Materiały Informacyjne państwowej służby hydrogeologicznej

Stan środowiskowy wód podziemnych

Stan środowiskowy wód podziemnych w Polsce przedstawiany jest za pomocą trzech wskaźników: jakości chemicznej, stanu zasobów oraz położenia zwierciadła wody.

  • Wskaźnik jakości chemicznej wód podziemnych ilustruje wyniki oceny stanu chemicznego wód podziemnych wykonanej na podstawie monitoringu chemicznego Państwowego Monitoringu Środowiska. Wyrażany jest w procentach powierzchni kraju, gdzie jakość wód podziemnych spełnia wymogi kryteriów środowiskowych składu chemicznego, tzn. stan chemiczny wód podziemnych nie przekracza stężeń progowych dobrego stanu wód podziemnych, określonych w Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z 11 października 2019 r. Wartość wskaźnika jest aktualizowana raz w roku, z rocznym opóźnieniem.
  • Wskaźnik stanu zasobów wód podziemnych ilustruje wyniki oceny ilości zasobów wód podziemnych wykonanej na podstawie analizy zasobów wód podziemnych rozumianych jako suma wielkości zasobów dyspozycyjnych i perspektywicznych wód podziemnych oraz wielkości poboru wód. Wyrażany jest w procentach powierzchni kraju, gdzie nie stwierdzono nadmiernego sczerpania zasobów wód podziemnych; wartość wskaźnika jest aktualizowana raz w roku, z dwuletnim opóźnieniem.

    Dane o wielkości poborów wskazują, że na obszarze 96,7% kraju nie stwierdza się nadmiernego sczerpania zasobów wód podziemnych dostępnych do zagospodarowania. Na pozostałym obszarze wykorzystanie zasobów jest pełne lub nadmierne – powierzchnia tych obszarów nie uległa zmianie w stosunku do ubiegłych lat.

  • Wskaźnik położenia zwierciadła wody podziemnej ilustruje aktualne jego położenie względem stref stanów wód; informuje w jakim procencie punktów sieci obserwacyjno – badawczej wód podziemnych, w analizowanym okresie czasu, zwierciadło (lub wydajność źródeł) znajdowało się w strefie stanów (wydajności źródeł) wysokich i średnich; wartość wskaźnika jest aktualizowana raz na kwartał.

Do obliczeń wskaźników hydrogeologicznych dla wielolecia przyjmowanego jako reprezentatywne przyjmuje się stany wód od roku 1991 do roku 2015. Zmiana wielolecia, w stosunku do którego wykonywane są obliczenia, ma wpływ na wyniki.

Wskaźniki2016 [%]2017 [%]2018 [%]2019 [%]2020 [%]2021 [%]
Jakości chemicznej        95,02  87,94 - *  95,57  - *  
Wskaźnik położenia zwierciadła wody podziemnej  w odniesieniu do  wielolecia 1991-2015
I kwartał hydrologiczny 43,35 64,42 86,64 61,95 45,09 60,40
II kwartał hydrologiczny 54,20 69,48 87,01 67,75 45,37  65,71
III kwartał hydrologiczny 56,20 78,35 74,00 62,30 50,22  
IV kwartał hydrologiczny 60,14 81,15 70,94 52,53  56,28  

 *) w danym roku przeprowadzono monitoring operacyjny, zgodnie z harmonogramem Państwowego Monitoringu Środowiska nie wykonywano oceny stanu JCWPd wg tych danych, nie było możliwości wyliczenia wskaźnika jakości chemicznej wód podziemnych.

Wskaźnik jakości chemicznej

Zgodnie z harmonogramem Państwowego Monitoringu Środowiska, realizowanego przez PIG-PIB na zlecenie Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, ocena stanu jednolitych części wód podziemnych od 2018 r. będzie wykonywana jedynie wg danych zebranych podczas monitoringu diagnostycznego.

W 2019 r. przeprowadzono monitoring diagnostyczny 172  jednolitych części wód podziemnych, a w roku 2020, na podstawie zebranych danych, została wykonana ocena stanu JCWPd i możliwe było obliczenie wskaźnika jakości chemicznej wód podziemnych.

