodarowania. Na pozostałym obszarze wykorzystanie zasobów jest pełne lub nadmierne – powierzchnia tych obszarów nie uległa zmianie w stosunku do ubiegłego roku.

stopien wykorzystania 2012 72dpi

Ryc. 3. Stopień wykorzystania zasobów wód podziemnych w Polsce (analiza zasobów rozumianych jako suma zasobów dyspozycyjnych i perspektywicznych w obszarach zlewni bilansowych)

Uwaga: wielkości zasobów wód podziemnych – miarodajne dla 2016 r., pobór średni dla 2015 r. (w poborze nie uwzględniono poboru nierejestrowanego, poboru w ramach zwykłego korzystania z wód oraz części poboru zwolnionego z opłat za korzystanie ze środowiska)

Wskaźnik położenia zwierciadła wody podziemnej

Wyniki pomiarów z trzeciego kwartału hydrologicznego 2018 zahamowały widoczny od pierwszego kwartału hydrologicznego 2016 trend zwiększania się udziału punktów z pomiarami w strefach stanów średnich i wysokich łącznie. To reakcja na tegoroczne bardzo wysokie temperatury i długotrwały brak opadów w wielu rejonach kraju.  Znacząco zmniejszył się udział punktów w strefie stanów wysokich w porównaniu do kwartału poprzedniego – spadek z 33,97 do 18,82%. W stosunku do pierwszego kwartału hydrologicznego, kiedy to udział punktów w strefie stanów wysokich osiągnął poziom 46,36%, spadek ten jest jeszcze bardziej istotny.

Ze względu na zmianę wielolecia, w stosunku do którego przeprowadzane są obliczenia– nie można porównywać obecnie przedstawionego wskaźnika wód podziemnych z danymi wcześniejszymi.

pdf Zobacz wyniki w latach 2010 - 2015 uwzględniające wielolecie 1991 - 2005. (73 KB)

Położenie średniego poziomu wód podziemnych w I kwartale roku hydrologicznego 2018 względem stref stanów.

Ryc. 4 Położenie średniego poziomu wód podziemnych w I kwartale roku hydrologicznego 2018 względem stref stanów.

Dokumenty

Wskaźnik położenia zwierciadła wody uwzględniające wielolecie 1991 - 2005 Popularny

647 pobrań

Pobierz (pdf, 73 KB)

stan-srodowiskowy-2010-2015 (1) (1).pdf