Według danych z 2019 r. wskaźnik jakości chemicznej wynosił 95,57% i został obliczony na podstawie wyników oceny stanu chemicznego 172  jednolitych części wód podziemnych (ryc.1, ryc.2).

Mapa przedstawiająca stan chemiczny w jednolitych częściach wód podziemnych za rok 2019
Ryc. 1 Ocena stanu chemicznego wód podziemnych według danych z 2019 r.

Mapa przedstawiająca klasę jakości w punktach monitoringowych w roku 2019
Ryc.2 Monitoring stanu chemicznego wód podziemnych - Klasyfikacja jakości wód podziemnych według danych z 2019 r.

Wskaźnik stanu zasobów

Dane o wielkości poborów, wskazują, że na obszarze 96,7% kraju nie stwierdza się nadmiernego sczerpania zasobów wód podziemnych dostępnych do zagospodarowania. Na pozostałym obszarze wykorzystanie zasobów jest pełne lub nadmierne – powierzchnia tych obszarów nie uległa zmianie w stosunku do ubiegłego roku.

Mapa przedstawiająca stopień wykorzystania zasobów wód podziemnych w podziale na obszary bilansowe.

Ryc. 3. Stopień wykorzystania zasobów wód podziemnych w Polsce (analiza zasobów rozumianych jako suma zasobów dyspozycyjnych i perspektywicznych w obszarach zlewni bilansowych)

Uwaga: wielkości zasobów wód podziemnych – miarodajne dla 2016 r., pobór średni dla 2015 r. (w poborze nie uwzględniono poboru nierejestrowanego, poboru w ramach zwykłego korzystania z wód oraz części poboru zwolnionego z opłat za korzystanie ze środowiska)

Wskaźnik położenia zwierciadła wody podziemnej

Rozkład wskaźnika położenia zwierciadła wody podziemnej w ostatnich latach wskazywał na pogłębiający się proces obniżania zwierciadła wód podziemnych w wielu rejonach Polski, co miało związek z warunkami meteorologicznymi oraz z reagującymi na nie wahaniami wód podziemnych. Proces ten wyhamował w ostatnim roku i zwierciadło wód podziemnych powoli zaczęło się odbudowywać. W porównaniu do ostatnich lat rok hydrologiczny 2021 zaczął się na poziomie zbliżonym do początku roku 2019 choć niższym o 1,55 punktu procentowego. Są to warunki istotnie lepsze niż w roku 2020. Dzięki pokrywie śnieżnej i zanotowanym opadom na terenie kraju zanotowano wzrost poziomu wód podziemnych i co za tym idzie wzrost wartości wskaźnika w drugim kwartale, jednak cały czas na poziomie niższym niż w latach 2017-2019.

W drugim kwartale roku hydrologicznego 2021 wskaźnik położenia zwierciadła wody podziemnej wyniósł 65,71 i był wyższy od wskaźnika z kwartału poprzedniego o ponad 5 punktów procentowych. W strefie stanów niskich było 34,28%, w strefie stanów średnich 50,60% a w strefie stanów wysokich 15,12% punktów.

Prognozy obejmują również zagrożenie związane z wystąpieniem niżówki hydrogeologicznej. Zobacz aktualną sytuację hydrogeologiczną.

Ze względu na zmianę wielolecia, w stosunku do którego przeprowadzane są obliczenia – nie można porównywać obecnie przedstawionego wskaźnika wód podziemnych z danymi wcześniejszymi.

 

pdf Zobacz wyniki w latach 2010 - 2015 uwzględniające wielolecie 1991 - 2005. (73 KB)

Poziom wód podziemnych w II kwartale roku hydrologicznego 2021 w punktach badawczych sieci SOBWP. Mapa Polski z lokalizacją punktów z zaznaczonymi strefami stanów wód podziemnych

Ryc. 4 Położenie średniego poziomu wód podziemnych w II kwartale roku hydrologicznego 2021 względem stref stanów.

Dokumenty

Wskaźnik położenia zwierciadła wody uwzględniający wielolecie 1991 - 2005 Popularny

2140 pobrań

Pobierz (pdf, 73 KB)

Wskaźnik położenia zwierciadła wód podziemnych uwzględniający wielolecie 1991-2005.pdf